Văn công thời chiến

Giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi bom đạn có thể ập đến bất cứ lúc nào, người lính vẫn giữ cho mình một góc rất riêng – nơi có tiếng hát, tiếng cười và những buổi liên hoan văn nghệ giản dị mà ấm áp.

Tôi vẫn nhớ như in những đêm như thế. Sau một ngày hành quân mệt mỏi, đơn vị dừng chân bên một khoảng đất trống giữa rừng. Không sân khấu, không ánh đèn rực rỡ, chỉ có vài ngọn đuốc hoặc chiếc đèn dầu leo lét. Vậy mà, khi tiếng đàn vang lên, không gian như bừng sáng.

Chiếc đàn khi ấy có khi chỉ là cây guitar cũ, có khi là chiếc đàn tự chế bằng thùng gỗ và dây thép. Người biết chơi thì đệm, người không biết thì vỗ tay theo nhịp. Mỗi người góp một chút, tạo nên một “sân khấu” không giống bất kỳ nơi nào khác.

Có anh lính trẻ đứng lên hát, giọng còn run run nhưng đầy nhiệt huyết. Có chị thanh niên xung phong múa một điệu dân ca, tà áo nâu giản dị bay nhẹ trong gió. Và cũng có những tràng cười vang lên khi ai đó kể một câu chuyện vui, hay bắt chước giọng nói của đồng đội.

Những bài hát khi ấy không chỉ để giải trí. Đó là những khúc ca về quê hương, về người thân, về ngày mai hòa bình. Mỗi lời ca cất lên đều mang theo niềm tin và hy vọng. Có những người vừa hát, vừa lặng lẽ lau nước mắt – có lẽ vì nhớ nhà, nhớ những điều bình yên đã xa.

Tôi nhớ có lần, giữa buổi văn nghệ, tiếng máy bay bất ngờ vang lên. Tất cả lập tức im bặt, tắt đèn, mỗi người nhanh chóng tìm chỗ ẩn nấp. Không khí căng thẳng bao trùm. Nhưng khi mọi thứ yên ắng trở lại, một anh trong đơn vị bỗng cất giọng hát, nhỏ thôi, nhưng đủ để mọi người nhận ra.

Rồi từng người, từng người một hòa theo. Tiếng hát dần lớn hơn, xua tan nỗi sợ hãi. Buổi văn nghệ lại tiếp tục, như chưa từng bị gián đoạn.

Chính trong những khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rằng: tinh thần của người lính không dễ bị khuất phục. Dù hoàn cảnh có khắc nghiệt đến đâu, họ vẫn tìm cách giữ cho mình niềm vui, sự lạc quan và tình đồng đội.

Những buổi liên hoan văn nghệ thời chiến không có ánh đèn sân khấu, không có tiếng vỗ tay của đông đảo khán giả. Nhưng chúng lại có một thứ quý giá hơn tất cả – đó là sự sẻ chia, là sức mạnh tinh thần, là niềm tin vào ngày mai.

Nhiều năm đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa. Nhưng mỗi khi nhớ lại những đêm rừng năm ấy, tôi vẫn nghe như đâu đây tiếng hát vang lên giữa bóng tối – mộc mạc, chân thành, nhưng đủ sức sưởi ấm cả một thời tuổi trẻ.