ÚT TỊCH

Út Tịch: Người mẹ cầm súng và đốm lửa đất Cầu Kè

Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Út (Út Tịch) (1931 – 1968), quê tại Cầu Kè, Trà Vinh, là biểu tượng kiên trung của người phụ nữ Nam Bộ trong Kháng chiến chống Mỹ. Vừa làm mẹ của những đứa con thơ, bà vừa trực tiếp cầm súng chỉ huy đội du kích địa phương tham gia hàng chục trận đánh khiến kẻ thù khiếp sợ. Với tinh thần quyết chiến bất khuất gắn liền với câu nói bất tử "Còn cái lai quần cũng đánh!", bà đã trở thành nhân vật chính trong tác phẩm "Người mẹ cầm súng" và được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân vào năm 1965.

Vĩnh Long21/08/2026Trần Uyên Thảo (xã Kỳ Xuân) (Xã Kỳ Xuân)9 lượt xem0 lượt chia sẻ

Nắng chiều rọi xuống dải đất Tam Ngãi (Cầu Kè, Trà Vinh), hắt ánh vàng rực rỡ lên những rặng dừa nước soi bóng xuống dòng sông Cổ Chiên. Nơi xóm nhỏ ấy, người ta đã quá quen thuộc với hình ảnh chị Út Tịch—tay đèo đứa con nhỏ trước ngực, sau lưng vai gánh tay nải vội vã, nhưng ánh mắt lúc nào cũng rực lên cái gan lỳ, sắc lẹm của người con gái sông nước Miền Tây.

Sinh ra trong cảnh nghèo khó, từng phải đi ở đợ từ nhỏ, Út Tịch sớm nếm trải mọi tủi cực. Sự áp bức của lũ địa chủ, quân gian đã đúc kết trong chị một triết lý sống mộc mạc mà đanh thép: "Nó đánh mình, mình đánh nó!". Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, chị Út đã là mẹ của những đứa trẻ thơ. Nhưng tiếng súng càn quét của địch, tiếng khóc của xóm giềng bị chà đạp đã không cho phép chị đứng ngoài cuộc.

Đêm Tam Ngãi mịt mù sương dại, chị Út gửi con cho xóm giềng rồi khoác súng cùng đội du kích địa phương luồn sâu vào đồn bốt địch. Chị mưu trí, dũng cảm, khi thì giả làm người đi chợ bán rau để nắm tình hình quân thù, lúc lại trực tiếp cầm súng chỉ huy các trận phục kích, giáng trả những đòn đích đáng vào các cuộc càn quét của Mỹ - Ngụy.

Chùm ảnh tư liệu

Ảnh tư liệu của bài viết.

Có những lần ra trận, đồng đội lo lắng nhìn người phụ nữ bế con, tay đai đạn, liền khuyên chị ở lại hậu phương chăm sóc gia đình. Chị Út chỉ cười, cái cười rạng rỡ mà kiên trung đến lạ kỳ, rồi thốt lên câu nói đã trở thành bất tử:

— "Còn cái lai quần cũng đánh!"

Câu nói mộc mạc ấy không chỉ là khí tiết của riêng chị Út, mà đã trở thành lời thề giữ nước của hàng triệu người phụ nữ Nam Bộ—những người mẹ vừa dỗ con ngủ trong hầm bí mật, vừa sẵn sàng cầm súng bảo vệ từng tấc đất quê hương. Trong suốt những năm tháng gian lao, chị Út Tịch đã tham gia hàng chục trận đánh, cùng đồng đội lập nên nhiều chiến công hiển hách, trở thành nỗi khiếp đảm của kẻ thù.

Năm 1968, giữa khói lửa bão đạn của cuộc chiến, người mẹ anh hùng ấy đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ khi tuổi đời còn rất trẻ.

Hôm nay, sông Cổ Chiên vẫn êm đềm chảy qua vùng đất Trà Vinh rợp bóng cây xanh. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân được Nhà nước truy tặng chính là sự vinh danh cho một huyền thoại. Hình ảnh người mẹ cầm súng Út Tịch với câu nói đanh thép năm xưa vẫn sống mãi—một nốt trầm kiêu hãnh trong bản hùng ca của một thời hoa lửa kiên cường.