TƯỢNG ĐÀI 16 BÔNG LÚA – DẤU ẤN BẤT DIỆT CỦA HỒN QUÊ
Hơn nửa thế kỷ đã lặng lẽ trôi qua, nhưng trên ngọn đồi cao cạnh Bến phà Long Đại, công trình Đền tưởng niệm liệt sĩ Trường Sơn vẫn sừng sững giữa trời, như một nhân chứng sống cho những năm tháng hào hùng. Bên trong khuôn viên ấy, tấm bia đá khắc tên 16 chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi – những người đã ngã xuống khi vận chuyển hàng hóa, bảo vệ mạch máu giao thông chiến lược.
Nhân dịp kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, tỉnh Quảng Trị phối hợp cùng Tập đoàn T&T đầu tư 20 tỷ đồng để trùng tu và nâng cấp toàn bộ khu di tích Bến phà 2 Long Đại, nhằm trả lại sự tôn nghiêm và vẻ đẹp xứng đáng với giá trị lịch sử của nơi này.
Điểm nhấn nổi bật của dự án là tượng đài bó lúa 16 bông. Mỗi bông lúa tượng trưng cho một thanh niên xung phong đã hy sinh, kết thành bó vững chãi – biểu trưng cho tình đồng đội gắn bó, cho sức mạnh của tập thể cùng quê hương Thái Bình anh dũng. Hình tượng lúa gợi nhớ cánh đồng chiêm trũng quê nhà, vừa chất phác, gần gũi, vừa kiên cường trước sóng gió chiến tranh. Công trình cao 16 mét, đỉnh tượng gắn ngôi sao vàng – biểu tượng của lý tưởng cách mạng luôn tỏa sáng. Dưới chân tượng là 16 ô ghi rõ tên, quê quán và tuổi đời của từng người; sáu ô trong số đó vẫn lưu giữ di ảnh, còn mười ô chỉ khắc hoa sen, tượng trưng cho những gương mặt mãi mãi không thể tìm lại.
Bên trong nhà khánh tiết, hiệu ứng trưng bày bằng công nghệ 3D mapping tái tạo cảnh bom dội xuống bến phà, những chiếc thuyền chìm trong lửa đạn, cùng những kỷ vật giản dị do đồng đội và người dân sưu tầm. Tất cả kết hợp lại tạo nên một không gian như đưa người xem trở về khoảnh khắc sinh tử cách đây hơn nửa thế kỷ.
Bến phà 2 Long Đại không chỉ là nơi thắp nén nhang tưởng nhớ, mà còn là địa chỉ nhắc nhở về tinh thần đoàn kết, lòng quả cảm và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với Tổ quốc. Những đoàn học sinh, sinh viên khi đến đây thường dừng lâu trước những ô trống di ảnh, lặng lẽ đọc từng cái tên và thấm thía sự mất mát khôn nguôi mà chiến tranh để lại. Sự hy sinh của 16 thanh niên xung phong đã góp phần quan trọng trong chiến dịch năm 1972, tạo sức ép buộc Mỹ ký Hiệp định Paris, mở đường cho đại thắng mùa Xuân 1975.
Giám đốc Bảo tàng Quảng Trị, bà Lê Thị Hoài Hương, khẳng định rằng Bến phà 2 Long Đại chính là minh chứng bi tráng cho một giai đoạn lịch sử oanh liệt, là biểu tượng sáng ngời về lòng dũng cảm của lực lượng thanh niên xung phong trong kháng chiến chống Mỹ.
Ngày 9/9/2025, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch chính thức xếp hạng Bến phà 2 Long Đại là Di tích Lịch sử Quốc gia, góp phần khẳng định giá trị trường tồn của nơi từng ghi dấu chèo thuyền, mở đường, giữ mạch máu giao thông cho cuộc kháng chiến. Dòng Long Đại vẫn êm đềm chảy qua năm tháng, như nhịp đập của mười sáu trái tim không bao giờ tắt. Âm vang tuổi trẻ năm nào nhắc chúng ta rằng đã có những con người gửi trọn tuổi hai mươi cho hòa bình hôm nay.
Giờ đây, Bến phà 2 Long Đại vừa là chứng tích chiến tranh, vừa là không gian giáo dục truyền thống, nơi thế hệ trẻ tìm về để hiểu rằng: sinh mạng có thể mất đi, trái tim có thể dừng lại, nhưng lý tưởng sống, tinh thần bất khuất và khát vọng hòa bình của tuổi trẻ Việt Nam thì vẫn chảy mãi, như dòng Long Đại không bao giờ ngừng xuôi về biển cả.
