TƯỢNG ĐÀI BẤT TỬ CỦA LÒNG YÊU NƯỚC VÀ SỰ HY SINH THẦM LẶNG

Mẹ Nguyễn Thị Thứ là người mẹ trưởng thành từ những bão giông khốc lửa của

đất Quảng Nam chín năm kháng Pháp, hai mươi năm chống Mỹ, người đã hiến

dâng những gì ruột thịt, thiêng liêng nhất để bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của

cha ông, làm hậu phương vững chắc cho cả nước bước vào cuộc trường kỳ kháng

chiến. Trực tiếp nuôi giấu cán bộ, tiễn đưa các con ra trận, từ người phụ nữ nông

dân lam lũ trở thành biểu tượng vĩ đại của lòng yêu nước, người mẹ của muôn triệu

người con chiến sĩ.

Trải qua bao khói lửa đạn bom suốt những “dặm dài kháng chiến,” bước qua bao

gập ghềnh, bão giông của thế thái nhân tình, ký ức về thời kỳ “nếm mật, nằm gai”

ở chiến trường khu năm năm xưa vẫn vẹn nguyên trong tâm khảm của Mẹ trước

khi về với đất mẹ bao dung.

Đó không chỉ là nỗi đau tột cùng của những lần tiễn con đi, những dòng nước

mắt khóc thầm trong đêm vắng mà còn là câu chuyện về lòng kiên trung gắn bó

keo sơn với cách mạng: Đào hầm nuôi giấu cán bộ ngay trong vườn nhà, gạt nước

mắt trước những tấm giấy báo tử để tiếp tục làm hộ vệ thầm lặng cho làn sóng

quân ta hành quân ra mặt trận.

Ngọn đèn chong bên miệng hầm bí mật

Ngày ấy, tại mảnh đất Điện Thắng (Điện Bàn, Quảng Nam) quanh năm bom cày

đạn xới, ngôi nhà nhỏ của Mẹ Thứ chính là một cơ sở cách mạng kiên trung. Từ

những năm kháng chiến chống Pháp cho đến thời kỳ đen tối nhất của cuộc kháng

chiến chống Mỹ, Mẹ cùng người con gái đầu là Lê Thị Trị đã âm thầm đào 05 hầm

bí mật ngay trong vườn nhà để nuôi giấu cán bộ, bộ đội và du kích.

Theo tư liệu lịch sử chính thống, trên miệng hầm, Mẹ nuôi bò, chất củi, giả vờ

làm ruộng, chăn nuôi để làm tai mắt, canh gác cho các chiến sĩ. Mỗi đêm, Mẹ thắp

một ngọn đèn chong đặt bên cửa sổ. Đèn còn sáng là tín hiệu an toàn, bộ đội dưới

hầm có thể lên mặt đất nhận cơm đùm, nước uống; khi có động, ngọn đèn lập tức

được tắt đi. Tiếng máy bay địch gầm rú liên tục trên bầu trời, những trận càn quét

đẫm máu của quân thù không ngăn được ý chí, niềm tin, sự bảo bọc sắt son của Mẹ

đối với quân ta.

“Bằng chứng là, dù kẻ thù có điên cuồng lùng sục, ngôi nhà của Mẹ vẫn là bệ đỡ

bình yên cho hàng trăm lượt cán bộ cách mạng. Trên dọc hành trình gian khổ ấy, từ

bát cơm khoai sắn, chiếc áo vá vai, Mẹ đều san sẻ, chăm sóc cho các chiến sĩ như

con đẻ của mình,” những nhân chứng lịch sử năm xưa nghẹn ngào kể lại.

Khó khăn nối tiếp khó khăn, nỗi đau chồng chất nỗi đau! Chín lần tiễn các con

đi là chín lần Mẹ Thứ đứt ruột nhận về những tấm giấy báo tử. Người con trai cả

Nguyễn Cửu ngã xuống năm 1948 trong kháng chiến chống Pháp, mở đầu cho

chuỗi bi kịch anh hùng của gia đình. Và nỗi đau tột cùng ập đến vào ngày

30/4/1975, khi cả nước đang vỡ òa trong niềm vui đại thắng, thì người con trai cuối

cùng của Mẹ – anh Nguyễn Tiến Xuân – đã anh dũng hy sinh tại chiến trường khi

chỉ còn cách giờ phút giải phóng hoàn toàn miền Nam vài tiếng đồng hồ. Chín

người con trai, một người con rể và một người cháu ngoại của Mẹ đã vĩnh viễn

nằm lại nơi núi cao, rừng sâu, hòa mình vào đất trời, cây cỏ của Tổ quốc.

Trong ký ức của những người con may mắn được trở về đoàn tụ, mỗi lần nhận

một tấm giấy báo tử, giọng Mẹ lại chùng xuống, đôi mắt rưng rưng, Mẹ lặng lẽ vào

góc buồng khóc thầm rồi bước ra lại tiếp tục cắm cụi nấu cơm, tiếp tục thắp ngọn

đèn chong canh hầm bí mật.

Mẹ vẫn luôn nhận mình chỉ làm tròn bổn phận của một người dân yêu nước, hòa

cùng nỗi đau chung của cả dân tộc để giang sơn thu về một mối. Những chất liệu

hiện thực vĩ đại ấy đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho hội họa, thơ ca và là

nguyên mẫu để khắc họa nên Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng sừng sững tại

đỉnh núi Cấm (Quảng Nam).

“Sự hy sinh của Mẹ đã giúp thế hệ sau trưởng thành, có cái nhìn thực tế, cảm

nhận sâu sắc về cuộc đấu tranh gian khó của dân tộc. Thế nhưng, thế hệ hôm nay

vẫn nợ Mẹ, nợ cha anh một món nợ hòa bình,” lời chia sẻ của những bước chân về

nguồn đầy trầm ngâm.

Theo đó, món nợ ấy là phải sống sao cho xứng đáng với những góc khuất,

những giọt nước mắt khóc thầm, những xúc cảm cá nhân mà người mẹ năm xưa đã

nén lại vào lòng vì đại cục của non sông.

Sau tất cả, chiến tranh qua đi, những câu chuyện về thời kháng chiến của Mẹ

Nguyễn Thị Thứ vẫn là điều gì đó rất oai hùng, đầy tự hào và xúc động trong tim

thế hệ trẻ. Bồi hồi, xúc động là những cảm xúc không thể giấu được trong ánh mắt,

giọng điệu mỗi khi đoàn viên thanh niên nhắc lại kỷ niệm về Mẹ: “Kể cho thế hệ

hôm nay, rồi cho thế hệ mai sau để chúng luôn nhớ rằng hòa bình, hạnh phúc hôm

nay được đánh đổi bằng rất nhiều máu, nước mắt và cả sự chịu đựng vĩ đại của

những người mẹ năm xưa.”

Ý thức được cái giá thiêng liêng của hai chữ "Độc lập", tuổi trẻ Đoàn phường

Tam Hiệp trong Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè năm 2026 nguyện hứa:

Quyết tâm ra sức học tập, rèn luyện đức tài, biến ngọn lửa tri ân thành những hành

động xung kích cụ thể, tích cực tham gia xây dựng quê hương giàu đẹp, viết tiếp

những trang sử thời bình xứng đáng với sự hy sinh vô bờ bến của Mẹ Thứ.