Ung Văn Khiêm: Nhà lãnh đạo tiền bối kiên trung của cách mạng Nam Bộ và Bộ trưởng Bộ Ngoại giao thời kỳ chống Mỹ

Trong lịch sử đấu tranh cách mạng Việt Nam thế kỷ XX, Đồng chí Ung Văn Khiêm (1910 – 1991, bí danh Anh Huân, quê ở Chợ Mới, tỉnh An Giang) là một nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc, người học trò ưu tú của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là một trong những nhân tố nòng cốt dựng xây phong trào cách mạng tại vùng đất Nam Bộ. Giác ngộ lý tưởng yêu nước từ sớm, năm 1927, ông gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và được cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) dự lớp huấn luyện do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp giảng dạy. Năm 1930, ông trở thành một trong những đảng viên lớp đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam và đảm nhiệm vị trí Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ năm 1931. Trong suốt những năm tháng hoạt động sôi nổi trước năm 1945, ông nhiều lần bị chính quyền thực dân Pháp bắt giam, tù đày qua các nhà tù khét tiếng như Khám Cụm, Côn Đảo, nhưng vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người cộng sản.

Sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, đồng chí Ung Văn Khiêm tiếp tục gánh vác nhiều trọng trách lớn tại chiến trường Nam Bộ gian khổ và ác liệt. Ông lần lượt đảm nhiệm các chức vụ Ủy viên Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ, Trưởng Ban Quốc tế Xứ ủy, Bí thư Tỉnh ủy An Giang và Phó Bí thư Xứ ủy Nam Bộ. Dưới sự lãnh đạo sâu sát, linh hoạt của ông cùng Xứ ủy Nam Bộ, phong trào chiến tranh nhân dân tại miền Tây và toàn Nam Bộ đã vượt qua muôn vàn thử thách, xây dựng lực lượng vũ trang vững mạnh, giữ vững vùng tự do và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, đồng chí Ung Văn Khiêm tập kết ra Bắc và được Đảng, Nhà nước tin tưởng giao phó nhiều nhiệm vụ chiến lược ở Trung ương. Ông đảm nhiệm vị trí Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Đảng và chính thức giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Ngoại giao nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ năm 1961 đến năm 1963. Trực tiếp chèo lái công tác đối ngoại trong giai đoạn đế quốc Mỹ đẩy mạnh chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" ở miền Nam, ông đã góp phần quan trọng trong việc tranh thủ sự ủng hộ mạnh mẽ của các nước Xã hội Chủ nghĩa và bạn bè yêu chuộng hòa bình trên thế giới, mở rộng mặt trận ngoại giao phục vụ cho cuộc đấu tranh thống nhất đất nước. Từ năm 1963 đến năm 1971, ông chuyển sang đảm nhiệm vị trí Bộ trưởng Bộ Nội vụ, đóng góp to lớn vào công tác xây dựng chính quyền, quản lý bộ máy nhà nước và thực hiện chính sách hậu phương quân đội.

Đồng chí Ung Văn Khiêm qua đời năm 1991 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 81 tuổi. Trải qua hơn nửa thế kỷ hoạt động cách mạng liên tục, ông luôn giữ trọn phẩm chất đạo đức trong sáng, lối sống khiêm tốn, giản dị và tinh thần tận tụy phụng sự Tổ quốc. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, ông đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng – phần thưởng cao quý nhất của Nhà nước, cùng Huân chương Hồ Chí Minh và nhiều danh hiệu cao quý khác. Tên tuổi của ông được trân trọng đặt cho nhiều đại lộ và trường học lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh, An Giang và nhiều địa phương trên cả nước.