Vài nét về Nguyễn Bình – vị Trung tướng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Trung tướng Nguyễn Bình tên thật là Nguyễn Phương Thảo, sinh năm 1908 trong một gia đình tại làng An Phú, xã Tiến Thịnh, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên. Ông là vị Trung tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, là người đã được Bác Hồ tin tưởng “giao miền Nam cho chú”, là người có vai trò to lớn trong việc thống nhất các lực lượng vũ trang ở Nam Bộ trong thời kỳ Nam Bộ kháng chiến chống thực dân Pháp quay lại xâm chiếm nước ta lần thứ 2 (9/1945).

Trung tướng Nguyễn Bình (1908-1951)

“Từ khi chỉ còn một con mắt, tôi thấy mình sáng ra”.

Năm 1928, Nguyễn Phương Thảo gia nhập Việt Nam Quốc dân Đảng. Tham gia vào Việt Nam Quốc dân Đảng, ông rất tâm đắc với chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn. Năm 1930, Nguyễn Phương Thảo và Trần Huy Liệu bị bắt giam tại Khám Lớn Sài Gòn, tòa xử năm năm lưu đày tại Côn Đảo. Trong thời gian lưu đày, ông đã được tiếp xúc với các chiến sĩ cộng sản và dần chuyển hướng theo cộng sản vì “Cộng sản là phong trào quốc tế, còn quốc dân đảng nằm trong phạm vi quốc gia. Xu thế cách mạng hiện nay mở rộng ra các nước nước ngoài tìm đồng minh để có thêm sức mạnh chống đế quốc thực dân”. Nhận thấy sự chuyển hướng của Nguyễn Phương Thảo và Trần Huy Liệu, những người cầm đầu Quốc dân Đảng đã quyết định thành lập ban thanh trừng nhưng cả hai may mắn thoát chết, riêng Nguyễn Phương Thảo bị “lấy đi một tròng mắt” nhưng “lạ lùng thay, mất một mắt Thảo thấy mình sáng hơn trước. Sáng ở thuật đối nhân xử thế, sáng ở thuật gạn đục khơi trong”.

Trở thành thủ lĩnh Đệ tứ quân khu

Bước sang những năm 1940, tình hình chính trị sục sôi với các cuộc khởi nghĩa gây nhiều tiếng vang lớn như: khởi nghĩa Bắc Sơn, khởi nghĩa Nam Kỳ, Binh biến Đô Lương… Tiếp theo sau đó là sự ra đời của Mặt trận Việt Minh. Năm 1943, Nguyễn Phương Thảo được Trung ương giao phụ trách binh vận mua sắm vũ khí cho cách mạng ở Đông Triều, Hải Phòng. Thời gian này Nguyễn Phương Thảo đã đổi tên thành Nguyễn Bình với ý nghĩa “bình thiên hạ”.

Để mua sắm được vũ khí, Nguyễn Bình bí mật liên lạc với Lê Phú - một người bạn làm thủy thủ trên tàu của Pháp, hai người đã bí mật hợp tác mua súng đạn, vũ khí cho cách mạng, ngoài ra ông còn vận động tướng tá, binh sĩ trong quân đội Nhật chuyển hướng theo cách mạng. Công tác binh vận và mua sắm vũ khí của Nguyễn Bình được xứ ủy Bắc kỳ đánh giá cao, nhờ có nhiều súng đạn Đông Triều trở thành chiến khu vững vàng. Bên cạnh công tác vận động mua sắm vũ khí, Nguyễn Bình còn tập trung vào công tác tuyên truyền, ông lập đội vũ trang tuyên truyền Đông Triều, gồm 5 người: Sư Tuệ, Hải Thanh, Vũ Đình Thiệp, Thiệu, Lê Hải.

Ngày 6/6/1945, nghe tin Nhật sẽ tiến hành đánh đồn Bảo an Chí Linh vào ngày 8/6, Ban lãnh đạo khởi nghĩa chùa Bắc Mã quyết định ra tay trước. Theo kế hoạch đã định, sáng ngày 8/6, đội vũ trang tiến hành nổ súng trên quốc lộ 18, diệt 4 đồn (đồn Đông Triều, đồn Mạo Khê, đồn Tràng Bạch, đồn Chí Linh) phá kho thóc của giặc phát cho nhân dân. Chiều cùng ngày, đội vũ trang tuyên truyền Đông Triều họp ở Hổ Lao, tuyên bố chính thức thành lập chiến khu Đông Triều, bầu Ủy ban quân sự cách mạng gồm 3 đồng chí; Nguyễn Bình, Trần Cung và Hải Thanh, sau này đổi tên thành chiến khu Trần Hưng Đạo.

Thời kỳ Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước năm 1945, Nguyễn Bình đã tham gia lãnh đạo, chỉ đạo khởi nghĩa giành chính quyền ở Hải Phòng, Hải Dương. Sau Hội nghị quân sự Bắc kỳ họp từ ngày 15 đến ngày 20/4/1945 quyết định chia cả nước thành 7 quân khu, Bắc bộ có 4 quân khu (quân khu Lê Lợi, Hoàng Hoa Thám, Quang Trung, Trần Hưng Đạo) hay còn gọi là Đệ tứ quân khu, Nguyễn Bình được cử làm “Thủ lĩnh Đệ tứ quân khu”.