Những năm tháng đi ở từ nhỏ

NHỮNG NĂM THÁNG ĐI Ở TỪ NHỎ
Lời kể tái hiện của một người cùng quê với Tô Vĩnh Diện

Tôi còn nhớ những năm tháng quê tôi còn nghèo lắm. Người dân quanh năm gắn với ruộng đồng, nhưng cái đói, cái nghèo luôn đeo đẳng. Nhà nào có nhiều miệng ăn mà ít ruộng đất thì cuộc sống càng thêm chật vật.

Tô Vĩnh Diện cũng lớn lên trong một hoàn cảnh như thế.

Từ khi còn nhỏ, Diện đã phải sớm làm lụng để phụ giúp gia đình. Tuổi thơ của cậu không có nhiều những ngày tháng được vui chơi như những đứa trẻ khác. Khi bạn bè còn được quây quần bên gia đình, Diện đã phải nghĩ đến chuyện kiếm sống.

Có một thời gian, vì gia đình quá nghèo, Diện phải đi ở cho người khác. Một đứa trẻ còn nhỏ tuổi đã phải xa gia đình, đến làm thuê, làm mướn để đổi lấy miếng ăn. Cuộc sống của một đứa trẻ đi ở ngày ấy chẳng dễ dàng gì.

Tôi vẫn hình dung những buổi sáng Diện phải thức dậy từ sớm. Công việc có thể là những việc vừa sức của một đứa trẻ nhưng kéo dài từ ngày này sang ngày khác. Làm xong việc này lại đến việc khác, hết việc nhà đến việc đồng áng. Có những ngày mệt mỏi nhưng cậu vẫn phải cố gắng.

Điều đáng quý là Diện không vì nghèo khó mà trở nên bi quan.

Cậu ít than thở. Gặp việc thì làm, gặp khó khăn thì cố gắng vượt qua. Những người lớn trong làng khi nhắc đến Diện thường nhớ đến một cậu bé hiền lành, chịu khó và biết nghe lời.

Tôi nghĩ chính những năm tháng đi ở từ nhỏ đã dạy cho Diện nhiều điều mà sách vở không thể dạy được.

Cậu hiểu thế nào là đói nghèo.

Cậu hiểu giá trị của một bữa cơm.

Cậu hiểu để có được cuộc sống bình thường, người lao động phải bỏ ra biết bao nhiêu công sức.

Và hơn hết, cậu hiểu được tình cảm gia đình quý giá đến nhường nào.

Mỗi khi có dịp trở về quê, nhìn những đứa trẻ chạy chơi trên đường làng, tôi lại nhớ đến Diện ngày trước. Cũng trên những con đường ấy, nhưng tuổi thơ của Diện lại gắn với công việc và những tháng ngày mưu sinh.

Không ai khi ấy có thể nghĩ rằng cậu bé nghèo phải đi ở từ nhỏ ấy sau này sẽ trở thành một người lính nổi tiếng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Nhưng nhìn lại cuộc đời anh, tôi thấy mọi chuyện dường như có một mối liên hệ.

Những gian khổ của tuổi thơ đã rèn luyện ở Diện sức chịu đựng. Những ngày tháng lao động đã rèn cho anh tính kỷ luật. Còn tình cảnh nghèo khó của quê hương đã nuôi dưỡng trong anh tình thương đối với những người lao động nghèo.

Sau này, khi đất nước có chiến tranh, Tô Vĩnh Diện lên đường nhập ngũ. Anh mang theo mình phẩm chất của một người con quê Thanh Hóa: giản dị, chịu khó, gan dạ và giàu tình cảm.

Và chính những phẩm chất được hình thành từ những năm tháng cơ cực ấy đã góp phần làm nên một Tô Vĩnh Diện kiên cường trong những ngày kéo pháo ở Điện Biên Phủ.

Nhìn lại, tôi luôn nghĩ rằng:

Đừng bao giờ coi thường những năm tháng gian khó của một con người. Có khi chính những ngày tháng thiếu thốn nhất lại là nơi hun đúc nên nghị lực lớn lao nhất.

Tô Vĩnh Diện đã đi qua tuổi thơ nghèo khó như thế.

Từ một cậu bé phải đi ở để kiếm sống, anh đã trưởng thành thành một người chiến sĩ sẵn sàng hy sinh vì đồng đội, vì nhiệm vụ và vì Tổ quốc.

Đó là điều mà quê hương Thanh Hóa chúng tôi luôn tự hào khi nhắc đến tên anh.