Vận động cách mạng và tiếp thu chủ nghĩa Mác – Lê nin tại tổng Văn Lãng

Năm 1923, nhà giáo Phạm Gia về dạy học ở trường Việt – Pháp, xã Nam Lạng, tổng Văn Lãng và trọ tại nhà cụ Trùm Dược – xóm chợ Nam Lạng. Trong quá trình dạy học, nhà giáo Phạm Gia thường dạy các bài ca cách mạng như “Góp nghìn muôn nhà mới gây nên nước” của cụ Huỳnh Thúc Kháng, đồng thời tổ chức cho học sinh, sinh viên rèn luyện thân thể.

Là một nhà giáo yêu nước, ông đã tích cực vận động trong giáo giới, học sinh, thanh niên tham gia các hoạt động yêu nước, thương nòi, đưa phong trào yêu nước ở Trực Ninh bước sang thời kỳ mới. Để việc học tập có kết quả và tránh sự kiểm soát của bộ máy chính quyền thực dân, phong kiến, ông đã tập hợp thanh niên, học sinh thành những nhóm nhỏ dưới danh nghĩa “Tổ học sinh”, “Tổ đọc sách báo”, “Hội hiếu học”… để giảng dạy những nội dung yêu nước của cụ Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh và các nhà Nho yêu nước khác. Phong trào học sinh, sinh viên bắt đầu từ Nam Lạng đã phát triển ra nhiều vùng khác trong và ngoài huyện.

Trong những năm 1925 – 1926, nhà giáo Đào Đình Mẫn, Đỗ Quang Nhân là những nhà hoạt động cách mạng đã về dạy học ở Trực Ninh và giác ngộ cách mạng cho Nhân dân. Năm 1926, nhà giáo Phạm Gia cùng các nhà giáo Đào Đình Mẫn, Đỗ Quang Nhân được kết nạp vào tổ chức Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên. Tại đền Nam Lạng, khu giải vũ được chọn làm nơi dạy học và soạn thảo, in ấn tài liệu của Chi hội để gửi đi và đòn nhận các hội viên trong huyện về phản ánh, trao đổi, hội họp.

Trải qua quá trình giáo dục, thử thách, một số thanh niên sau khi giác ngộ đã hăng hái tham gia công tác và được tổ chức Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên kết nạp. Từ đây, các tổ chức quần chúng lần lượt ra đời, phát huy vai trò tương thân, tương ái, giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Thông quá các hội quần chúng, nhiều tài liệu, sách báo của Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên, của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc từ nước ngoài gửi về được đồng chí Phạm Gia trực tiếp tuyên truyền, phỏ biến cho hội viên.

Tháng 6/1929, các nhà giáo Phạm Gia, Đào Đình Mẫn, Trương Đình Phú được Ban tỉnh uỷ lâm thời Đông Dương Cộng sản Đảng Nam Định bí mật triệu tập về Nam Định, nghe chương trình hành động, “chuyển thành đảng viên” và cho phép thành lập Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng Trực Ninh. Đồng chí Phạm Gia làm Bí thư Chi bộ. Trở về từ Nam Định, các hội viên Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên được Ban Chi uỷ bí mật triệu tập về đền Nam Lạng nghe báo cáo sự kiện chuyển Đảng và nghiên cứu tuyên ngôn Đông Dương Cộng sản Đảng. Một số hội viên ưu tú dần được chuyển Đảng. Các hoạt động tuyên truyền, giới thiệu về sự kiện thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng trong quần chúng được đẩy mạnh.