Tuổi thơ trong gia đình bần nông

Buổi sáng ở Quỳnh Đôi bắt đầu bằng tiếng gà gáy và tiếng quang gánh lộc cộc trên con đường đất. Trong căn nhà tranh lợp rạ, cha Cu Nâu đã dậy từ khi trời còn mờ sương để ra đồng làm thuê. Mẹ cậu ngồi bên bếp tro, thổi từng hơi lửa nấu nồi khoai lang – bữa sáng của cả nhà.

Nhà nghèo đến mức chiếc áo của Cu Nâu vá chồng lên những miếng vá cũ. Đôi dép không có, cậu quen đi chân trần trên bờ ruộng, bàn chân chai sạn theo từng mùa nắng gió.

Cha thường nói với con:

“Nghèo thì nghèo, nhưng phải sống cho ngay thẳng.”

Câu nói ấy Cu Nâu nghe nhiều đến mức thuộc lòng.

Những ngày theo cha ra đồng

Mới tám, chín tuổi, Cu Nâu đã biết theo cha đi cắt cỏ, nhặt lúa rơi sau vụ gặt và dắt trâu về chuồng. Có hôm trời nắng như đổ lửa, hai cha con vẫn cúi lưng giữa cánh đồng.

Thấy con mệt, cha đưa cho cậu bầu nước.

“Uống đi rồi làm tiếp.”

Cu Nâu lắc đầu.

“Cha uống trước.”

Cha cười hiền, xoa đầu con.

Đó là bài học đầu tiên về sự sẻ chia mà không cần lời giảng dài.

Bữa cơm chỉ có khoai và muối

Có những ngày mất mùa, cả nhà chỉ còn khoai luộc chấm muối. Mẹ luôn bẻ củ to làm đôi, lặng lẽ nhường phần nhiều hơn cho các con.

Một lần, Cu Nâu phát hiện mẹ chỉ ăn nửa củ nhỏ.

Cậu lặng lẽ đổi phần của mình sang bát mẹ.

Mẹ giả vờ không biết, nhưng khi quay đi, đôi mắt bà đỏ hoe.

Trong căn nhà nghèo ấy, tình thương là thứ chưa bao giờ thiếu.

Ước mơ từ lớp học bình dân

Dù nghèo, cha mẹ vẫn cố cho Cu Nâu đến lớp học ở đình làng mỗi khi công việc cho phép. Cậu nâng niu từng mẩu bút chì ngắn ngủn và viết trên bảng gỗ đã mòn.

Thầy giáo thường bảo:

“Biết chữ thì mới hiểu chuyện nước non.”

Cu Nâu chưa hiểu hết ý nghĩa câu nói ấy, nhưng cậu thích nhất là những buổi nghe thầy kể chuyện Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo và những người dân đứng lên giữ nước.

Mỗi lần về nhà, cậu lại kể cho cha mẹ nghe bằng giọng đầy háo hức.

Những đổi thay của làng quê

Những năm ấy, người lớn trong làng hay bàn chuyện sưu thuế, chuyện người nghèo phải đi làm thuê, chuyện nhiều thanh niên rời quê theo cách mạng. Cu Nâu chưa hiểu hết những điều ấy, nhưng cậu cảm nhận được rằng ai cũng mong một ngày cuộc sống bớt cơ cực.

Một buổi chiều, đứng trên bờ đê nhìn cánh đồng trải dài, cậu hỏi cha:

“Bao giờ nhà mình mới hết nghèo?”

Cha nhìn về phía chân trời rồi đáp chậm rãi:

“Khi người dân được sống trong một đất nước yên bình, ai chịu khó làm ăn cũng có cơ hội sống tốt hơn.”

Lời nói ấy theo Cu Nâu lớn lên cùng năm tháng.

Bài học từ mái nhà tranh

Tuổi thơ trong gia đình bần nông không cho Cu Nâu nhiều của cải. Nhưng chính những ngày theo cha ra đồng, những bữa cơm khoai chia đôi và những buổi học dưới mái đình đã nuôi dưỡng ở cậu lòng yêu lao động, sự biết ơn cha mẹ và niềm tin vào một tương lai tươi sáng hơn cho quê hương.

Người già Quỳnh Đôi vẫn bảo rằng, có những đứa trẻ lớn lên không phải nhờ cuộc sống đủ đầy, mà nhờ những bài học được viết bằng mồ hôi của cha mẹ trên mảnh ruộng quê mình.