Tuổi trẻ không được sống cho riêng mình.

Năm ấy, quê tôi chưa kịp vào mùa gặt thì chiến tranh đã tràn về. Những cánh đồng lúa xanh ngắt bị xé toạc bởi hố bom, những mái nhà tranh nhuộm màu khói đạn. Tuổi thơ của lũ trẻ trong làng không còn tiếng cười vô tư mà thay bằng tiếng còi báo động và những lần chạy vội xuống hầm trú ẩn.

Trong làng tôi có anh Hải – người thanh niên lớn hơn tôi gần chục tuổi. Anh là niềm tự hào của cả xóm vì học giỏi, hiền lành, lại từng mơ sẽ trở thành bác sĩ để chữa bệnh cho dân làng nghèo. Nhưng khi đất nước gọi tên, anh gấp lại cuốn sách y khoa còn dang dở, viết đơn tình nguyện ra trận.

Ngày lên đường, bà nội anh ôm lấy cháu trai mà khóc nấc:

– Nhà ta chỉ còn mình con là trai lớn…

Anh Hải lau nước mắt cho bà, giọng bình tĩnh mà kiên quyết:

– Nếu con không đi, sẽ còn biết bao người mẹ khác phải khóc, bà ạ.

Câu nói ấy khiến cả sân đình im lặng.

Rồi anh đi.

Những lá thư đầu tiên gửi về kể rằng chiến trường khắc nghiệt lắm. Rừng sâu đầy sốt rét, thiếu ăn thiếu thuốc, ngày nào cũng đối mặt với bom đạn. Nhưng trong từng dòng chữ, anh vẫn viết rằng mình ổn, rằng đồng đội thương nhau như anh em ruột, rằng mọi người đều tin ngày chiến thắng không còn xa.

Một lần nghỉ phép ngắn ngủi, anh trở về làng. Tôi khi ấy mới mười tuổi, cứ lẽo đẽo chạy theo anh khắp xóm. Trong mắt tôi, bộ quân phục bạc màu và chiếc mũ tai bèo của anh đẹp hơn tất cả những gì trên đời.

Tối đó, ngồi bên bếp lửa, tôi hỏi:

– Anh Hải ơi, ngoài chiến trường có đáng sợ không?

Anh xoa đầu tôi, cười hiền:

– Sợ chứ. Ai mà chẳng sợ. Nhưng có những điều còn lớn hơn cả nỗi sợ, đó là quê hương.

Rồi anh lại đi.

Lần ấy, anh không trở về nữa.

Tin báo tử đến vào một chiều mưa tầm tã. Người đưa thư đứng lặng trước cổng, không ai dám lên tiếng. Bà nội anh ngã quỵ ngay giữa sân khi biết cháu mình đã hy sinh trong một trận đánh lớn ở mặt trận phía Nam.

Sau này, đồng đội kể lại rằng hôm ấy đơn vị bị địch bao vây. Một chiến sĩ trẻ bị thương nặng mắc kẹt giữa chiến hào đổ nát. Anh Hải đã xung phong lao ra cứu người dù bom đạn dày đặc.

Người chiến sĩ ấy được cứu sống.

Còn anh Hải thì trúng đạn.

Trước lúc nhắm mắt, anh chỉ kịp nói:

– Đừng để… đồng đội bỏ lại ai…

Câu nói ấy trở thành ký ức không thể quên của những người sống sót.

Năm tháng trôi qua, chiến tranh kết thúc. Đất nước thống nhất. Những con đường mới được mở, những mái trường mới mọc lên trên nền đất cũ. Làng tôi hồi sinh từng ngày.

Trước cổng trạm y tế xã hôm nay có một tấm bia nhỏ khắc tên anh Hải – người thanh niên đã từ bỏ giấc mơ áo trắng để mặc áo lính, từ bỏ tương lai riêng để bảo vệ tương lai của cả dân tộc.

Mỗi lần đi ngang qua, tôi lại nhớ đến anh.

Nhớ người thanh niên với nụ cười hiền, từng nói rằng có những điều lớn hơn cả nỗi sợ.

Anh Hải không trở thành bác sĩ như ước mơ thuở nhỏ. Nhưng bằng sự hy sinh của mình, anh đã cứu sống biết bao người – không chỉ một đồng đội trên chiến trường mà còn cả những thế hệ mai sau được sống trong hòa bình.

Thời hoa lửa là như thế.

Là khi tuổi trẻ không được sống cho riêng mình.

Là khi những giấc mơ cá nhân nhường chỗ cho vận mệnh dân tộc.

Là khi những chàng trai, cô gái tuổi mười tám đôi mươi bước vào chiến tranh với trái tim nóng bỏng, mang theo lý tưởng lớn lao và lòng yêu nước mãnh liệt.

Họ đã sống một thời rực rỡ như hoa, cháy bỏng như lửa.

Và chính họ đã làm nên một thời đại không bao giờ bị lãng quên – thời hoa lửa.