ÚT LIÊM – NGƯỜI CON VÙNG ĐẤT AN TỊNH TRƯỞNG THÀNH TỪ CHIẾN TRƯỜNG
Tháng 3 năm 1927, tại xã An Tịnh, Trảng Bàng, Tây Ninh, Bùi Thanh Vân chào đời trong một gia đình công nhân. Cuộc sống sớm đưa ông đến với những nhọc nhằn của người lao động. Khi mới khoảng mười ba tuổi, ông đã phải rời gia đình để làm công nhân tại đồn điền cao su ở Bến Cát, Thủ Dầu Một.
Trong môi trường lao động khắc nghiệt, ông chứng kiến cuộc sống khó khăn của những người công nhân cao su. Từ thực tiễn ấy, ông tham gia các phong trào đấu tranh đòi tăng lương, giảm giờ làm và dần trưởng thành trong phong trào cách mạng địa phương. Bí danh Út Liêm gắn với chặng đường hoạt động lâu dài của ông trên chiến trường Nam Bộ.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Bùi Thanh Vân tham gia lực lượng vũ trang Nam Bộ. Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ từ công tác tình báo, trinh sát đến chỉ huy bộ đội địa phương. Ông từng tham gia Chiến dịch Bến Cát năm 1950, một trong những chiến dịch quan trọng trên chiến trường miền Đông Nam Bộ.
Tháng 11 năm 1954, sau khi tập kết ra miền Bắc, ông được cử đi học tại Trường Sĩ quan Lục quân. Nhưng con đường binh nghiệp của ông chưa dừng lại ở đó. Năm 1961, ông cùng đồng đội vượt Trường Sơn trở về miền Nam, tiếp tục chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ông lần lượt giữ các chức vụ chỉ huy tại Sư đoàn 9, rồi đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng ở Sư đoàn 5 và Quân khu 8.
Bình Long năm 1972 – một chiến trường khốc liệt
Mùa xuân năm 1972, chiến trường miền Nam bước vào một giai đoạn đặc biệt quyết liệt. Trong Chiến dịch Nguyễn Huệ, lực lượng cách mạng tiến công trên nhiều hướng tại miền Đông Nam Bộ, trong đó có khu vực Lộc Ninh, Bình Long và An Lộc. Sau khi Lộc Ninh được giải phóng vào tháng 4 năm 1972, An Lộc trở thành trọng điểm của những trận đánh lớn. Tuyến Đường 13 có ý nghĩa chiến lược, vừa là hướng cơ động lực lượng, vừa là tuyến tiếp tế và giải tỏa thị xã.
Cuộc chiến tại An Lộc và các khu vực lân cận diễn ra dữ dội. Các đơn vị phải chiến đấu trong điều kiện bom pháo dày đặc, địa hình bị tàn phá và lực lượng hai bên liên tục tăng cường. Trên hướng Đường 13, những trận chốt chặn kéo dài khiến cuộc hành quân giải tỏa gặp nhiều khó khăn.
Trong giai đoạn này, Bùi Thanh Vân đảm nhiệm những cương vị chỉ huy cấp cao, gắn với Sư đoàn 5 và Quân khu 8. Tư liệu quân đội xác nhận ông tham gia Chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972. Tuy nhiên, để kể chính xác ông trực tiếp chỉ huy trận đánh nào tại An Lộc hoặc Tàu Ô, cần có tài liệu cụ thể về nhiệm vụ của ông ở từng thời điểm.
Đó cũng là điều cho thấy sự phức tạp của chiến tranh: một chiến dịch không chỉ được tạo nên bởi một trận đánh, mà bởi nhiều mũi tiến công, những tuyến chốt giữ, những đơn vị phối hợp và công việc chỉ huy diễn ra liên tục trên một địa bàn rộng.
Từ chiến trường đến Chiến dịch Hồ Chí Minh
Năm 1974, Bùi Thanh Vân giữ chức Tư lệnh phó Đoàn 232 của chiến trường miền Nam. Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4 năm 1975, Đoàn 232 đảm nhiệm hướng tiến công phía tây và tây nam Sài Gòn, phối hợp với các cánh quân khác tiến vào trung tâm đầu não của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Đây là giai đoạn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng, tổ chức cơ động và xử lý nhiều tình huống chiến đấu trên đường tiến công. Kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm ở chiến trường Nam Bộ là một phần hành trang của những cán bộ chỉ huy như Bùi Thanh Vân.
Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ trong quân đội: Phó Tư lệnh Quân đoàn 4, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tây Ninh, rồi Phó Tư lệnh – Tham mưu trưởng Quân khu 7. Năm 1989, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Quân khu 7.
Ở cương vị mới, nhiệm vụ của ông không còn chỉ là tổ chức chiến đấu, mà còn là xây dựng lực lượng, củng cố quốc phòng và chăm lo đời sống bộ đội trên địa bàn chiến lược phía Nam. Từ người công nhân cao su năm nào, ông đã trải qua gần nửa thế kỷ hoạt động và công tác trong quân đội.
Tháng 8 năm 1994, Trung tướng Bùi Thanh Vân qua đời khi vẫn đang đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Quân khu 7.
Cuộc đời ông là một hành trình dài từ phong trào công nhân đến chiến trường, từ những nhiệm vụ cơ sở đến trách nhiệm chỉ huy cấp cao. Khi nhắc đến Út Liêm, người ta nhớ đến một vị tướng trưởng thành từ thực tiễn chiến đấu, gắn bó với miền Đông Nam Bộ và những chiến dịch quan trọng của hai cuộc kháng chiến.
Tưởng nhớ Trung tướng Bùi Thanh Vân cũng là nhìn lại một chặng đường lịch sử của lực lượng vũ trang miền Đông Nam Bộ – nơi những con người từ nhiều quê hương đã cùng chiến đấu, trưởng thành và dành phần lớn cuộc đời mình cho nhiệm vụ bảo vệ đất nước.
