ÚT TỊCH – "NGƯỜI MẸ CẦM SÚNG"
1. Vượt qua kiếp nô tỳ và tinh thần giác ngộ cách mạng từ tuổi thơ
Út Tịch (tên thật Nguyễn Thị Út) sinh năm 1931 tại làng Tích Thiện, quận Cầu Kè, tỉnh Cần Thơ (nay thuộc xã Tam Ngãi, tỉnh Vĩnh Long). Xuất thân trong gia đình nghèo khổ phải đi ở đợ cho địa chủ từ nhỏ, bà sớm bộc lộ tính khí quật cường, phản kháng lại sự bất công. Năm 13 tuổi, nhờ sự giúp đỡ của cán bộ Việt Minh, bà được chuộc thân thoát kiếp nô tỳ và dấn thân làm liên lạc, trinh sát dũng cảm cho lực lượng Công an xung phong trong Chiến dịch Cầu Kè (1949).
2. Bản lĩnh "Người mẹ cầm súng", tài năng binh vận và danh hiệu Anh hùng năm 1965
Sau khi lập gia đình với chiến sĩ Lâm Văn Tịch, bà vừa chu toàn nghĩa vụ người mẹ, vừa kiên cường bám trụ đánh địch. Bà trực tiếp tham gia 23 trận đánh lớn nhỏ, tiêu diệt và làm tan rã hơn 200 lính địch, thu 70 súng. Nổi tiếng với sự mưu trí trong công tác binh vận, bà nhiều lần dẫn đường cho bộ đội vào tiêu diệt bót giặc mà không tốn một viên đạn. Ngày 05/05/1965, bà vinh dự được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND Giải phóng với câu nói bất tử: "Còn cái lai quần cũng đánh".
3. Sự hy sinh oanh liệt và tượng đài bất tử trong lòng dân tộc
Năm 1968, trong một đợt trận rải thảm bom B52 của quân Mỹ tại vùng Tân Châu, Châu Đốc (An Giang), bà cùng người con gái thứ 3 đã anh dũng hy sinh. Hình tượng bất khuất của bà đã trở thành cảm hứng cho tác phẩm văn học kinh điển "Người mẹ cầm súng" của nhà văn Nguyễn Thi, bộ phim "Mẹ vắng nhà" và ca khúc thiếu nhi "Em là con gái má Út Tịch". Tên tuổi của bà được trân trọng đặt cho các tuyến đường lớn và Khu tưởng niệm Nguyễn Thị Út khang trang tại quê nhà Trà Vinh.
