“Đồng chí” – bài thơ bước ra từ những năm tháng người lính
Có những vần thơ không bắt đầu từ sự tưởng tượng, mà từ chính những ngày người viết đã cùng đồng đội hành quân, chịu rét và đi qua chiến trận.
Năm 1947, Chính Hữu là một người lính tham gia Chiến dịch Việt Bắc Thu – Đông.
Đó là những tháng cuối năm giữa núi rừng Việt Bắc. Bộ đội chiến đấu trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn, phải dựa vào nhân dân để bảo đảm lương thực, thuốc men và những nhu cầu thiết yếu. Những cơn sốt, cái rét của núi rừng, áo quần còn thiếu thốn… là những điều người lính thời kỳ đầu kháng chiến phải cùng nhau trải qua.
Chính Hữu sống giữa những người lính ấy. Ông cũng là một trong số họ. Bởi vậy, khi Đồng chí ra đời năm 1948, những người lính bước vào bài thơ rất tự nhiên.
Họ vốn là những người nông dân từ những miền quê khác nhau, rời ruộng đồng để cầm súng. Từ những con người ban đầu còn xa lạ, cuộc đời quân ngũ đưa họ về cùng một đơn vị, cùng đứng trong hàng ngũ, cùng chia sẻ những thiếu thốn và hiểm nguy. Tình đồng đội cũng lớn lên từ những điều rất bình dị như thế.
Một manh áo còn thiếu, một đêm rét giữa rừng, một phiên gác giữa sương lạnh – tất cả được Chính Hữu đưa vào thơ bằng chính những hình ảnh gần gũi với đời sống người lính. Không có những lời thật lớn lao, chỉ có những con người cùng nhau đi qua gian khó.
Chính Hữu từng nói về thơ mình rằng ông viết chủ yếu về người lính và chiến tranh, bởi đó là thế giới ông đã sống và hiểu rõ. Đồng chí cũng được sinh ra từ những năm tháng ấy. Và cũng chính từ những năm tháng có thật của người lính, Chính Hữu đã để lại một bài thơ để nhiều thế hệ sau vẫn có thể hình dung về tình đồng đội giữa những ngày gian khó của cuộc kháng chiến.
