TƯỢNG ĐÀI BẤT TỬ CỦA LÒNG BAO DUNG: MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ
Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước, không có nỗi đau nào xé ruột xé gan bằng nỗi đau của những người mẹ tiễn con ra chiến trường mà không bao giờ thấy con trở về. Mẹ Nguyễn Thị Thứ (xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) chính là biểu tượng cao đẹp, trọn vẹn nhất cho sự hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại ấy. Mẹ có tới 9 con đẻ, 1 con rể và 2 cháu ngoại đã dũng cảm ngã xuống vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, căn nhà nhỏ của Mẹ vừa là nơi tiễn từng người con ra trận, vừa là căn cứ nuôi giấu hàng ngàn lượt cán bộ, chiến sĩ cách mạng dưới những gian hầm bí mật. Giọt nước mắt lén chảy ngược vào trong và lòng kiên trung của Mẹ đã trở thành tượng đài sống về tấm lòng Mẹ Việt Nam
1. Xóm nhỏ Điện Thắng và những lần tiễn con ra trận (1945 – 1954)
Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh ra và lớn lên trên dải đất Quảng Nam giàu truyền thống yêu nước nhưng cũng chịu nhiều đau thương, mất mát trong chiến tranh. Nhìn cảnh quê hương bị giặc Pháp giày xéo, vợ chồng Mẹ Thứ vừa làm ruộng vừa hăng hái tham gia phong trào nuôi giấu cán bộ Việt Minh.
Năm 1948, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp diễn ra ác liệt, Mẹ gạt nước mắt tiễn người con trai đầu lòng – anh Võ Xuân Diệp – gia nhập lực lượng quân giải phóng. Những năm sau đó, các người con tiếp theo của Mẹ cũng lần lượt xếp lại việc đồng nếp để nối gót anh ra mặt trận.
Đến năm 1954, khi Hiệp định Giơ-ne-vơ được ký kết, hòa bình chưa kịp mỉm cười với căn nhà nhỏ của Mẹ thì tin giặc báo về: 3 người con trai của Mẹ đã hy sinh trên các chiến trường. Đau xót đến xé lòng, nhưng Mẹ Thứ vẫn lặng lẽ gạt nước mắt, ngẩng cao đầu làm chỗ dựa tinh thần cho các con còn lại.
2. 12 giấy báo tử và lòng kiên trung dưới bóng dừa Quảng Nam (1954 – 1975)
Bước sang thời kỳ chống Mỹ cứu nước, vùng đất Điện Bàn (Quảng Nam) trở thành địa bàn bị địch đánh phá và càn quét tàn khốc. Ngôi nhà của Mẹ Thứ nằm ngay trong tầm ngắm của các đồn bốt chính quyền Sài Gòn.
Bất chấp hiểm nguy, Mẹ Thứ cùng con gái đầu là chị Võ Thị Tám đã âm thầm đào 5 căn hầm bí mật ngay trong vườn nhà, dưới đống rơm và gian bếp để làm nơi trú ẩn cho các cán bộ, chiến sĩ du kích địa phương. Rất nhiều lần địch xông vào nhà xét hỏi, tra tấn, dùng báng súng đánh Mẹ ngất đi tỉnh lại, nhưng Mẹ một mực giữ kín bí mật, bảo vệ an toàn cho cán bộ cách mạng.
Thế nhưng, cái giá của tự do lại vô cùng đắt đỏ. Lần lượt từng người con đẻ, rồi con rể, cháu ngoại của Mẹ ngã xuống trên các chiến trường:
Năm 1966: Mẹ nhận liền 2 giấy báo tử của con trai.
Năm 1967 – 1968: Thêm 3 người con trai nữa ngã xuống trong các đợt càn quét.
Đặc biệt, ngày 30 tháng 4 năm 1975: Khi cả nước vỡ òa trong niềm vui chiến thắng, miền Nam hoàn toàn giải phóng, thì Mẹ Thứ ở quê nhà lại nhận tin dữ muộn mằn: Người con trai út – anh Võ Chút – đã hy sinh ngay trong trận đánh cuối cùng trước giờ trao trả độc lập.
Tổng cộng, Mẹ Thứ đã lần lượt nhận 12 giấy báo tử: 9 người con trai ruột, 1 người con rể và 2 người cháu ngoại. Không một nỗi đau nào trên thế gian này có thể so sánh được với nỗi đau của một người mẹ 12 lần tiễn người thân đi và 12 lần nhận lại những dòng giấy báo tử lạnh ngắt.
3. Nỗi nhớ thương sau cánh cửa và mâm cơm ngày Tết
Sau ngày đất nước thống nhất, trong khi muôn vàn gia đình rộn rã tiếng cười sum họp, căn nhà của Mẹ Thứ lại chìm trong sự lặng lẽ.
Những người dân xóm cũ Điện Thắng vẫn thường xúc động nghẹn ngào khi thấy Mẹ Thứ – dáng người nhỏ nhắn, lưng còng rạp vì thời gian – mỗi chiều lại ra ngồi bên khoảng sân gạch, mắt đau đáu nhìn ra hướng con ngõ nhỏ như vẫn đang ngóng chờ những bước chân con trở về.
Trong căn nhà tình nghĩa, Mẹ trân trọng đặt một chiếc bàn thờ dài. Mỗi dịp Lễ, Tết hay ngày giỗ, Mẹ tự tay bày 12 chiếc bát, 12 đôi đũa trên chiếc mâm đồng cũ. Mẹ thắp từng nén hương, gọi tên từng người con, người cháu rồi lặng lẽ ngắm nhìn những tấm Bằng Tổ quốc Ghi công treo kín trên mảng tường gạch.
"Mẹ không tiếc các con. Đất nước cần thì các con đi. Chỉ có điều, mỗi lần nghe tiếng chân ngoài ngõ, Mẹ lại tưởng các con Mẹ đã về..." – Giọt nước mắt hiếm hoi lăn trên nếp nhăn trăm tuổi của Mẹ.
4. Ngày Mẹ về với các con và Tượng đài bất tử (1994 – 2010 – Nay)
Năm 1994, Mẹ Nguyễn Thị Thứ vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng trong đợt phong tặng đầu tiên.
Ngày 10 tháng 12 năm 2010, Mẹ Nguyễn Thị Thứ trút hơi thở cuối cùng, thanh thản về với các con, các cháu ở tuổi 106. Sự ra đi của Mẹ đã để lại niềm thương tiếc vô hạn cho nhân dân cả nước.
Để tri ân Mẹ và hàng vạn Mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp mọi miền Tổ quốc, Nhà nước đã cho xây dựng Quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại đỉnh núi Cấm (thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam) – lấy nguyên mẫu từ hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Thứ. Tượng đài khắc họa hình ảnh Mẹ ôm trọn các con vào lòng, như dải núi non hùng vĩ che chở cho đàn con dân tộc.
Ý NGHĨA DI SẢN BẤT TỬ
Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là sự hy sinh tột cùng vì Tổ quốc. Nỗi đau của Mẹ đã hóa thành phù sa bồi đắp cho nền độc lập, tự do của dân tộc hôm nay.
Hình ảnh Mẹ Thứ cùng 12 liệt sĩ trong gia đình mãi mãi là trang sử vàng chói lọi, nhắc nhở các thế hệ mai sau về cái giá vô cùng thiêng liêng của hai chữ "Hòa bình", và về tấm lòng bao la như biển Đông của những người Mẹ Việt Nam Anh hùng.
