Vài cảm nhận về cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt
Năm 1990, khi đang làm việc tại Bộ Ngoại giao, tôi được phân công đi phiên dịch phục vụ đồng chí Võ Văn Kiệt, lúc đó là Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, trong chuyến công du đầu tiên của đồng chí đến một nước phương Tây. Đó là lần đầu tiên một vị lãnh đạo cấp cao Việt Nam nhận lời tham dự Diễn đàn kinh tế thế giới Davos tại Thụy Sĩ. Chuyến đi mở đường cho quá trình hằng năm các lãnh đạo ta xâm nhập vào vòng xoáy toàn cầu các dòng tri thức, ý tưởng và nhận định về tình trạng và hướng đi của kinh tế thế giới cùng các mối tương tác chính trị, văn hóa, xã hội liên quan. Đây cũng là dịp để lãnh đạo ta "khám phá" thế giới (ngoài khối xã hội chủ nghĩa) và thế giới "khám phá" ta khi Việt Nam đang trong những năm đầu của quá trình thoát khỏi sự biệt lập tương đối - vốn kéo dài nhiều năm kể từ khi đất nước thống nhất.
Sau đó, tôi chỉ thỉnh thoảng tiếp xúc với anh Sáu (cách trìu mến tôi thường gọi) trong những dịp lễ nghi chính thức. Những năm sau này, khi anh Sáu thôi đảm nhận các chức vụ chính thức thì tôi có thêm một số dịp quý báu được đối thoại, trò chuyện thân mật về các vấn đề về cộng đồng người Việt ở nước ngoài, đặc biệt cách huy động trí tuệ, chất xám của trí thức, chuyên gia Việt kiều; vấn đề vượt qua định kiến, quá khứ, hòa giải, hòa hợp dân tộc1, về quan hệ Việt - Mỹ, về quá trình hội nhập, bài toán phát triển và rút ngắn khoảng cách giữa Việt Nam và các nước...
Đối với tôi, đồng chí Võ Văn Kiệt luôn thể hiện tố chất của một lãnh đạo quốc gia hiện đại: luôn thôi thúc, trăn trở, động não vì sứ mệnh của đất nước, của dân tộc; có tầm nhìn xa rộng, muốn tiếp cận cái hay, cái mới của thế giới để vận dụng cho Việt Nam nhằm bù đắp sự thiệt thòi về thời gian sau hai cuộc kháng chiến lâu dài cho độc lập thống nhất của đất nước2. Đồng chí cũng luôn tỉnh táo, biết đề phòng cạm bẫy tự mãn của thời kỳ hậu chiến, chính kiến rõ ràng nhưng không cứng nhắc, không nhìn nhận mọi việc chỉ màu trắng hoặc đen. Tính cách hiện đại của đồng chí thể hiện qua việc biết lắng nghe và đối thoại. Đặc biệt, đồng chí luôn thể hiện rõ tư chất trí thức đích thực với những tư duy và nhận định có tầm - dù hoàn cảnh lịch sử không cho phép đồng chí có nhiều điều kiện ăn học lên cao. Với mọi người xung quanh, anh Sáu không bao giờ tỏ vẻ quan cách mà thậm chí rất bình dị, thân thiện, tạo được tình cảm quý mến nơi mọi người. Tuy nhiên, từ con người bình dị đó vẫn tỏa ra cái "uy" của nhà lãnh đạo khiến mọi người luôn kính nể.
Trong lần đầu tiên tháp tùng Thủ tướng đi công tác phương Tây đó, tôi cũng được giao nhiệm vụ chọn trang phục cho đồng chí sao cho thích hợp. Tuy nhiên, với sự quý phái bẩm sinh sẵn có, anh Sáu là người không cần đến “trang phục trau chuốt” để gợi nên sự trân trọng của bạn bè quốc tế.
Với tôi, cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đúng là một vị lãnh đạo, một trí thức, một con người chân chính.
