VÀI NÉT VỀ ANH HÙNG TRẦN HIM LAM

Trận đánh thật ác liệt và công phu.

Đồng chí trung đội trưởng Diễm chỉ huy phá hàng rào. Diễm đứng với tiểu đội trưởng Sâm bên cạnh hàng rào vẫy tay cho các chiến sĩ lên. Chiêm vụt chạy lên dưới khói đạn. Bộc phá đầu tiên nổ. Trong chớp lòa Luận chạy lên. Nhưng mới ra khỏi công sự ngã vật xuống. Chiêm xộc xuống gọi Luận. Luận chỉ kịp nói: “Trả thù cho tôi”. Chiêm vành mắt lên, giật ống bộc phá lại chạy lên. Vừa gặp Thao vọt theo - “Anh Chiêm đốt lần thứ hai à? Thao bị thương vào tay rồi nhưng quyết làm tròn nhiệm vụ. Nếu cần cũng đốt lần thứ hai”. Chiêm nói qua tiếng thở: “Tớ trả thù cho Luận”. Thế là chỉ trong 15 phút, 18 tiếng nổ liên tiếp vạch một con đường rộng thênh thang. 3 tên lê dương ở lô cốt đầu tiên chạy ra hàng.

Ở chỗ xung phong của chiến sĩ thi đua Nguyễn Hữu Oanh, tình thế càng gay. Hai hàng rào phá xong rồi mà các chiến sĩ xung kích dán mình trong giao thông hào 4 tiếng liền dưới những trận mưa đại bác liên tiếp. Trong giao thông hào, đồng chí trung đội trưởng Tuệ, đồng chí bí thư chi bộ Đảng và là chính trị viên đại đội bò lên lại bò xuống ghé vào từng người giọng khàn khói súng, nói như quát: “Giữ vững quyết tâm, nhất định cắm cờ vào đồn địch, trả thù cho các đồng chí đã bị thương vong”. Các đồng chí bị thương tươi cười: “Các cậu quyết tâm nhé, trả thù cho tớ”. Máu như sôi lên trong người Oanh.

Hai phát pháo hiệu trắng vọt lên trời. Oanh sờ lại ngọn cờ cắm sau lưng vụt lên nhảy tọt xuống đầu giao thông hào, chui qua một hàng rào dây thép gai lại vọt lên mặt đất ném thủ pháo, bắn tiểu liên vào một lô cốt bịt tắt hỏa điểm địch và nhanh như cắt lợi dụng các mô đất tiến sát vào lô cốt cố thủ để cắm cờ. Các tổ viên đi sau rất sát.

Không thể nào không nhắc tới trung đội trưởng Tuệ một mình ném 4 quả thủ pháo, 4 quả lựu đạn, bắn hết 2 băng tiểu liên và bắt hơn 20 địch, tả xung hữu đột, chỉ huy từng tổ. Đồng chí lại tự mình đánh quả bộc phá 10 cân vào lô cốt chỉ huy của tên quan tư Pê-gốt. Khắp mình Tuệ đến mấy chục mảnh lựu đạn bằng hột ngô, rát nóng cả người.

Phấn khởi hơn cả là chuyện Thi và Can (Trần Can - chiến sĩ thi đua trong chiến dịch Tây Bắc). Năm ngoái Thi và Can ở một tổ tự động tác chiến diệt 7 súng địch ở đồn Bản Hoa trong chiến dịch Tây Bắc, thì năm nay tiểu đội trưởng Thi và tiểu đội trưởng Can nắm hai tiểu đội xung kích diệt 7 lô cốt địch ở Him Lam. Can vẫn với lối đánh nhanh nhẹn quả cảm, bắt tù binh gọi bạn nó hàng. Can nhảy xuống giao thông hào nhưng giao thông hào hẹp quá lại nhảy lên nhanh như sóc, diệt từ hỏa điểm này sang hỏa điểm khác, phất lá cờ Quyết chiến Quyết thắng cắm lên lô cốt cuối cùng.

Còn Thi thì lầm lì chắc chắn, khi các tổ đánh tỏa đi các nơi Thi túm được 2 thằng ngụy binh đứng một mình giữa đồn địch trong khi tiếng súng còn nổ ran. Thi bắt nó gác phía sau, có gì thì phải báo động. Thi lại bắt một thằng đi lấy được 7 lựu đạn cho Thi ném. Phải là một cán bộ gan góc tự tin có một bản lĩnh chính nghĩa chinh phục áp đảo được kẻ địch mới có thể hành động như vậy.

Tiểu đội trưởng “Dao nhọn” Ngọc Hỷ dẫn tiểu đội vượt qua một lô cốt địch đã bị đại bác ta bắn sụp; nhảy qua 3 hàng rào dây thép gai đánh một mạch 3 phút qua 7 lô cốt khác tiến vào một ổ cố thủ của giặc. Giặc cậy có công sự, lại ở thế cao ném lựu đạn liên tiếp xuống. Một mình Hỷ xung phong 3 lần không được lại phải gọi bộ đội khác tổ chức 6 đợt xung phong liên tiếp nhảy sổ vào kẻ địch trong tiếng chớp của thủ pháo, bắt sống hơn 20 tên.

Xung kích tiến vào đồn từng lớp dồn dập như vũ bão. Quân lính địch dần dần ra hàng hết. Có đồng chí chiến sĩ về sau bọn tù binh: “Chúng nó ra mặt len lét, 2 tay giơ lên trời rồi mà còn run lẩy bẩy. Hét ngồi là nó ngồi, hét nằm là nó nằm sấp xuống hai tay vẫn giơ lên trời. Chúng nó ngồi lốc nhốc như đàn quạ. Khi bắt chúng nó ra khỏi đồn chúng nó sợ quá vì đại bác lúc đó bắn nhiều. Về sau bắt nó phải ra và ra lệnh cho nó bò ra giao thông hào của mình. Chúng nó nằm bẹp xuống bò ra trông như đàn giun, đàn dế”.

Trận tiến công của bộ đội chủ lực Quân khu 5 giành thắng lợi, tiêu diệt quân địch ở khu vực gò Thì Thùng giữa năm 1966 có ý nghĩa to lớn, để lại nhiều kinh nghiệm quý, trong đó nổi bật là nghệ thuật đánh trận then chốt trong Chiến dịch Bắc Phú Yên (từ ngày 15-5 đến 24-6-1966).

Để đánh thắng trận then chốt, vấn đề quan trọng nhất là chọn đúng mục tiêu tiến công. Sau khi kết thúc đợt 1 và chuẩn bị cho đợt 2, Bộ tư lệnh chiến dịch xác định khu vực tác chiến đánh trận then chốt chiến dịch gồm điểm cao 258, bình độ 200 và các làng xung quanh khu vực Suối Đá, Đồng Tròn, Hòn Quang, Trung Thành (nhân dân thường gọi là gò Thì Thùng, không có tên trên bản đồ) thuộc các xã An Nghiệp, An Xuân, An Đình, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên (nay thuộc xã Tuy An Tây, tỉnh Đắk Lắk).

Địa hình ở khu vực này rất phức tạp, gồm nhiều điểm cao lớn, nhỏ đan xen và làng mạc, đồng ruộng xen kẽ với đồi núi, đường sá ít và rất xấu, do đó hạn chế khả năng địch cơ động bằng cơ giới, chúng chỉ có thể theo đường số 1, số 6. Ta chọn mục tiêu đánh trận then chốt ở gò Thì Thùng là điểm yếu của địch ở Phú Yên, nhưng lại rất quan trọng đối với chúng. Khi bị ta uy hiếp mạnh ở gò Thì Thùng và chia cắt đường số 1, đoạn nối Tuy Hòa với Quy Nhơn, buộc chúng phải tăng viện ứng cứu, giải tỏa đổ bộ đường không bằng máy bay lên thẳng và như vậy sẽ sa vào thế trận ta đã giăng sẵn để bất ngờ tiêu diệt lớn quân địch.

Trong trận đánh then chốt này, Bộ tư lệnh chiến dịch xác định đối tượng tác chiến chủ yếu là tập trung tiêu diệt quân Mỹ. Rút kinh nghiệm việc tạo lập thế trận, dụ địch trong đợt 1 chiến dịch (từ ngày 16 đến 24-5-1966) ta làm chưa “đủ liều”, không đủ sức ngăn chặn quân ngụy cứu viện bằng đường bộ nên quân Mỹ không ra, vì thế, để đánh trận then chốt trong đợt 2, Bộ tư lệnh chiến dịch táo bạo sử dụng Trung đoàn 10 (Sư đoàn 5, Quân khu 5) và Tiểu đoàn 85 bộ đội địa phương tỉnh Phú Yên đánh điểm câu viện, tạo lập thế trận, lừa dụ địch sa vào khu vực tác chiến do ta chuẩn bị sẵn.

Đêm 17, rạng ngày 18-6-1966, mở màn đợt 2, Tiểu đoàn 85 tiến công địch trên trục đường số 6, tiêu diệt hai cứ điểm dã chiến của quân ngụy ở hòn Ba Cò, Hòn Ngang, sau đó lập trận địa phục kích địch ở khu vực từ Hòn Ngang đến Hòn Một. Quân địch từ Đồng Tre, La Hai kéo lên ứng cứu bị ta đánh thiệt hại nặng.

Thừa thắng, bộ đội ta tập kích đồn Ba Nấc và pháo kích vào trung tâm huấn luyện Đồng Tre, chia cắt giao thông đường số 6, buộc địch phải đưa một tiểu đoàn của Trung đoàn 47 ra các khu vực Chí Thạnh, Hòn Đồn, Hòn Đình, Phong Niên bảo vệ đường số 1. Đồng thời, một tiểu đoàn của Sư đoàn dù 101 Mỹ dùng máy bay trực thăng đổ bộ xuống khu vực Đông Nam điểm cao 258 và Đồng Tròn, nhằm ngăn chặn và đánh vào phía sau lực lượng ta rút từ hòn Ba Cò về An Nghiệp. Bằng mưu kế sử dụng LLVT địa phương đánh điểm câu viện nhỏ, đánh quân ngụy đi giải tỏa, ta đã buộc cả quân Mỹ vào tham chiến. Như vậy, ta đã dụ được địch sa vào thế trận chuẩn bị sẵn để tiêu diệt chúng.

Thực hiện đánh trận then chốt ở gò Thì Thùng, Bộ tư lệnh chiến dịch tập trung lực lượng, tổ chức chỉ huy, điều hành tác chiến linh hoạt, sáng tạo. Trong hai ngày 19 và 20-6, ta sử dụng Đại đội 1 (Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 20, Sư đoàn 5) bố trí ở điểm cao 258, đánh bại các đợt tiến công của tiểu đoàn dù Mỹ ở Đồng Tròn đánh lên. Trong khi đó, Tiểu đoàn 4 của ta phục kích ở vùng 10 (An Nghiệp), đánh tan các cánh quân Mỹ hành quân lên vùng 11.

Trên cơ sở nhận định khi lực lượng của Sư đoàn dù 101 Mỹ bị đánh thiệt hại nặng, khả năng địch sẽ đưa Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ vào tham chiến, Bộ tư lệnh chiến dịch quyết định điều chỉnh lại đội hình chiến đấu ở các khu vực An Xuân, Suối Đá, điểm cao 258, bình độ 200, gò Thì Thùng, Vân Hòa và Bắc sông Kỳ Lộ, trong đó tập trung Trung đoàn 20 (thê đội 1) và Trung đoàn 10 (thê đội 2), sẵn sàng đánh quân cứu viện của Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ.

Đúng như dự kiến, khi một đại đội của Tiểu đoàn 9 vận động phục kích địch ở vùng 10, diệt một bộ phận lực lượng của Sư đoàn dù 101 Mỹ, 7 giờ ngày 23-6, Lữ đoàn 1, Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ đổ bộ xuống Sống Trâu, Hòa Lộc, sau đó tiến xuống gò Thì Thùng thì bị bộ đội ta đánh chặn quyết liệt. Sau nhiều lần đột phá không thành công, ngày 24-6, địch tiếp tục đổ quân xuống phía Đông gò Thì Thùng và gò Dung nhằm đánh vào bên sườn, phía sau trận địa ta. Cùng ngày hôm đó, lực lượng của ta vận động tiến công quân Mỹ đổ bộ xuống Đồng Tròn và Hòa Lộc.

Thực hiện thành công trận đánh then chốt ở khu vực gò Thì Thùng khẳng định Bộ tư lệnh chiến dịch đã chọn đúng mục tiêu trận đánh, linh hoạt trong tạo lập thế trận, nghi binh lừa được đối tượng tác chiến chủ yếu là quân Mỹ sa vào thế trận ta chuẩn bị để tiêu diệt từng bộ phận quân dù Mỹ, cuối cùng linh hoạt tập trung chủ lực tiêu diệt lực lượng cứu viện của Sư đoàn kỵ binh không vận số 1 Mỹ, giành thắng lợi trong trận then chốt quyết định, tạo điều kiện kết thúc Chiến dịch Bắc Phú Yên.