Tướng quân Lê Ngân và công lao dựng nghiệp buổi đầu triều Lê Sơ
Lê Ngân (chưa rõ năm sinh – 1437) là một trong những vị tướng lĩnh kì cựu, công thần khai quốc hàng đầu dưới triều đại nhà Lê. Tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn ngay từ những ngày đầu gian khó tại vùng núi rừng Thanh Hóa, ông đã kề vai sát cánh cùng Bình Định Vương Lê Lợi xông pha khắp các chiến trường, lập nên nhiều chiến công hiển hách. Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, ông tiếp tục giữ trọng trách Tư khấu, phụ chính đại thần nắm giữ binh quyền triều đình. Cuộc đời ông là tấm gương dũng liệt về tinh thần xả thân vì nền độc lập của Đại Việt, ghi dấu ấn đậm nét trong các bộ chính sử dân tộc.
Dấu ấn công thần và biến cố chốn triều đình
Ngọn giáo tiên phong trên chiến trường Lam Sơn
Lê Ngân sinh ra tại vùng đất Thanh Hóa, nơi hun đúc nên nhiều hào kiệt thời Lê. Khi Bình Định Vương Lê Lợi phất cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn năm 1418, ông đã sớm tìm về hội tụ, thề sống chết vì sự nghiệp đánh đuổi quân Minh xâm lược.
Trong mười năm kháng chiến gian khổ, Lê Ngân trực tiếp tham gia và chỉ huy nhiều trận đánh then chốt tại vùng Nghệ An, Tân Bình, Thuận Hóa và Đông Quan. Với sự mưu trí, dũng mãnh và lòng trung thành tuyệt đối, ông luôn nằm trong số những vị tướng tin cậy nhất của Lê Lợi, góp phần đập tan các đạo viện binh hùng hậu của nhà Minh, đưa cuộc khởi nghĩa đi đến thắng lợi hoàn toàn vào năm 1427.
Vị phụ chính đại thần nắm giữ binh quyền
Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi Hoàng đế (Lê Thái Tổ), mở ra triều đại Lê Sơ rực rỡ. Ghi nhận công lao hãn mã vượt trội, Lê Ngân được ban quốc họ (họ Lê), xếp vào hàng công thần bậc nhất và thụ phong chức vụ trọng yếu trong bộ máy triều đình.
Đặc biệt, khi vua Lê Thái Tông lên nối ngôi ở tuổi thiếu niên vào năm 1433, Lê Ngân được giao đảm nhận chức Đại tư khấu, cùng với Đại tư徒 Lê察 làm Phụ chính đại thần, trực tiếp điều hành việc nước và quản lý lực lượng cấm quân. Trên cương vị nắm giữ trọng trách quốc gia, ông đã dốc sức củng cố kỷ cương quân đội, giữ vững an ninh biên giới và ổn định đời sống nhân dân sau những năm dài chiến tranh tàn phá.
Khí tiết công thần và tấm gương ghi danh sử sách
Chốn quan trường thời phong kiến luôn ẩn chứa nhiều sóng gió phức tạp. Năm 1437, do những nghi kỵ, mâu thuẫn phe phái trong nội bộ triều đình và án thờ cúng tư gia, Lê Ngân bị buộc tội và phải nhận án tử trong sự tiếc thương của nhiều sĩ phu, quân dân lúc bấy giờ.
Dù khép lại cuộc đời trong biến cố trầm lặng, công lao đánh đuổi ngoại xâm, dựng xây nền độc lập buổi đầu triều Lê Sơ của ông vẫn được các bộ chính sử uy tín như Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục trân trọng ghi nhận. Tên tuổi của danh tướng Lê Ngân mãi là một phần không thể tách rời trong thiên anh hùng ca Lam Sơn oanh liệt của dân tộc.
