Vài chuyện kể về bác Hai Phạm Hùng với gia đình

Sẽ không khó để tìm hiểu về bác Hai Phạm Hùng (tên thật là Phạm Văn Thiện, 11/6/1912 – 10/3/1988) từ thân thế, sự nghiệp đến những đóng góp to lớn của bác đối với công cuộc giải phóng dân tộc và phát triển đất nước. Tuy nhiên, chắc ít ai biết về bác Hai với vai trò là người chồng, người cha trong gia đình. Đối với một nhà lãnh đạo lớn của Đảng và Nhà nước, gánh trên vai trọng trách lo cho dân, cho nước, bác Hai Phạm Hùng luôn làm việc không ngừng nghỉ nhưng bác vẫn vẹn toàn trách nhiệm với gia đình. Cố Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã từng nói “Đối với đất nước, với quê hương, anh Hai Hùng là người cộng sản dạ sắt gan đồng, đối với dân là toàn tâm phục vụ. Đối với gia đình, Anh còn là người công dân kiểu mẫu, nêu cao tấm gương sáng chói về thủy chung trong đạo nghĩa vợ chồng, là người cha hết sức nghiêm khắc trong việc rèn luyện và nuôi dạy các con”. Nhân kỷ niệm 113 năm ngày sinh của bác Phạm Hùng (11/6/1912 – 11/6/2025), chúng tôi xin chia sẻ một vài mẩu chuyện hiếm hoi sưu tầm được và đặc biệt là được nghe từ chính những người con của bác Phạm Hùng.

Là người chồng luôn dành tình yêu thương, sự quan tâm chăm sóc hàng đầu cho vợ

Trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp, mãi lo nhiệm vụ chung nên đến năm 40 tuổi bác Phạm Hùng mới gặp và lập gia đình với bà Hoàng Thị Mai Khanh[2], quê ở Cần Thơ. Năm 1952, bà Mai Khanh về công tác tại Liên Hiệp Phụ nữ Phân Liên khu miền Đông, đi học chính trị khóa III trường Trường Chinh, được một cán bộ giới thiệu cho đồng chí Phạm Hùng khi đó là Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam, Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Phân Liên khu miền Đông Nam Bộ và lễ cưới đã được tổ chức sau đó.

 Khi kể về chuyện ba má cưới nhau, anh Phạm Hoàng Hưng, người con trưởng của bác Hai Phạm Hùng chia sẻ: Ngày trước, tôi được má kể, khi ba để ý má nên nhờ mấy đồng chí Hội phụ nữ hỏi xem má có chịu lấy ba không? Khi được bà đồng ý, gặp nhau ông chỉ nói một câu “Đồng chí, mai tụi mình cưới nhau nhé!”. Lời nói tuy đơn giản, mang đặc trưng của người cộng sản, nhưng ông bà đã gắn bó với nhau gần 04 thập kỷ, có với nhau 04 người con, điều đáng trân quý là họ đã cùng nhau vượt qua vô vàng khó khăn bằng tất cả tình yêu thương và trách nhiệm.

Tìm hiểu về người vợ của bác Hai, được biết bà là người phụ nữ trí thức giàu lòng yêu nước, khéo léo, chu đáo, đảm đang. Bà đã thay chồng nuôi dưỡng, dạy dỗ các con nên người, luôn vun vén cuộc sống gia đình ổn định để chồng yên tâm công tác. Anh Hưng kể: “Mẹ tôi là người sâu sắc, chăm sóc chồng, con chu đáo. Ba tôi rất thương yêu, tự hào về mẹ tôi và thường nhắc chúng tôi nhớ đến sự vất vả của mẹ”. Trong công việc, bà luôn nổ lực phấn đấu, tự khẳng định mình, là người sống chí tình, chí nghĩa với đồng chí và bạn bè. Người phụ nữ đó đã vượt qua bao gian khó, hy sinh âm thầm đóng góp vào sự nghiệp của đồng chí Phạm Hùng.

Anh Phạm Hoàng Hưng đang kể về người cha của mình với các em học sinh trong hoạt động về nguồn tại xã Vĩnh Xuân, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long

Đáp lại sự hy sinh cao cả của vợ, bác Hai luôn dành sự yêu thương, quan tâm chăm sóc nhất là khi bà bị bệnh không đi lại được phải ngồi xe lăn. Chị Phạm Hoàng Mai Hương, người con gái út của ông bà đã chia sẻ đầy tự hào: Khi ăn cơm, miếng thịt nào ngon nhất ba đều gắp cho má trước tiên. Sau khi ăn xong, ba thường đứng dậy lấy khăn ướt và tăm để bên cạnh cho má. Mỗi khi đi công tác về, dù các con và có cả các cháu ra đón nhưng điều ông quan tâm đầu tiên là người vợ của mình, ân cần hỏi bà một câu rất đặc trưng “Đồng chí có khỏe không?”. Tuy sự quan tâm chăm sóc rất nhẹ nhàng, tế nhị nhưng đều làm cho chúng tôi ngưỡng mộ về người ba của mình.

Là người cha rất thương yêu con nhưng cũng rất nghiêm khắc trong việc giáo dục và rèn luyện các con

Đối với các con, bác Hai rất thương yêu nhưng luôn răn dạy con rất nghiêm khắc và có nguyên tắc. Bác thường nói với vợ của mình: “Đất nước có chiến tranh, trẻ con khổ hơn người lớn. Nhân dân còn khổ hơn cán bộ có chức, có quyền. Em ráng đừng để con mình sống quá khác biệt so với các cháu cùng học”. Bác Hai thường răn dạy các con: “còn nhỏ thì phải ráng lo học cho giỏi. Học không nên thì phải ở lại lớp không ai xin xỏ ưu tiên cho đâu. Càng là con cán bộ càng phải biết lo sống cho ngoan ngoãn, lo học cho giỏi. Đã sướng hơn người khác mà học hành không ra gì, hư hỏng thì người ta cười ba má, cười Đảng và Chính phủ”.

Hơn nữa, bác Hai cũng không can thiệp vào chuyện học hành, công việc và dành sự ưu tiên nào cho con, mà luôn muốn con tự nổ lực, phấn đấu. Thời chiến tranh, nước ta gửi hàng nghìn con em ra nước ngoài học tập. Nhiều cán bộ vận động cho con mình đi. Có người nói với bác để thu xếp cho con bác đi học nước ngoài nhưng bác nói trong nước có chỗ học, đi nước ngoài làm gì? Mình làm cách mạng để đem hạnh phúc cho dân, có bao nhiêu quyền lợi mình vơ hết thì đâu đến lượt dân.

Theo anh Phạm Hoàng Hà, người con trai thứ 2 của bác Hai chia sẻ: trong những năm đầu công tác, đơn vị anh có tổ chức cho cán bộ học và nếu thi đậu sẽ được đi học cao học ở Liên Xô. Anh đã nhờ ba mình nói hộ chỉ để được vào danh sách ngồi lớp học, còn việc thi đậu hay không sẽ do phần anh cố gắng. Tuy nhiên, ba anh không đồng ý và nói với anh “Nếu tổ chức có chú ý đến con sẽ đưa con vào danh sách, ngược lại thì con nên chấp nhận điều kiện làm việc”.

Bác Hai cũng đặc biệt dạy các con của mình hãy tự lao động thì mới thấy hết giá trị của nó. Các con của bác tuy còn nhỏ nhưng cũng biết rõ phận sự của mình đối với cha mẹ, với đất nước. Và họ đã không phụ lòng kỳ vọng, luôn noi gương cha mẹ để trở thành những công dân tốt, cán bộ tốt.

Chắc chắn sẽ còn rất nhiều những câu chuyện ý nghĩa thể hiện tình yêu thương và trách nhiệm với gia đình của “người công dân kiểu mẫu Phạm Hùng”. Dù ở giai đoạn nào, những phẩm chất cao quý của bác Hai vẫn còn vẹn nguyên giá trị khi sự thủy chung, nghĩa tình trong đạo nghĩa vợ chồng; sự gương mẫu, yêu thương, giáo dục trao truyền những giá trị truyền thống cho con cháu không chỉ là giá trị đạo đức rất được coi trọng trong gia đình truyền thống của Việt Nam và đây cũng là một trong những tiêu chí ứng xử trong gia đình hiện nay. Hy vọng rằng, qua những câu chuyện trên, sẽ giúp chúng ta nâng cao nhận thức, định hướng hành động tích cực để vun bồi, trân quý gia đình mình nhiều hơn, góp phần phát triển đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc./.

Kim Hường

1. Phạm Hùng nhà lãnh đạo trung kiên, mẫu mực (Hồi ký), Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội – 2003, trang 32, 34.

1. Tên thật là Huỳnh Ngọc Nỉ, là con gái thứ hai trong một gia đình giàu có ở xã Phú Hữu (huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ) – Chân dung người cộng sản chân chính Phạm Hùng, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội – 2001, trang 49.

Nguồn: Sở VHTTDL tỉnh Vĩnh Long