Tuyên Quang Thủ đô khu giải phóng

Ngay từ khi ra đời Ðảng đã chỉ rõ, để giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc con đường tất yếu là phải dùng cách mạng bạo lực. Do đó xây dựng  căn cứ địa và lực lượng vũ trang là vấn đề chiến lược, nhân tố không thể thiếu để đi đến thắng lợi cuối cùng.

Căn cứ địa trước hết được xây dựng bởi lực lượng chính trị gồm cơ sở Ðảng, cơ sở quần chúng, giác ngộ, tập hợp đông đảo quần chúng tham gia cách mạng. Từ đó tạo ra địa bàn an toàn  làm chỗ đứng chân của lực lượng cách mạng. Khi thời cơ chín muồi tiến hành khởi nghĩa từng bộ phận, tiến lên tổng khởi nghĩa.

Nhận rõ vai trò quan trọng của nông dân, nông thôn trong đấu tranh giải phóng dân tộc, Ðảng xác định nông dân là quân chủ lực; nông thôn là chỗ dựa, là bàn đạp của cách mạng. Trong đó, nông thôn miền núi, nơi có nhiều thuận lợi là địa bàn xây dựng căn cứ địa.

Tân Trào hội đủ những điều kiện yếu tố thiên thời, địa lợi, nhân hòa để trở thành Thủ đô Khu Giải phóng.                                                                                                     

Thực hiện chỉ thị của đồng chí Hồ Chí Minh, đồng chí Võ Nguyên Giáp và lãnh đạo Phân khu ủy Nguyễn Huệ đã chọn Tân Trào.

 Ngày 21-5-1945, đồng chí Hồ Chí Minh về Tân Trào, từ đây trung tâm cách mạng được chuyển về Tuyên Quang.

Ðồng chí Hồ Chí Minh và Trung ương Ðảng lãnh đạo gấp rút chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa. Người giao đồng chí Võ Nguyên Giáp dự thảo nghị quyết thành lập Khu Giải phóng và triệu tập hội nghị cán bộ toàn khu để thống nhất lãnh đạo và triển khai công tác.

 Ngày 4-6-1945, Tổng bộ Việt Minh tuyên bố chính thức thành lập Khu Giải phóng, lấy Tân Trào làm thủ đô. Khu Giải phóng đặt dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Chỉ huy lâm thời do đồng chí Hồ Chí Minh đứng đầu, đồng chí Võ Nguyên Giáp làm Ủy viên Thường trực, đồng thời chỉ huy về quân sự. Thành lập hệ thống Ủy ban từ cấp xã đến khu đặt dưới sự chỉ đạo của Ủy ban lâm thời Khu. Ủy ban Quân sự thống nhất chỉ huy cuộc chiến đấu chống Nhật, tiễu phỉ trừ gian, bảo vệ trật tự an ninh, tiếp tục lãnh đạo quần chúng ở những nơi địch còn kiểm soát đứng lên giành chính quyền, mở rộng Khu Giải phóng.

Tháng 7-1945, thống nhất các lực lượng vũ trang lấy tên là Quân Giải phóng; mở Trường Quân chính kháng Nhật đào tạo cán bộ chỉ huy quân đội và các lớp huấn luyện quân sự cấp tốc để ngay sau đó tỏa về các địa phương  trực tiếp chỉ huy khởi nghĩa vũ trang.

Sau khi đạo binh Quan Ðông bị Hồng quân Liên Xô đập tan, ngày 15-8, Nhật đầu hàng vô điều kiện. Thời cơ có một không hai đã đến. Trong các ngày 13 đến 15-8, Hội nghị toàn quốc của Ðảng họp ở Tân Trào, hội nghị quyết định phát động tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước. Hội nghị có tính chất như một Ðại hội: Ra nghị quyết về nhiệm vụ cách mạng.

Ngày 13-8-1945, từ trung tâm Tân Trào lệnh tổng khởi nghĩa giành chính quyền truyền đi, cả nước đứng lên.

Ngày 16, 17-8-1945, Quốc dân Ðại hội họp tại đình Tân Trào gồm đại biểu đến từ khắp mọi miền đất nước, đại biểu các đảng phái chính trị, các đoàn thể nhân dân, các dân tộc, các tôn giáo, nhân sĩ trí thức. Ðại hội quyết định toàn dân đứng lên võ trang khởi nghĩa giành chính quyền, bầu ra Ủy ban Dân tộc Giải phóng do nhà cách mạng Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, thông qua 10 chính sách lớn của Việt Minh, trong đó nội dung quan trọng nhất là giành lấy chính quyền, xây dựng một nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên nền tảng hoàn toàn độc lập.

Quốc dân Ðại hội là tiền thân của Quốc hội. Ủy ban Dân tộc Giải phóng là tiền thân của Chính phủ. Tân Trào là nơi khai sinh Nhà nước Việt Nam mới - Nhà nước Dân chủ nhân dân đầu tiên ở Ðông-Nam Á.

 Thủ đô Khu Giải phóng đóng vai trò hết sức to lớn vào thành công của cách mạng Tháng Tám, là trung tâm chỉ đạo tổng khởi nghĩa và giành chính quyền trên phạm vi toàn quốc.