Ước mơ tòng quân và bước đầu gia nhập Quân độ

Sau khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ vào cuối năm 1946, hưởng ứng Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cù Chính Lan quyết định xung phong nhập ngũ. Với vóc dáng nhỏ bé nhưng rắn rỏi và tinh thần hăng hái, ông được nhận vào Đại đội 215, Tiểu đoàn 441, Trung đoàn 66 (Đoàn Tiên Phong). Những ngày đầu trong quân ngũ là khoảng thời gian rèn luyện đầy thử thách đối với người thanh niên nông dân Quỳnh Lưu. Cuộc sống chiến sĩ thời kỳ đầu kháng chiến vô cùng thiếu tốn: vũ khí thô sơ, lương thực thiếu thốn, trang phục không đủ ấm. Mặc dù vậy, Cù Chính Lan luôn thể hiện tinh thần lạc quan, chấp hành nghiêm kỷ luật và chăm chỉ rèn luyện kỹ thuật, chiến thuật quân sự. Ông luôn xung phong nhận những nhiệm vụ khó khăn như canh gác, vận chuyển lương thực hay đào hầm hào. Sự siêng năng, trung thực và tinh thần đồng đội của ông nhanh chóng giành được sự tin yêu của chỉ huy và đồng đọi. Bước đầu rèn luyện trong môi trường quân ngũ đã đặt nền móng vững chắc cho sự trưởng thành về bản lĩnh chính trị và kỹ năng chiến đấu của Cù Chính Lan trong các chiến dịch lớn sau này.