Tướng quân thao lược giữa thời bình
khánh
Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu được giao trọng trách Phó trưởng ban Phòng chống lụt bão Trung ương và Phó Chủ tịch thường trực Ủy ban Quốc gia Tìm kiếm cứu nạn. Ông trực tiếp chỉ huy cứu nạn người dân trong cơn bão Linda. Dạo ấy, cơn bão đổ bộ vào bờ biển Cà Mau và Bạc Liêu với sức gió vùng gần tâm đạt cấp 10, có lúc giật cấp 11. Hàng trăm nghìn căn nhà bị hư hại và sập đổ hoàn toàn, cảnh tượng tan hoang chưa từng có trên mảnh đất nhỏ bé vốn bình yên. Còn trên biển, hàng nghìn ngư dân trên các thuyền đánh bắt cá bị mất liên lạc. Lúc trên tàu, khi trên máy bay trực thăng cứu hộ, tướng Hiệu chỉ thấy khắp nơi mênh mông nước trắng. Rất nhiều ngư dân bập bềnh trên mặt nước, bấu víu vào những mảnh thuyền vỡ hay bất cứ cái gì có thể nổi được. Thuyền của các lực lượng ra cứu nhưng không được nhiều. Máy bay phải hạ thấp, thả dây, can, mỳ tôm xuống cho những người dân đang ở ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.
Sau trận bão kinh hoàng quét qua Nam Bộ thì khúc ruột miền Trung tiếp tục hứng chịu lũ lụt. Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu không nhớ nổi bao nhiêu lần mình vào mảnh đất khó khăn này để chỉ huy chống lũ lụt. Trận lũ lụt lịch sử năm 1999, cả miền Trung từ Quảng Trị đến Bình Định chìm trong biển nước, nặng nề nhất là Thừa Thiên Huế và Quảng Nam. Người ta đã dùng từ “đại hồng thủy” để mô tả về sự tàn phá kinh hoàng của trận lũ lụt cả 100 năm mới thấy một lần. Cơn lũ lên rất nhanh, cường độ rất lớn, toàn tỉnh Thừa Thiên Huế bị cô lập. Nhiều huyện của Quảng Trị, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Bình Định ngập trắng nước lũ. Phương án tiếp cận vùng lũ bằng máy bay là không thể, vì khi đó sân bay Phú Bài bị ngập sâu. Các phương án tiếp cận vùng rốn lũ dường như là “bất lực”.
Giữa rốn lũ, vững chân nơi sóng to gió lớn, ông cùng đồng bào và lực lượng chống chọi từng giây phút để xử lý thiên tai. Trong ý nghĩ của vị tướng của thời trận mạc, lóe lên bốn phương châm tại chỗ: “Chỉ huy tại chỗ. Lực lượng tại chỗ. Phương tiện, vật chất tại chỗ. Hậu cần tại chỗ”. Nghĩa là có gì trong dân, phương tiện, vật chất huy động sức dân và chỉ huy cũng phải tại chỗ, huy động sức mạnh của cả bộ máy chính trị vào cuộc để ứng cứu kịp thời.
Cho đến bây giờ, phương châm này đã được áp dụng toàn quốc, toàn quân, trở thành phương châm mang tính chiến lược trong phòng chống lụt bão, cứu hộ cứu nạn của Việt Nam, được thể hóa trong Nghị định Chính phủ về cứu hộ, cứu nạn từ năm 2010. Ngay trong thời điểm dịch bệnh Covid-19 hoành hành khắp đất nước hiện nay thì phương châm 4 tại chỗ đó của ông vẫn có ý nghĩa thực tiễn và được vận dụng trong công tác phòng chống dịch.
***
Trải qua thực tiễn chiến đấu, chỉ huy, quản lý, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã dày công nghiên cứu và chắp bút nhiều cuốn sách giá trị. Với hàng chục nghiên cứu ở tầm chiến dịch, chiến lược, tiêu biểu là công trình: “Một số vấn đề nghệ thuật quân sự Việt Nam trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc”. “Một số vấn đề học thuyết quốc phòng Việt Nam”..., tất cả đều được coi là cẩm nang quý báu dùng để vận dụng chống giặc ngoại xâm.
Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã có 7 công trình Khoa học quân sự, được Viện Hàn lâm khoa học quân sự Liên bang Nga bầu và trao bằng Viện sĩ Viện Hàn lâm. Ông là người nước ngoài đầu tiên và cũng là người Việt Nam đầu tiên được công nhận danh hiệu Viện sĩ về Nghệ thuật chiến tranh. Đồng thời, là đồng Chủ tịch Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga. Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã góp phần to lớn vào việc tăng cường và củng cố mối quan hệ chiến lược, hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Liên bang Nga. Ông cùng với các nhà khoa học Nga tập trung nghiên cứu trên 3 hướng, độ bền nhiệt đới, y sinh nhiệt đới và sinh thái nhiệt đới. Các trang thiết bị dùng trong nghiên cứu đều được phía Nga cung cấp nhằm nghiên cứu chuyên sâu về các ứng dụng khoa học đối với môi trường nhiệt đới như ở Việt Nam. Các nghiên cứu được đưa vào ứng dụng thực tế, như độ bền nhiệt đới và y sinh nhiệt đới, các bệnh nhiệt đới, hoặc chất độc dioxin do Mỹ rải xuống trong chiến tranh Việt Nam. Đến nay, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu đã tới thăm và học hỏi kinh nghiệm tại 67 quốc gia. Cũng chính nhờ những kinh nghiệm tích lũy và hoạt động thực tế trong hàng chục năm, ông là một trong những chuyên gia hàng đầu cả nước khi nói đến an ninh môi trường.
