Tuổi thơ cơ cực của Tô Vĩnh Diện

Nhắc đến những ngày chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh hình ảnh những khẩu pháo được đưa qua núi rừng Tây Bắc còn có câu chuyện về những người lính đã dùng chính sức lực và tính mạng để bảo vệ vũ khí. Trong số đó, Tô Vĩnh Diện là cái tên tiêu biểu. Sự hy sinh của anh trong lúc kéo pháo qua Dốc Ba Tời đã trở thành một trong những câu chuyện xúc động về tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ.

Tô Vĩnh Diện sinh ra trong một gia đình nghèo ở Nông Cống, Thanh Hóa. Từ năm lên tám tuổi, anh đã phải đi ở cho địa chủ. Những năm tháng ấy khiến anh sớm phải chịu đựng cuộc sống cơ cực và nhiều bất công. Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc đời người thanh niên có những thay đổi. Năm 1946, anh tham gia dân quân địa phương. Đến năm 1949, anh tình nguyện gia nhập quân đội.

Trong môi trường quân ngũ, Tô Vĩnh Diện luôn thể hiện sự gương mẫu. Anh tích cực học tập, chăm chỉ trong công tác và sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó. Tháng 5/1953, khi các đơn vị pháo cao xạ được thành lập, anh được giao làm Tiểu đội trưởng.

Đông Xuân 1953–1954, đơn vị của anh bước vào thời kỳ huấn luyện khẩn trương. Những người lính mong muốn được ra trận sau nhiều tháng học tập. Không lâu sau, đơn vị được điều động tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đưa pháo vào chiến trường là một nhiệm vụ vô cùng gian nan. Những con đường xuyên núi được công binh gấp rút mở, nhiều đoạn còn gồ ghề và hiểm trở. Khẩu pháo nặng phải được kéo bằng sức người. Mỗi lần bánh pháo vượt qua một mô đất hay hòn đá đều khiến hàng chục chiến sĩ phải phối hợp hết sức cẩn thận.

Khi đến khu vực Dốc Ba Tời, nhiệm vụ trở nên nguy hiểm hơn. Con dốc có nhiều đoạn dựng đứng, phía dưới là vực sâu. Tô Vĩnh Diện đã cùng đồng đội khảo sát đường và hỗ trợ công binh sửa chữa cầu Gỗ trên tuyến đường.

Trong lúc chuẩn bị đưa pháo xuống dốc, máy bay và pháo binh địch bắt đầu hoạt động. Những tiếng nổ liên tiếp khiến đất đá tung lên. Các chiến sĩ vẫn cố gắng giữ khẩu pháo. Bất ngờ, một mảnh đạn làm đứt dây tời. Khẩu pháo mất điểm tựa và bắt đầu lao xuống.

Hàng chục người lập tức tìm cách ghìm pháo. Người chèn bánh, người giữ dây, người bám vào càng pháo. Nhưng sức nặng của khẩu pháo khiến nó ngày càng lao nhanh. Trước nguy hiểm ấy, Tô Vĩnh Diện lao vào vị trí điều khiển.

Anh cố gắng ghìm càng pháo vào vách núi để giảm tốc độ. Khi khẩu pháo tiếp tục trượt, anh vẫn nhất quyết không rời vị trí. Cuối cùng, Tô Vĩnh Diện đã dùng thân mình để cùng khẩu pháo tạo thành điểm chặn, giúp giữ khẩu pháo khỏi lao xuống vực.

Anh bị thương nặng và hy sinh.

Khẩu pháo được bảo toàn, còn người chiến sĩ đã nằm lại trên con đường kéo pháo. Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện cho thấy trong những thời khắc nguy hiểm nhất, tinh thần trách nhiệm có thể trở thành sức mạnh giúp con người vượt qua giới hạn của chính mình.

Ngày nay, khi nhìn lại Chiến dịch Điện Biên Phủ, chúng ta thường nhớ đến những trận đánh lớn và những chiến thắng vang dội. Nhưng phía sau những chiến thắng ấy là vô số công việc âm thầm, trong đó có những người lính kéo pháo giữa núi rừng, chấp nhận hiểm nguy để bảo đảm vũ khí đến được chiến trường. Tô Vĩnh Diện là một trong những người đã góp phần viết nên câu chuyện ấy bằng chính tuổi trẻ của mình.