Vẫn là người con của đồng quê xứ Lệ – Một câu chuyện thời hoa lửa

Vẫn là người con của đồng quê xứ Lệ – Một câu chuyện thời hoa lửa

Có những người đi xa quê hương cả một đời, nhưng quê hương chưa bao giờ rời khỏi trái tim họ. Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một người như thế.

Rời Lệ Thủy từ năm 14 tuổi để vào học Quốc học Huế rồi bước vào con đường cách mạng, cuộc đời Đại tướng gắn với những chiến trường lớn, những năm tháng lịch sử của dân tộc. Ông đi qua bao miền đất, gặp gỡ biết bao con người, nhưng mỗi khi trở về quê, người ta vẫn nhận ra ở ông hình bóng của một người con đồng quê xứ Lệ năm nào.

Điều khiến những người quê nhà cảm động nhất là dù xa quê suốt nhiều năm, giọng nói của Đại tướng vẫn giữ nguyên âm sắc Lệ Thủy. Ông nói những phương ngữ rất đỗi thân thuộc, tự nhiên như thể chưa từng rời quê.

Nhắc đến chiếc phản từng nằm trong nhà thuở nhỏ, ông hỏi:

– “Chắc nó thất lạc mô đó trong thôn, các cháu tìm chuộc nó về!”

Nói về khu vườn quê nhà, ông lại chỉ tay và bảo:

– “Nương nhà mình trước đây kéo dài ra tận ngoài mưng tề!”

Rồi trong một lần xem đua bơi trên sông Kiến Giang tháng 8 năm 1999, giữa không khí náo nhiệt của hội đua truyền thống, Đại tướng quay sang hỏi các cán bộ địa phương bằng đúng giọng quê:

– “Đò mềng thứ mấy?”

Một câu hỏi rất bình dị, nhưng nghe xong, những người dân Lệ Thủy như thấy người thanh niên Võ Nguyên Giáp của quê nhà trở về. Không có khoảng cách giữa một vị Đại tướng với người dân, chỉ có một người con đang háo hức hỏi xem “đò mình” đứng thứ mấy.

Mỗi lần cán bộ, bà con Lệ Thủy ra Hà Nội thăm Đại tướng, quà quê mang theo cũng chẳng có gì quý giá. Ông thích nhất là chai dầu tràm – thứ tinh dầu được chưng cất từ cây tràm mọc nhiều ở vùng đồi quê nhà. Nếu có thêm, bà con mang theo vài chai mật ong rừng, ít tép khô hay một bao gạo từ lúa tái sinh của quê An Xá.

Những món quà mộc mạc ấy có lẽ không quý ở giá trị vật chất, nhưng lại mang theo cả hương vị quê hương. Và Đại tướng luôn trân trọng chúng.

Qua nhiều lần gặp gỡ, người ta không thấy ở ông sự xa cách hay vẻ uy nghiêm của một vị Đại tướng. Trước những người đồng hương, ông hiện lên thật gần gũi, chân chất, như một người ông hiền hậu của vùng quê gió Lào, cát trắng.

Ngày 12/2/2002, Đại tướng cùng gia đình trở về thăm quê và nghỉ tại nhà khách Huyện ủy. Hôm ấy, người phụ trách trùng tu ngôi nhà và khu vườn muốn gặp ông để hỏi thêm một số chi tiết, nhưng lịch làm việc của Đại tướng đã kín. Bí thư Huyện ủy gợi ý:

– Nếu chú muốn gặp riêng thì sáng mai sang ăn sáng, rồi tranh thủ làm việc luôn.

Sáng hôm sau, trong căn phòng nhỏ chỉ có Đại tướng, phu nhân Đặng Bích Hà, chị Võ Hồng Anh và một vài người. Bữa sáng được dọn lên với cháo bồ câu hầm và vài món ăn nhẹ.

Giữa không gian giản dị ấy, bà Đặng Bích Hà tự tay xé từng miếng thịt, nhẹ nhàng bỏ vào bát cho chồng rồi ân cần nhắc:

– “Ông ăn đi cho nóng.”

Nhìn hai mái đầu đã bạc bên nhau, người chứng kiến bỗng quên mất trước mặt mình là một vị Đại tướng từng chỉ huy những chiến dịch vang dội và một nữ giáo sư đáng kính. Trước mắt họ chỉ còn là hình ảnh một đôi vợ chồng già bình dị, chăm sóc nhau bằng những điều nhỏ bé và ấm áp nhất.

Có lẽ, đó chính là điều làm nên vẻ đẹp đặc biệt của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Ông từng đi qua những năm tháng “hoa lửa” khốc liệt nhất của dân tộc, từng đứng ở những nơi quyết định vận mệnh đất nước, nhưng sâu thẳm trong tâm hồn vẫn là một người con của đồng quê xứ Lệ – nhớ giọng quê, nhớ món quà quê, nhớ dòng sông Kiến Giang và trân trọng từng tình cảm giản dị của đồng bào.

Người ta có thể đi rất xa để làm nên những điều lớn lao, nhưng quê hương vẫn luôn là nơi giữ lại phần bình dị nhất của mỗi con người. Và với Đại tướng Võ Nguyên Giáp, dù trở thành một vĩ nhân của dân tộc, ông vẫn mãi là người con chân chất của Lệ Thủy – người con không bao giờ quên tiếng nói, hương vị và tình người của quê hương mình.