ÚT TỊCH – “CÒN CÁI LAI QUẦN CŨNG ĐÁNH”

Có một người mẹ Nam Bộ từng bước ra chiến trường với một cuộc đời rất đặc biệt.

Ở nhà, bà là mẹ của những đứa trẻ.

Ra trận, bà là một chiến sĩ.

Tên bà là Nguyễn Thị Út, nhưng đồng đội và người dân thường gọi bằng cái tên thân thương:

Út Tịch.

Bà sinh năm 1931, quê ở Tam Ngãi, Cầu Kè, Trà Vinh.

Tuổi thơ của Út Tịch không bình yên.

Gia đình nghèo, từ nhỏ bà đã phải đi ở đợ.

Tuổi thơ của cô bé miền Tây gắn với lao động vất vả và những bất công của xã hội cũ.

Chính cuộc sống ấy khiến Út sớm trở nên mạnh mẽ.

Khi quê hương bước vào những năm tháng kháng chiến, người con gái nhỏ bé ấy tham gia cách mạng.

Từ một cô gái nghèo, Út Tịch dần trở thành một chiến sĩ.

Bà làm nhiều công việc.

Liên lạc.

Nắm tình hình.

Xây dựng cơ sở.

Vận động quần chúng.

Rồi trực tiếp cầm súng chiến đấu.

Nhưng có một điều khiến câu chuyện của Út Tịch khác với nhiều người lính khác.

Bà còn là một người mẹ.

Những đứa con lần lượt ra đời giữa chiến tranh.

Cuộc sống của bà vì thế có hai thế giới tưởng như hoàn toàn đối lập.

Một bên là tiếng trẻ khóc.

Một bên là tiếng súng.

Một bên là những bữa cơm gia đình.

Một bên là những trận đánh.

Có lúc vừa lo cho con xong, Út Tịch lại lên đường làm nhiệm vụ.

Có lúc sau một trận chiến đấu, bà lại trở về với đàn con.

Không có ranh giới rõ ràng giữa một người mẹ và một người chiến sĩ.

Bởi đối với Út Tịch, hai vai trò ấy cuối cùng đều xuất phát từ một điều:

bảo vệ gia đình và quê hương.

Những năm tháng chiến tranh ở miền Tây Nam Bộ vô cùng khốc liệt.

Các cuộc càn quét diễn ra liên tục.

Làng xóm bị đánh phá.

Cơ sở cách mạng luôn đứng trước nguy cơ bị phát hiện.

Trong hoàn cảnh ấy, Út Tịch nổi tiếng là người gan dạ.

Bà tham gia nhiều trận đánh, cùng đồng đội chống lại các cuộc càn quét của đối phương.

Vóc người không lớn.

Điều kiện chiến đấu thiếu thốn.

Nhưng ý chí của người phụ nữ ấy rất mạnh.

Tinh thần ấy được thể hiện qua một câu nói sau này trở nên nổi tiếng:

“Còn cái lai quần cũng đánh.”

Một câu nói rất Nam Bộ.

Mộc mạc.

Không cầu kỳ.

Nhưng phía sau đó là một thái độ rất rõ ràng:

Còn sức thì còn chiến đấu.

Nhà văn Nguyễn Thi từng gặp và tìm hiểu cuộc đời Út Tịch.

Từ những câu chuyện về người nữ chiến sĩ đặc biệt ấy, ông viết nên tác phẩm “Người mẹ cầm súng”.

Qua những trang viết, hình ảnh Út Tịch hiện lên rất đời thường.

Bà không phải một người mẹ hoàn hảo theo những khuôn mẫu lý tưởng hóa.

Bà cũng vất vả.

Cũng lo cho con.

Cũng có những khó khăn của một người phụ nữ nghèo.

Nhưng khi quê hương bị chiến tranh bao phủ, người mẹ ấy lại có thể cầm súng.

Có một hình ảnh đặc biệt khi nghĩ về Út Tịch.

Đó là đôi bàn tay của bà.

Đôi bàn tay ấy từng bế con.

Nấu cơm.

Làm việc.

Chăm sóc gia đình.

Nhưng cũng chính đôi bàn tay ấy cầm vũ khí chiến đấu.

Chiến tranh đã khiến những người phụ nữ bình thường phải đảm nhận những việc phi thường.

Út Tịch là một trong số đó.

Bà không chiến đấu bởi yêu thích chiến tranh.

Một người mẹ có con chắc chắn hiểu giá trị của sự sống.

Nhưng chính vì có những đứa con nên bà càng hiểu rằng nếu quê hương không có hòa bình, tương lai của chúng cũng không thể bình yên.

Vì vậy, bà tiếp tục chiến đấu.

Năm 1965, Nguyễn Thị Út được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đó là sự ghi nhận đối với những chiến công và tinh thần chiến đấu của người nữ chiến sĩ miền Nam.

Nhưng cuộc chiến vẫn chưa kết thúc.

Út Tịch tiếp tục hoạt động.

Đến năm 1968, trong lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ đang bước vào giai đoạn vô cùng quyết liệt, bà hy sinh.

Người mẹ ấy không trở về nữa.

Phía sau bà là những đứa con.

Là đồng đội.

Là một quê hương vẫn còn chiến tranh.

Và là một câu chuyện chưa kết thúc.

Phải đến bảy năm sau, mùa xuân năm 1975, đất nước mới hoàn toàn thống nhất.

Út Tịch không được nhìn thấy ngày ấy.

Nhưng những người đồng đội của bà đã nhìn thấy.

Những đứa trẻ mà thế hệ bà chiến đấu để bảo vệ cuối cùng được lớn lên trên một đất nước hòa bình.

Ngày nay, khi nhắc đến Út Tịch, người ta thường nhớ đến hình ảnh “Người mẹ cầm súng”.

Nhưng nếu chỉ nhìn thấy khẩu súng, chúng ta sẽ chưa hiểu hết câu chuyện.

Điều đặc biệt nhất ở Út Tịch chính là hai chữ:

Người mẹ.

Bởi phía sau sự gan dạ của một chiến sĩ là tình yêu rất bình thường của một người phụ nữ đối với con cái, gia đình và quê hương.

Bà chiến đấu không phải để trở thành anh hùng.

Bà chiến đấu bởi đó là cách mà một người mẹ trong hoàn cảnh chiến tranh lựa chọn để bảo vệ tương lai của những đứa con mình.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua.

Những người mẹ hôm nay có thể đưa con đến trường mà không phải lo một trận càn bất ngờ xảy đến.

Trẻ em có thể lớn lên mà không phải nghe tiếng bom đạn.

Những điều ấy rất bình thường trong hòa bình.

Nhưng đã từng có một thế hệ phụ nữ phải vừa nuôi con vừa chiến đấu để giành lấy sự bình thường ấy.

Anh hùng LLVTND, liệt sĩ Nguyễn Thị Út đã ra đi năm 1968, để lại đàn con và một cuộc đời trở thành biểu tượng của người phụ nữ Nam Bộ trong chiến tranh. Từ cô bé nghèo phải đi ở đợ đến người mẹ, người chiến sĩ và Anh hùng LLVTND, Út Tịch đã sống một cuộc đời dữ dội nhưng rất đỗi bình dị. Câu nói “Còn cái lai quần cũng đánh” còn lại như lời khẳng định về khí phách của một người mẹ Việt Nam: có thể nghèo vật chất, có thể chịu nhiều mất mát, nhưng khi quê hương cần thì ý chí không bao giờ cạn.