Tướng tài phải có lính giỏi
Phạm Phương Uyên
Trong Binh thư yếu lược, Trần Quốc Tuấn viết, trong phép chiến thắng của người cầm quân có 5 việc cốt yếu: Sắp sẵn bào giáp, binh khí là thứ nhất; lo kiếm người, ngựa, xe có đủ là thứ hai; chữa trữ cho nhiều lương thảo là thứ ba; huấn luyện binh sĩ cho tốt là thứ tư và chọn tượng giỏi là thứ năm. “Năm việc trên đã chuẩn bị xong rồi mới có quân đội mạnh mẽ được”.
Đoạn khác, ông viết: “Vả lại nước lấy binh làm gốc, binh lấy tướng làm gốc, sĩ tốt lấy tướng làm chủ. Bởi thế muốn có binh mạnh để đánh thắng hoặc giữ vững thì trước hết phải biết dùng tướng, tìm được người phò tá rồi sau mới có thể thị uy giữa thiên hạ, làm cho mọi rợ bốn phương phải tới hàng phục, đó là gốc lớn của kẻ được nước”.
Đức tính của người tướng giỏi là: cứng rắn mà không bị bẻ gãy, mềm mỏng mà không bị vày vò. Cho nên có thể dùng yếu để chống mạnh, dùng mạnh để chống cứng. Mềm mãi, yếu mãi thì sẽ bị tước đoạt. Cứng mãi, mạnh mãi thì sẽ bị thất bại. Không cứng, không mềm, biết nhu, biết cương mới là lẽ thường của đạo.
Tướng Yết Kiêu có tài bơi lặn như một thủy thần.
Tướng có 5 tài ấy là dũng, trí, nhân, tín, trung. Dũng thì không để cho ai xúc phạm mình; trí thì không rối loạn; nhân thì thương dân; tín thì không lừa dối; trung thì không hai lòng. Muốn biết một viên tướng tài giỏi hay ngu tối, ta phải thử thách họ để coi họ có động lòng không?
Thử bằng cách nào, tác giả của Binh thư yếu lược chỉ dẫn: Thứ nhất là hỏi họ, buộc họ phải trả lời để dò xem kiến thức tường tận của họ; thứ hai là lấy lời gạn hỏi họ để xem tài ứng biến của họ; thứ ba là dùng gián điệp dò xét để xem lòng thành thực của họ; thứ tư là buộc họ giảng giải rõ ràng để xem đức độ của họ.
Thứ năm là dùng tiền của mà sai khiến họ để xem tính liêm khiết của họ; thứ sáu là dùng sắc đẹp mà thử họ để xem lòng trinh chính của họ; thứ bẩy là đem việc khó mà bảo họ để xem lòng dũng cảm của họ; thứ tám là cho họ uống rượu say để xem thái độ của họ.
Về đức tính của “đạo làm tướng”: Binh ở chốn chiến trường, đức vào nơi chết chóc, quyết chết thì được sống, cầu sống thì phải chết. Người tướng giỏi giống như đứng trên thuyền thủng đáy, nằm dưới nhà đang cháy, hoàn cảnh ấy khiến cho kẻ cơ trí cũng không kịp mưu tính được gì, kẻ dũng cảm cũng không kịp nổi giận, như thế mới có thể chống cự với quân địch…”.
