. Vận động chiến ở Plei Ring

Vận động chiến ở Plei RingỞ tuổi 94 nhưng Đại tá, cựu chiến binh Võ Văn Minh, 75 năm tuổi Đảng, vẫn mẫn tiệp. Trải qua nhiều cương vị công tác, một trong những kỷ niệm sâu sắc nhất với ông là thời gian bám trụ trên địa bàn miền Trung. Trận Đăk Pơ - "Điện Biên Phủ ở Tây Nguyên”Đại tá Võ Văn Minh tiếp tôi trong ngôi nhà ở ven đường Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng. Ông bảo: “Kỷ niệm nhiều lắm, nhưng sâu sắc nhất là trong chiến cuộc Đông Xuân 1953-1954 trên chiến trường Tây Nguyên, có một trận đánh lớn mà tôi nhớ mãi, đó là trận Plei Ring (nay thuộc xã Hbông, huyện Chư Sê, tỉnh Gia Lai). Khi ấy, tôi tròn 24 tuổi, là Chính trị viên Đại đội 4, Tiểu đoàn 39, Trung đoàn 803 do đồng chí Phan Hàm làm Trung đoàn trưởng...”. Mùa xuân năm 1954, hòng giành lại thế chủ động chiến trường, trên địa bàn Liên khu 5, giặc Pháp chủ trương mở cuộc hành quân Át-lăng với mưu đồ chiếm toàn bộ vùng tự do Liên khu. Chúng huy động 6 binh đoàn cơ động (GM), trong đó có GM100 là binh đoàn mạnh nhất. Trước âm mưu của địch, Bộ tư lệnh Liên khu nhận thấy, Tây Nguyên là địa bàn chiến lược quan trọng, đánh Tây Nguyên là bảo vệ được vùng tự do của ta.Ngày 20-1-1954, khi 6 binh đoàn địch vừa tiến công ra Phú Yên thì ngày 26-1-1954, tại chiến trường Bắc Tây Nguyên, chỉ trong một đêm, lực lượng của ta đã tấn công tiêu diệt 3 cứ điểm mạnh của địch, đưa lực lượng áp sát địa bàn tỉnh Kon Tum. Hốt hoảng trước sức tiến công mạnh mẽ của ta, địch rút bỏ Kon Tum, điều ngay 3 binh đoàn ở Phú Yên lên bảo vệ Tây Nguyên, trong đó có GM100.Sau khi tấn công tiêu diệt cứ điểm Đắk Đoa, Trung đoàn 803 được lệnh nhanh chóng vượt Đường 19 nổ súng ngay vào sau lưng địch. Vượt Đường 19, Trung đoàn chọn Plei Ring, một cứ điểm quan trọng trên địa bàn Tây Nguyên, do một đại đội Âu-Phi trấn giữ. Địa hình Plei Ring trống trải nên để tận dụng yếu tố bất ngờ, ta phải ém quân xa điểm tiến công khoảng 20km.Qua thời gian theo dõi trận địa, nắm vững địa hình hoạt động, khoảng 17 giờ ngày 20-3-1954, trong lúc máy bay địch còn bay do thám, bộ đội ta được ngụy trang kỹ bắt đầu hành quân. Yêu cầu đặt ra là trước 22 giờ, đơn vị hoàn thành nhiệm vụ chiếm lĩnh trận địa.“Hôm ấy, pháo địch bắn cầm canh, chúng tôi bí mật vượt qua đồi cỏ tranh lúp xúp, đúng 22 giờ, tất cả đã đến bờ sông Ayun. Mọi người thở phào nhẹ nhõm bởi trước đó, vào lúc 19 giờ, trinh sát của ta bám cứ điểm Plei Ring báo cáo về sở chỉ huy Trung đoàn là có một lực lượng địch rất đông với nhiều xe tăng, xe cơ giới và pháo binh kéo về trú quân dày đặc xung quanh cứ điểm Plei Ring. Tiếp đó, 21 giờ, một tin điện khẩn cấp từ Bộ tư lệnh Liên khu chuyển tới thông báo: “GM100 đã đến Plei Ring chiều 20-3-1954, chúng sẽ mở cuộc càn lớn”. Như vậy, mục tiêu Plei Ring nay không còn là một đồn nhỏ, mà là cả một binh đoàn mạnh. Trước tình hình đó, Trung đoàn trưởng Phan Hàm họp Ban chỉ huy Trung đoàn bàn bạc và thống nhất quyết đánh Plei Ring. Đúng giờ G ngày 21-3-1954, đồng chí Phan Hàm ra lệnh cho đơn vị tấn công, tập trung hỏa lực bắn quyết liệt vào cứ điểm với tinh thần quyết thắng. Đại đội 4 do tôi đảm nhiệm chia làm 3 mũi tiến công. 2 trung đội sử dụng đại liên, trung liên bắn trực tiếp vào cứ điểm. Trung đội còn lại sử dụng súng cối tiêu diệt xe tăng, xe cơ giới địch. Bị bộ đội ta tấn công bất ngờ, sau giây phút hoảng loạn, địch củng cố lại lực lượng. Chúng bắn cấp tập vào đội hình của ta khiến hơn 30 đồng chí hy sinh...”, Đại tá Võ Văn Minh nhớ lại. Đại tá Võ Văn Minh. Ảnh: NGA ANVừa cho chúng tôi xem vết thương, ông vừa kể tiếp: “Trận ấy, tôi bị thương, tưởng không sống được do mất máu quá nhiều. Địch bắn hỏa lực liên hồi nên tôi bị một mảnh đạn sượt qua đầu. Lúc này, tôi thấy mắt hoa, đầu choáng váng, rồi ngất lịm trong bụi cỏ. Cả một ngày bất tỉnh ven sông, giữa ngổn ngang xác giặc. Trời về đêm, se lạnh, tôi chợt tỉnh, mở mắt ra thấy trăng, sao mới biết là mình bị thương nằm suốt cả ngày trời chịu đói, khát. Nghe tiếng nước róc rách, tôi cố ngồi dậy tìm đến dòng sông gần đó (sau này mới biết là sông Ayun trên địa phận huyện Mang Yang, tỉnh Gia Lai) uống luôn một hơi cho tỉnh người, rồi lần theo hướng núi tìm về đơn vị...Sau trận đánh, chúng tôi nhận được điện của Liên khu 5 cho biết: “Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã trực tiếp thông báo, đêm qua, tại Tây Nguyên, bộ đội ta đánh trận lớn, tiêu diệt 936 tên địch thuộc Binh đoàn 100 (GM100). Như vậy, ý đồ chiến lược của địch trong chiến dịch Át-lăng khó mà thực hiện”.Trong cuốn “Đông Dương-Biên niên sử về một cuộc chiến tranh cách mạng” do Nhà xuất bản Robert Laffont xuất bản tại Paris, Bernard Fall-ký giả người Pháp-đã tường thuật và nêu rõ thiệt hại của trận đó như sau: “... Trận chiến ở Plei Ring, người Pháp đã bị tổn thất quá nặng. Nguồn tin chính xác cho biết hơn 900 quân nhân bị chết, 20 chiếc xe quân sự bị phá hủy hoàn toàn, 200 xe pháo, xe tăng, thiết giáp hư hỏng nặng...”.Trận Plei Ring đã qua hơn 70 năm nhưng cựu chiến binh Võ Văn Minh vẫn nhớ như in từng trận địa, từng công sự nằm tránh đạn và cả những đồng đội đã nằm xuống. Ông phục vụ trong Quân đội đến năm 1995 thì nghỉ hưu với quân hàm Đại tá, chức vụ Trưởng phòng Lịch sử quân sự, Bộ Tham mưu Quân khu 4. Nhiều năm qua, ông cất công về lại chiến trường xưa đi tìm đồng đội. Dẫu rằng sau chiến tranh địa hình có nhiều thay đổi nhưng ông và các cộng sự vẫn tìm thấy hàng chục hài cốt liệt sĩ hy sinh trên địa bàn miền Trung-Tây Nguyên, đưa họ trở về đất mẹ. Giờ đây, ông vẫn luôn tự hào về những năm tháng chiến đấu giải phóng quê hương...KIM NGÂN