Tuổi xuân sống vì Tổ quốc, hết tiếng súng sống vì mẹ
O Nhị, người phụ nữ từng là hình tượng trong bài thơ “Gửi em, cô thanh niên xung phong” của nhà thơ Phạm Tiến Duật nay đang sống đơn độc trong căn nhà nhỏ bên biển Thạch Kim (nay là xã Lộc Hà, Hà Tĩnh). Thanh xuân o Nhị gửi lại chiến trường, tuổi già một mình lặng lẽ, chồng chất nỗi lo toan.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, bài thơ “Gửi em, cô thanh niên xung phong” năm ấy vẫn vang lên như một khúc tráng ca giản dị giữa những năm tháng hào hùng. Cô thanh niên trong lời thơ đó là bà Lê Thị Nhị (79 tuổi). Người dân vẫn gọi bà là o Nhị, cái tên vừa thân thương, vừa gợi nhắc một đời hy sinh âm thầm giữa chiến trường.
Trốn gia đình để vào chiến trường
Ánh nắng cuối chiều tháng 7 rót xuống gian hàng nhỏ nơi cửa biển Thạch Kim (xã Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh). Giữa tiếng biển rì rào vọng từ xa, o Nhị lặng lẽ thu dọn những gói thuốc, chai nước được sắp ngay ngắn trên chiếc bàn gỗ cũ. Suốt bao năm qua, quầy hàng bán vài món lặt vặt như nước, gia vị… là kế sinh nhai duy nhất của người nữ thanh niên xung phong (TNXP) năm xưa. Chuẩn bị bước sang tuổi 80, đôi mắt o Nhị vẫn sáng và minh mẫn, nhưng đôi chân sưng phù, đau nhức vì di chứng chiến tranh để lại. Kể về cuộc đời mình, gương mặt o Nhị ánh lên niềm tự hào: “Xưa tôi gan dạ lắm, súng bắn, đạn nổ nhưng không bao giờ sợ chết. Chân cứ băng băng xuyên qua núi, sáng đi rà bom, trưa đi học văn hóa, tối đến lại đào đường”.
Sinh ra trong một gia đình nghèo ở ven biển, bố mất sớm, mẹ tần tảo nuôi 5 người con. Năm 1967, khi vừa tròn đôi mươi, cô gái Lê Thị Nhị xin mẹ lên đường nhập ngũ, dốc sức vì Tổ quốc. Nhưng người mẹ già, sau ba lần tiễn con ra đi vì bệnh tật, không đành lòng để con gái thứ 3 một mình vào nơi khói lửa. “Chiến tranh lúc đó quá ác liệt, mẹ sợ mất thêm người con nên không cho tôi đi”, o Nhị rớm nước mắt kể. Nhưng vì tinh thần phục vụ, cống hiến, vào một đêm cuối tháng 2/1967, cô gái Nhị gói vội mấy bộ quần áo, lặng lẽ rời nhà để lên đường cùng 5 thanh niên trong xã.
Cô gái Lê Thị Nhị được nhập ngũ vào C4, Tổng đội 55. Khi đặt chân đến xã Phú Lộc, huyện Can Lộc (cũ), nữ TNXP đã được bàn giao xẻng và cuốc để làm nhiệm vụ san lấp hố bom, vá đường và nạo vét cống cho xe qua tại vị trí cống 19, chỉ cách Ngã ba Đồng Lộc chừng 3km.
Vừa đặt chân đến đơn vị, người mẹ bật khóc, cô gái tuổi 20 bản lĩnh, kiên cường, ôm mẹ thật chặt rồi thủ thỉ: ‘Nếu con hy sinh tại chiến trường, đó cũng là vinh dự cho mẹ. Nếu con trở về, con dành cả cuộc đời ở bên, chăm sóc cho mẹ”.
