VAI TRÒ, Ý NGHĨA CỦA SỰ TRƯỞNG THÀNH CHỦ QUAN VÀ SỨ MỆNH LỊCH SỬ CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN TRONG TIẾN TRÌNH CÁCH MẠNG TOÀN CẦU

Khi Karl Marx đứng trước những đống tro tàn và khói mờ của cuộc cách mạng công nghiệp Anh thế kỷ XIX, bằng tư duy thiên tài của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử — được mài giũa qua những công trình vĩ đại như Tư bản, Hệ tư tưởng Đức hay phối hợp cùng Friedrich Engels khai sinh ra Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản — ông không chỉ nhìn thấy sự tráng lệ giả tạo của những cỗ máy hơi nước, mà nhìn thấu tận xương tủy bản chất tàn bạo của trật tự tư bản. Đặt con người và phương thức sản xuất vật chất làm trung tâm của lịch sử, Marx đã giải phẫu triệt để phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa để tìm ra lời giải cho bài toán vĩ đại của nhân loại: ai sẽ là người thi hành bản án tử hình đối với chủ nghĩa tư bản? Nếu Tuyên ngôn là bản án tử hình giáng thẳng vào trật tự tư bản bằng lô-gíc khách quan, thì vấn đề cốt tử tiếp theo là: ai sẽ là người thi hành bản án ấy, và bằng cách nào lực lượng đó vươn lên nắm giữ vận mệnh lịch sử? Chủ nghĩa Mác - Lênin chưa bao giờ xem sự sụp đổ của chủ nghĩa tư bản là một quá trình tự động diễn ra ngoài ý muốn con người. Nếu giai cấp công nhân vô sản không trưởng thành được về mặt nhận thức và tổ chức, họ sẽ không bao giờ lật đổ được hoàn toàn chế độ tư bản, không bao giờ thực hiện được một cuộc cách mạng toàn diện, và vĩnh viễn không thể giải phóng được giai cấp mình. Tư bản có thể lún sâu trong khủng hoảng, nhưng nếu thiếu đi nhân tố chủ quan quyết định ấy, hệ thống tư bản vẫn sẽ tự tìm mọi thủ đoạn xoay sở, cấu kết quốc tế để duy trì ách thống trị.

Sứ mệnh lịch sử toàn thế giới ấy không phải là một đặc ân ngẫu nhiên do lịch sử ban phát, mà được dựng xây trên những hạt nhân tiền đề kinh tế - chính trị vững chắc do chính phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa tạo ra. Hạt nhân tiền đề sâu xa nhất neo chặt vào địa vị kinh tế - xã hội đặc thù và cơ chế bóc lột giá trị thặng dư được Marx mổ xẻ tường tận trong bộ Tư bản. Khác với nông dân hay tiểu tư sản còn nắm giữ tư liệu sản xuất nhỏ lẻ, giai cấp công nhân là lực lượng xã hội duy nhất bị tước đoạt hoàn toàn tư liệu sản xuất, buộc phải bán "hàng hóa sức lao động" — loại hàng hóa đặc biệt duy nhất có khả năng tạo ra giá trị mới lớn hơn giá trị của bản thân nó. Do đó, giai cấp công nhân chính là chủ thể duy nhất sáng tạo ra và cũng là nạn nhân trực tiếp bị tư bản chiếm đoạt giá trị thặng dư (dưới cả hai hình thức: bóc lột tuyệt đối bằng cách kéo dài ngày làm việc và bóc lột tương đối bằng cách tăng năng suất thông qua công nghệ, tự động hóa và thuật toán số). Vì là nguồn sống duy nhất nuôi dưỡng toàn bộ cỗ máy tư bản nhưng lại "không có gì để mất ngoài xiềng xích", mâu thuẫn giữa họ và giai cấp tư sản là mâu thuẫn đối kháng trực tiếp, một mất một còn. Mục tiêu của họ không phải là chia nhỏ tư hữu, mà là xóa bỏ tận gốc chế độ tư hữu tư sản.

Tuy nhiên, địa vị vô sản và môi trường đại công nghiệp chỉ mới cung cấp cái "mầm mống" cách mạng. Nếu chỉ dừng lại ở những cuộc đấu tranh tự phát (như đập phá máy móc trong những ngày đầu), giai cấp công nhân sẽ mãi mãi rơi vào cái bẫy cải lương. Bước nhảy vọt sinh tử để giai cấp công nhân vươn lên thành "giai cấp tự giác" chính là sự thâm nhập sâu sắc của chủ nghĩa xã hội khoa học vào phong trào công nhân. Hệ tư tưởng Mác - Lênin chính là ngọn đuốc soi đường, biến sự căm phẫn tự phát thành nhận thức tự giác về mục tiêu lật đổ toàn bộ kiến trúc thượng tầng tư sản. Đỉnh cao của sự trưởng thành chủ quan ấy chính là sự ra đời của Đảng Cộng sản — đội tiên phong chiến đấu và bộ tham mưu tối cao của giai cấp vô sản do chính các nhà tư tưởng vĩ đại đặt nền móng lý luận. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, giai cấp công nhân thực hiện một tiền đề chiến lược sinh tử: xây dựng khối liên minh giai cấp rộng lớn (Công - Nông - Trí thức), tập hợp toàn thể nhân dân lao động để đập tan bộ máy nhà nước tư sản, thiết lập nhà nước chuyên chính vô sản — nền dân chủ thực sự của đa số nhân dân lao động.

Bước sang thế kỷ XXI, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đang phải đối mặt với một thực tiễn vô cùng phức tạp và sắc bén. Một câu hỏi lớn đặt ra với đầy rẫy sự trăn trở: Vì sao giữa lòng chủ nghĩa tư bản hiện đại, khi sự bóc lột giá trị thặng dư không hề bớt đi mà ngày càng trở nên tinh vi, tàn bạo hơn, khi các Đảng Cộng sản trên khắp các quốc gia vẫn không ngừng kiên định, thức tỉnh, lớn mạnh về số lượng đảng viên và đẩy mạnh hoạt động chính trị, nhưng nhân loại vẫn chưa thể quy kết toàn bộ lực lượng để làm cách mạng toàn diện, vì sao tư bản vẫn tạm thời đứng vững?

Câu trả lời nằm ở chính những biến dịch vô cùng xảo quyệt trong phương thức duy trì quyền lực của giai cấp tư sản toàn cầu. Để đối phó với sức ép của phong trào vô sản, tư bản hiện đại đã không dùng thuần túy bạo lực trần trụi, mà khoác lên mình lớp áo công nghệ số, toàn cầu hóa tài chính và các chiến lược mị dân vi tế. Chúng trích ra một phần siêu lợi nhuận bóc lột từ các nước đang phát triển để tung ra những "mẩu bánh mì" an sinh xã hội nhỏ giọt, tạo ra các tầng lớp "quý tộc công nhân" hoặc xé nhỏ, phân tầng, loãng hóa giai cấp vô sản (thông qua kinh tế nền tảng, lao động tự do, công nghệ số) nhằm làm cùn nhụt ý thức đấu tranh giai cấp. Thông qua hệ thống truyền thông toàn cầu, công nghiệp văn hóa và chủ nghĩa cá nhân cực đoan, chúng tiêm nhiễm vào đầu óc người lao động ảo tưởng về sự "hòa hợp giai cấp". Không những thế, sự cấu kết quốc tế chặt chẽ của tư bản tài chính thông qua các định chế xuyên quốc gia luôn tìm cách bóp nghẹt mọi mầm mống cách mạng. Về phần mình, phong trào cộng sản quốc tế sau những biến động lịch sử vẫn đang trong quá trình tự chấn chỉnh, tích lũy lực lượng và tìm kiếm phương thức đối trọng với liên minh đế quốc.

Thực tiễn lịch sử hào hùng đã chứng minh chân lý sắt đá không thể lay chuyển: sức mạnh của sứ mệnh lịch sử ấy không nằm trên giấy tờ, mà đã được thử lửa qua tiếng súng mở đường của Công xã Paris — dù bị dìm trong máu nhưng để lại bài học xương máu về việc đập tan bộ máy nhà nước tư sản — cho đến thắng lợi chấn động địa cầu của Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917 vĩ đại, mở ra kỷ nguyên quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn cầu. Sức mạnh đó tiếp tục soi đường cho phong trào giải phóng dân tộc bẻ gãy gọng kìm thực dân, đế quốc. Đặc biệt, ở Việt Nam, dưới ngọn cờ bách chiến bách thắng của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, giai cấp công nhân Việt Nam đã liên minh chặt chẽ với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, gánh vác sứ mệnh lịch sử lãnh đạo nhân dân ta vượt qua muôn vàn gian khổ, đánh bại các đế quốc sừng sỏ, giành độc lập tự do và đang vững bước tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Chính sự hung hãn, tàn bạo nhưng đầy vẻ tinh vi của chủ nghĩa tư bản không hề chứng minh chúng vĩnh cửu, mà ngược lại, đó là sự giãy giụa tuyệt vọng của một cơ thể đã ung thư tận gốc căn bệnh bóc lột giá trị thặng dư. Mọi lớp áo phúc lợi giả tạo hay thuật toán số không bao giờ xóa bỏ được mâu thuẫn đối kháng cơ bản giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa cao độ và quan hệ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa. Ôn lại tư tưởng của Karl Marx và hành trình lịch sử vĩ đại ấy hôm nay càng khắc sâu một kết luận mang tính quy luật: Sự trưởng thành chủ quan, ý chí kiên định và bản lĩnh cách mạng của giai cấp công nhân dưới ngọn cờ lãnh đạo của Đảng Cộng sản chính là chìa khóa vạn năng, là nhân tố quyết định duy nhất để biến quy luật khách quan thành hiện thực. Dưới tiếng hiệu triệu thiêng liêng "Vô sản toàn thế giới, liên hiệp lại!", giai cấp công nhân và các lực lượng tiến bộ toàn cầu sẽ mãi mãi kiên định dấn thân, không ngừng tự vươn lên về trí tuệ và bản lĩnh chính trị để quét sạch mọi bất công, hiện thực hóa khát vọng vĩ đại về một thế giới hòa bình, độc lập dân tộc, tự do và chủ nghĩa xã hội.