Tuổi thơ dữ dội mà sáng lạn

Đại tướng Võ Nguyên Giáp là người con thứ năm trong một gia đình nhà nho nghèo làm ruộng.

Võ Nguyên Giáp ra đời vào một mùa lụt, trong một cái lều cất tạm dưới gốc mít to như cổ thụ trong vườn nhà.

Gia đình Võ Nguyên Giáp thuộc diện nghèo trong làng, quanh năm phải vay nợ nặng lãi của các nhà giàu như nhà Khóa Uy, một Hoa Kiều giàu sụ ở làng Tuy Lộc kề bên. Võ Nguyên Giáp đã có lần theo mẹ chèo nock (thuyền) chở ló (thóc) đi trả nợ. Suốt buổi phải ngồi dưới nock trông ló, còn mẹ cậu phải đội ló chạy lên chạy xuống bến giữa trời nắng chang chang.

Cũng như bọn trẻ tinh nghịch trong làng, Võ Nguyên Giáp lúc bé cũng ham chơi, đi chân đất chạy khắp làng để đánh đáo, đánh bi, chơi quay, đánh lộn nhau, đi theo đàn ngỗng, đàn vịt rồi lấy sỏi ném vào chúng cho chúng chạy tán loạn rồi reo ầm lên và cười ngặt nghẽo…

Võ Nguyên Giáp học giỏi, chỉ phải học một năm lớp nhì năm thứ nhất lên thẳng lớp nhất. Bé nhỏ so với các bạn trai cùng lớp, xinh xắn trắng trẻo như con gái. Hai năm học ở trường tiểu học Đồng Hới, luôn đứng đầu lớp và vào kỳ thi tốt nghiệp bậc sơ học cậu đỗ đầu tỉnh. Thời ấy, việc đỗ đầu tỉnh có tiếng tăm lắm. Gia đình hoan hỉ, khi về làng được nhiều người quý trọng.

(Ông Võ Quang Nghiêm và Bà Nguyễn Thị Kiên thân sinh Đại tướng)

Để tiếp tục học lên bậc trung học, Võ Nguyên Giáp phải vào tận trong Huế để thi vào trường Quốc học và còn phải khai tăng thêm lên một tuổi mới đủ tuổi thi.

Võ Nguyên Giáp coi thường kỳ thi chuyển cấp này: “Mình là thủ khoa đầu tỉnh, đương nhiên có quyền vào học trường Quốc học. Cả cái xứ Trung Kỳ này có 12 tỉnh và một đạo mà nhà trường tuyển chọn những 90 học sinh cho hai lớp đệ nhất niên, làm gì mà chẳng trúng!”.

Vậy mà khi vào thi tuyển, Võ Nguyên Giáp bị rớt. Vì sao? Làm sao lại có thể hỏng thi được? Võ Nguyên Giáp không rõ. Võ Nguyên Giáp đành phải trở lại quê nhà chờ đến kỳ thi sau.

Võ Nguyên Giáp bước vào cổng trường Quốc học vào lúc phong trào đấu tranh đòi thực dân Pháp trả tự do cho nhà chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu đang sôi sục.