Út Tịch: "Còn Cái Lai Quần Cũng Đánh" – Biểu Tượng Người Mẹ Cầm Súng Miền Nam

Út Tịch, tên thật là Nguyễn Thị Út (1920-1969), là nữ Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân với những chiến công lẫy lừng trên chiến trường Nam Bộ. Cuộc đời bà là nguồn cảm hứng bất tận, được nhà văn Nguyễn Thi xây dựng thành nhân vật chính trong tác phẩm nổi tiếng Người mẹ cầm súng.

1. Thân Thế và Tinh Thần Phản Kháng Sớm Nảy Mầm

Nguyễn Thị Út sinh ngày 19 tháng 4 năm 1920 tại làng Tích Thiện, Cầu Kè, Cần Thơ (nay thuộc xã Tam Ngãi, Trà Vinh). Xuất thân từ một gia đình nông dân nghèo khó, cha mẹ bà phải lưu lạc đến vùng Rạch Lá và làm mướn, ở đợ cho địa chủ Hàm Giỏi. Là con út trong ba chị em, Út Tịch sớm thể hiện tính khí mạnh mẽ và tinh thần phản kháng quyết liệt. Bà từng có câu nói thể hiện ý chí không chịu khuất phục ngay từ nhỏ: "Nó đánh mình, mình đánh nó!".

Năm 13 tuổi, cha mất. Cùng năm đó, nhờ sự hỗ trợ của các cán bộ Việt Minh, Út đã chuộc thân và thoát khỏi cuộc sống nô tỳ. Chịu ảnh hưởng từ sự tuyên truyền cách mạng, bà bắt đầu tích cực ủng hộ những người Cộng sản.

2. Giao Liên Nhanh Nhẹn và Chiến Công Công Đồn

Khi thực dân Pháp tái chiếm Nam Bộ, Út Tịch hăng hái xung phong tham gia chiến đấu. Dù tuổi còn nhỏ nên bị từ chối, bà vẫn tích cực hoạt động trong vai trò giao liên, liên lạc cho cán bộ quân sự.

Chính trong giai đoạn này, bà đã có câu nói nổi tiếng, về sau được nhà văn Nguyễn Thi ghi lại: "Nó đánh mình, mình đánh nó!".

Tháng 12 năm 1949, trong Chiến dịch Cầu Kè (chiến dịch công kích lớn đầu tiên ở Nam Bộ), Út Tịch được giao làm trinh sát cho tổ chức Công an xung phong. Bà đã góp phần quan trọng trong việc dõi nắm tình hình quân Pháp, kịp thời báo tin để lực lượng ta hiệp đồng tác chiến trong các trận Rạch Cách, bót Bến Cát, gây thiệt hại đáng kể cho địch.

Sau khi lập gia đình với ông Lâm Văn Tịch, một chiến sĩ Việt Minh địa phương, bà tiếp tục hoạt động trong đội du kích, tham gia tổng cộng 8 trận công đồn trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.

3. Kiên Cường Sau Hiệp Định Genève

Sau Hiệp định Genève 1954, vợ chồng Út Tịch được phân công ở lại miền Nam hoạt động bí mật. Trước chính sách "tố cộng và diệt cộng" của chính quyền Ngô Đình Diệm, gia đình bà phải đối mặt với nhiều khó khăn. Chồng bà và nhiều đồng chí bị bắt, nhưng nhờ sự đấu tranh và gây áp lực của bà cùng nhiều phụ nữ khác, họ đã được thả.

Cuối năm 1959, gia đình bà trở về Tam Ngãi. Sau Phong trào Đồng khởi, hai vợ chồng tích cực tham gia hoạt động quân sự của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Dù phải chăm lo gia đình và con cái, bà vẫn tham gia đánh nhiều trận, đặc biệt tích cực trong công tác binh vận (tuyên truyền vận động binh lính địch bỏ ngũ). Năm 1964, bà được kết nạp vào Đảng Nhân dân cách mạng miền Nam.

4. Anh Hùng Bất Khuất Với Lời Thề Sống Mãi

Năm 1965, Út Tịch được cử đi dự Đại hội Anh hùng chiến sĩ thi đua lực lượng vũ trang toàn miền Nam và vinh dự được bầu là nữ Anh hùng lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam vào ngày 05 tháng 5 năm 1965.

Thành tích chiến đấu của bà là minh chứng hùng hồn:

• Tham gia tổng cộng 23 trận lớn nhỏ (trong đó có 8 trận thời kháng chiến chống Pháp).

Cũng trong thời gian này, bà được tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng Nhì (và sau đó là hạng Ba). Bà là tác giả của câu nói thể hiện ý chí chiến đấu đến hơi thở cuối cùng: "Còn cái lai quần cũng đánh".

Sau năm 1965, bà được điều về Quân khu 9 công tác. Thật đau xót, vào ngày 27 tháng 11 năm 1968 (hoặc sau đó), bà và người con gái thứ ba đã hy sinh trong một trận rải thảm bom B52 của Không Lực Hoa Kỳ xuống vùng Tân Châu, Châu Đốc (nay thuộc An Giang).

5. Di Sản Văn Học và Tinh Thần Bất Tử

Hình tượng Út Tịch đã trở nên bất tử trong lòng nhân dân:

• Văn học và Điện ảnh: Bà là hình mẫu nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết Người mẹ cầm súng của Nguyễn Thi và sau đó được chuyển thể thành bộ phim Mẹ vắng nhà (1979).