Tuyên bố độc lập tại Quảng trường Ba Đình

Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Đồng chí Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản Tuyên ngôn Độc lập trước đông đảo đồng bào và đại diện quốc tế. Văn kiện tuyên bố chấm dứt chế độ thuộc địa và khẳng định nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Mở đầu bằng những nguyên lý về quyền con người trong Tuyên ngôn Độc lập của Mỹ và Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Pháp, Đồng chí Chủ tịch Hồ Chí Minh lập luận rằng các dân tộc cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do. Tuyên ngôn điểm lại những tội ác của thực dân Pháp ở Đông Dương, sự áp bức của phát xít Nhật và quá trình nhân dân Việt Nam đứng lên giành chính quyền. Phần cuối tuyên bố Việt Nam có quyền hưởng tự do, độc lập và toàn dân quyết tâm bảo vệ quyền ấy. Việc đọc văn kiện trên quảng trường biến một quyết định chính trị thành lời tuyên bố công khai trước quốc dân và thế giới. Sau gần một thế kỷ bị đô hộ, một nhà nước độc lập được xác lập bằng văn bản và sự ủng hộ của nhân dân. Đồng chí Chủ tịch Hồ Chí Minh giữ vai trò người soạn thảo và công bố bản tuyên ngôn trong tư cách Chủ tịch Chính phủ lâm thời. Ba Đình từ đó gắn với ngày khai sinh nước Việt Nam mới. Sự kiện này không khép lại những khó khăn: chính quyền vừa thành lập phải đối mặt nạn đói, nạn mù chữ, ngân khố cạn kiệt và nguy cơ xâm lược.