TUYÊN TUYÊN LỬA VĨNH LINH 1967: SỨC SỐNG PHI THƯỜNG TRONG LÒNG ĐỊA ĐẠO VỊNH MỐC BẤT KHUẤT

Nằm ngay sát vĩ tuyến 17, bờ Bắc sông Bến Hải, vùng đất Vĩnh Linh (Quảng Trị) những năm 1965 - 1972 gánh chịu một khối lượng bom đạn khổng lồ từ máy bay B-52, pháo hạm đội từ biển bắn vào và pháo binh từ bờ Nam dội sang. Địch thực hiện chiến thuật “san phẳng”, biến Vĩnh Linh thành một vùng đất chết không một ngôi nhà nào còn nguyên vẹn, không một ngọn cỏ nào có thể mọc nổi nhằm cắt đứt tuyến chi viện từ miền Bắc vào miền Nam.

Trước âm mưu hủy diệt tàn bạo của kẻ thù, người dân Vĩnh Linh không chọn cách tản cư mà quyết định đi sâu vào lòng đất để sống và chiến đấu. Từ đó, một hệ thống công trình kiến trúc quân sự kỳ vĩ đã ra đời: Địa đạo Vịnh Mốc. Bà Nguyễn Thị Đạt, khi ấy là cô gái thanh niên xung phong tuổi mười tám, chính là một trong những nhân chứng sống đã trải qua những năm tháng thanh xuân rực lửa, sinh hoạt và chiến đấu ngay trong lòng kỳ tích đất sét đỏ ấy.

Bà Nguyễn Thị Đạt kể lại, hệ thống địa đạo Vịnh Mốc được đào sâu dưới lòng đất từ 10 đến hơn 20 mét, gồm nhiều tầng, chiều dài hệ thống đường hầm lên tới gần 2 cây số. Trong lòng đất chật hẹp, ẩm ướt và thiếu ánh sáng ấy, một cuộc sống đầy đủ của một ngôi làng thu nhỏ vẫn diễn ra một cách phi thường. Địa đạo có giếng nước ngọt, có trạm y tế, có hội trường, kho gạo và cả những căn hộ nhỏ dành cho các gia đình sinh hoạt.

Mỗi khi máy bay B-52 rải thảm phía trên, lòng đất chấn động dữ dội, đất cát rơi lả tả, không khí đặc quánh lại vì thiếu ô-xy. Thế nhưng dưới ánh đèn dầu tù mù, bà Đạt cùng các chị em vẫn bám trụ thực hiện nhiệm vụ hậu cần, cứu chữa thương binh và tiếp tế vũ khí cho các đảo tiền tiêu như đảo Cồn Cỏ.

Kỷ niệm thiêng liêng nhất trong cuộc đời bà chính là những lần đỡ đẻ cho các sản phụ ngay trong căn hầm y tế dưới lòng địa đạo. Tiếng khóc chào đời của những đứa trẻ vang lên giữa tiếng bom nổ rền vang bên ngoài là câu trả lời đanh thép nhất cho ý chí sống mãnh liệt, không một vũ khí tân tiến nào có thể khuất phục được của con người Việt Nam.

Địa đạo Vịnh Mốc đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình: Bảo toàn tính mạng cho hàng trăm người dân và chiến sĩ suốt những năm tháng ác liệt nhất của cuộc chiến, đồng thời là một trạm trung chuyển vũ khí quan trọng ra tiền tuyến. Công trình ấy đứng vững như một biểu tượng cho sự kiên cường, óc sáng tạo và tinh thần bách chiến bách thắng của quân và dân ta.

Hôm nay, khu địa đạo Vịnh Mốc đã trở thành di tích quốc gia đặc biệt, chào đón hàng ngàn du khách trong và ngoài nước đến tham quan mỗi năm. Bà Nguyễn Thị Đạt giờ đây đã lên chức bà, nụ cười hiền hậu hằn in những vết chân chim của thời gian. Mỗi lần trở lại thăm căn hầm xưa, bà lại bùi ngùi xúc động nhớ về một thời hoa lửa, nơi tình yêu tổ quốc và khát vọng hòa bình đã giúp con người làm nên những điều kỳ diệu thấu tận lòng đất sâu.