Vai trò trong Khởi nghĩa Bắc Sơn
Sự chỉ đạo kịp thời đối với cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn và việc thành lập Đội Cứu quốc quân 1.
Ngày 22/9/1940, Nhật đánh Vạn Lãng, quân Pháp thua chạy qua Bắc Sơn. Chop lấy thời cơ, Đảng bộ Bắc Sơn đã lãnh đạo nhân dân tước vũ khí của tàn quân Pháp, nổi dậy khởi nghĩa chiếm đồn Bắc Sơn vào ngày 27/9/1940. Ngay sau khi nhận được tin, với tư cách Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ, Hoàng Văn Thụ đã trực tiếp lên Bắc Sơn để kiểm tra và chỉ đạo phong trào. Nhận thức được tầm quan trọng của ngọn lửa khởi nghĩa, ông đã cùng Xứ ủy quyết định duy trì lực lượng vũ trang Bắc Sơn, không để lực lượng bị tan rã khi kẻ thù quay lại đàn áp. Ông chỉ đạo chuyển hướng hoạt động sang hình thức du kích, xây dựng căn cứ địa và thành lập Đội Cứu quốc quân 1 - một trong những đơn vị tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sự can thiệp và chỉ đạo kịp thời của Hoàng Văn Thụ đã biến một cuộc nổi dậy địa phương thành mầm mống cho phong trào chiến tranh du kích rộng lớn sau này.
