Tuổi trẻ dấn thân và mối duyên gặp gỡ Nguyễn Ai Quốc

Sinh ra trong một gia đình trí thức phong kiến tại làng Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, Phạm Văn Đồng sớm hấp thụ truyền thống yêu nước và hiếu học của quê hương. Trong những năm học tại Trường Quốc học Huế và Trường Bưởi (Hà Nội), ông hăng hái tham gia các phong trào bãi khóa của học sinh, sinh viên đòi thả cụ Phan Bội Châu và để tang cụ Phan Châu Trinh. Nhận thức được hạn chế của các phong trào yêu nước lúc bấy giờ, năm 1926, ở tuổi 20, ông sang Quảng Châu (Trung Quốc) tham gia lớp huấn luyện cán bộ do Nguyễn Ai Quốc trực tiếp tổ chức và giảng dạy. Đây là bước ngoặt quyết định trong cuộc đời Phạm Văn Đồng. Tại đây, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và nhận thức sâu sắc về con đường giải phóng dân tộc theo lý luận Mác - Lênin. Sự chỉ bảo tận tình của Nguyễn Ai Quốc không chỉ trang bị cho ông nền tảng lý luận chính trị vững chắc mà còn truyền cho ông phong cách sống, làm việc khoa học và tinh thần tận tụy vì nhân dân. Sau khóa huấn luyện, ông trở về nước hoạt động tại Nam Kỳ, trở thành một trong những hạt giống đỏ đầu tiên gieo mầm cho phong trào cách mạng Việt Nam. Cuộc gặp gỡ Quảng Châu năm 1926 đã mở đầu cho tình đồng chí, thầy trò gắn kết suốt đời giữa Chủ tịch Hồ Chí Minh và Phạm Văn Đồng.