Út Tịch
Cuộc đời & Chiến công: Xuất thân là người đi ở đợ (làm thuê) đầy gian khổ, bà sớm giác ngộ và tham gia cách mạng. Với vai trò du kích, bà dũng cảm, mưu trí tham gia hàng chục trận đánh lớn nhỏ, thu nhiều vũ khí của địch và lập nhiều chiến công hiển hách.Hình ảnh người mẹ: Bà vừa là một chiến sĩ kiên cường trên chiến trường, vừa là người mẹ dũng cảm nuôi dạy 9 người con trong khói lửa chiến tranh.Hy sinh: Bà hy sinh năm 1968 tại Tây Ninh trong một trận oanh tạc bằng máy bay B-52 của quân đội Mỹ.
Xuất thân gian khổ và hành trình đến với Cách mạng
Tuổi thơ cơ cực: Bà sinh ngày 19/04/1931 tại làng Tích Thiện, quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh). Mồ côi mẹ từ nhỏ, gia đình nghèo khó buộc bà phải đi ở đợ (làm thuê) gánh nước, mót lúa cho địa chủ từ năm lên 10. [1, 2, 3]
Tính cách kiên cường: Dù bị chủ nhà đánh đập, bóc lột dã man, bà không cam chịu mà luôn phản kháng mạnh mẽ. Bản tính cứng cỏi, gan dạ này đã giúp bà sớm giác ngộ cách mạng khi được các cán bộ Việt Minh tuyên truyền, giáo dục. [1, 2]
Nên duyên vợ chồng: Năm 13 tuổi, bà được lực lượng cách mạng chuộc ra khỏi nhà địa chủ. Sau đó, bà bén duyên và kết hôn với ông Lâm Văn Tịch, một chiến sĩ công tác binh vận người dân tộc Khmer. Từ đó, tên gọi Út Tịch (ghép tên hai vợ chồng) ra đời và gắn liền với cuộc đời bà. [1, 2, 3, 4]
2. Những chiến công oanh liệt nơi chiến trường
Từ một cô gái giao liên, trinh sát, chị Út Tịch nhanh chóng trở thành một chiến sĩ du kích dạn dày kinh nghiệm của đội du kích xã Tam Ngãi. Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ (từ năm 1945 đến 1965), bà đã tham gia tổng cộng 23 trận đánh lớn nhỏ: [, 2, 3, 4]
Mưu trí, dũng cảm: Bà cùng đồng đội diệt và làm bị thương hơn 200 tên địch, thu giữ 70 khẩu súng. Nhiều lần bà tự mình dẫn đầu lực lượng áp sát bốt địch, dùng mưu mẹo tước vũ khí mà không cần phải nổ súng. [1]
Phá rã ấp chiến lược: Trận đánh tại ấp chiến lược Chông Nô 2 (Cầu Kè) là một ví dụ điển hình. Bà đã cùng chồng đột kích vào đồn, thu về nhiều súng đạn. Suốt đêm hôm đó, bà lặn lội đi gỡ từng quả lựu đạn gài để giải thoát cho đồng bào, phá tan hệ thống kìm kẹp của địch. [1]
Bất khuất trước khó khăn: Khi cuộc chiến bước vào giai đoạn ác liệt nhất, vũ khí và lực lượng của ta gặp nhiều bất lợi, bà đã có câu nói đanh thép đi vào lịch sử: "Còn cái lai quần cũng đánh!" Khẩu hiệu này đã trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn cho quân dân miền Nam quyết tâm đánh đuổi quân xâm lược đến cùng. [1]
3. "Người mẹ cầm súng" và sự hy sinh anh dũng
Gia đình đông con: Điều khiến thế giới và nhân dân khâm phục nhất ở chị Út Tịch là tinh thần vượt khó phi thường. Vợ chồng bà có với nhau tổng cộng 9 người con. [1]
Vừa nuôi con, vừa đánh giặc: Cứ mỗi lần sinh nở xong được ít ngày, bà lại gửi con cho hàng xóm hoặc bế theo con nhỏ ra chiến trường, một tay bế con, một tay cầm súng bắn giặc. Cuộc sống gia đình bà gắn liền với những ngày chạy giặc, ở bờ ở bụi, nhưng các con đều được bà nuôi dạy, đùm bọc trong tình yêu thương của cách mạng. [1, 2]
Sự hy sinh đau thương: Ngày 27/11/1968, trong một trận oanh tạc tàn khốc bằng máy bay B-52 của quân đội Mỹ tại vùng Gò Quao (Kiên Giang), chị Út Tịch đã hy sinh ngay trong loạt bom đầu tiên khi đang làm nhiệm vụ. Đau lòng hơn, trận bom đó cũng đã cướp đi sinh mạng người con gái thứ năm của bà, khi ấy người con gái út mới vừa tròn 14 ngày tuổi. []
4. Vinh danh và Tưởng niệm
Với những đóng góp đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, ngày 01/01/1967, bà đã được Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hiện nay, tại quê hương Tam Ngãi (Cầu Kè, Trà Vinh), chính quyền đã xây dựng một Khu tưởng niệm Nữ anh hùng Nguyễn Thị Út khang trang để nhân dân cả nước đến thăm viếng và tưởng nhớ về người mẹ anh hùng của vùng đất Nam B
