Tượng đài trên dốc

Nhiều năm sau những ngày tháng chiến tranh, con đường qua dốc Giang Mỗ đã mang một dáng vẻ khác.

Núi rừng vẫn xanh.

Những con đường nối các bản làng vẫn chạy qua những triền đồi.

Nhưng tiếng súng năm xưa đã lùi xa.

Trên dốc Giang Mỗ, tượng đài Anh hùng Cù Chính Lan được dựng lên như một dấu mốc để các thế hệ sau nhớ về một người lính trẻ đã hy sinh trong Chiến dịch Hòa Bình. Tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xác nhận đây là nơi gắn với chiến công của Cù Chính Lan trong trận Giang Mỗ ngày 13 tháng 12 năm 1951.

Đứng dưới chân tượng đài, người ta có thể nhìn thấy núi rừng trải rộng phía xa.

Bức tượng người chiến sĩ đứng trong tư thế mạnh mẽ, phía sau là hình tượng gắn với chiến công năm xưa.

Nhưng điều khiến người ta xúc động nhất không phải sự đồ sộ của công trình.

Đó là suy nghĩ:

Một người lính trẻ đã từng đứng ở chính nơi này, còn hôm nay nơi đây trở thành nơi để những người đến sau cúi đầu tưởng nhớ.

Một người dân đứng bên dốc kể:

— Ngày trước nơi này là chiến trường. Bây giờ người dân đi lại bình yên.

Một em nhỏ hỏi:

— Chú Cù Chính Lan hy sinh ở đây lâu chưa ạ?

Người lớn đáp:

— Đã nhiều năm rồi. Nhưng câu chuyện về chú vẫn được nhắc lại.

Đứa trẻ nhìn lên tượng đài.

Nó có thể chưa hiểu hết chiến tranh.

Chưa hiểu hết sự hy sinh.

Nhưng có lẽ nó đã hiểu một điều rất giản dị: có những người đã sống và hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ để những thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình.

Cù Chính Lan sinh năm 1930 tại Quỳnh Đôi, Nghệ An. Ông nhập ngũ khi còn trẻ, trưởng thành qua rèn luyện và chiến đấu, rồi hy sinh cuối tháng 12 năm 1951. Ngày 19 tháng 5 năm 1952, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là một trong những người đầu tiên được truy tặng danh hiệu này.

Từ Quỳnh Đôi đến Hòa Bình là một chặng đường rất xa.

Nhưng ký ức về người con của quê hương vẫn nối liền hai vùng đất.

Quỳnh Đôi nhớ một người con đã ra đi.

Giang Mỗ giữ lại dấu tích về một người lính đã chiến đấu và hy sinh.

Còn tượng đài đứng đó như một lời nhắc nhở với những người hôm nay.

Không phải để ca ngợi chiến tranh.

Mà để nhắc về giá trị của hòa bình.

Có lẽ nếu Cù Chính Lan có thể nhìn thấy dốc Giang Mỗ hôm nay, điều khiến anh vui nhất sẽ không phải là tượng đài mang tên mình.

Đó sẽ là con đường bình yên dưới chân dốc.

Là tiếng người dân trò chuyện.

Là những em nhỏ đến trường.

Là màu xanh của núi rừng.

Bởi cuối cùng, điều mà những người lính năm ấy mong muốn không phải là chiến tranh kéo dài mãi.

Họ chiến đấu để một ngày đất nước được sống trong hòa bình.

Tượng đài trên dốc vì thế không chỉ là một công trình tưởng niệm.

Nó là cây cầu nối ký ức với hiện tại, để người hôm nay nhớ đến những người đã nằm lại và càng biết trân trọng cuộc sống bình yên đang có.

Giữa núi rừng Hòa Bình, tượng đài Cù Chính Lan đứng lặng.

Thời gian đi qua.

Con đường đổi thay.

Nhưng câu chuyện về người lính trẻ từ Quỳnh Đôi vẫn còn ở lại.

Dấu tích của chiến tranh rồi sẽ phai mờ theo năm tháng, nhưng lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc cần được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác.