VÀNG KHÔNG MUA NỔI LÒNG DÂN

Câu chuyện thời hoa lửa về Anh hùng LLVTND Lỷ A Coỏng

Giữa núi rừng Đông Bắc trùng điệp, nơi mây trắng quấn quanh sườn núi và sương mù phủ kín lối bản mỗi sớm mai, đã có những con người lặng lẽ đứng lên giữ đất, giữ dân, giữ cách mạng trong những năm tháng gian nan nhất. Không phải bằng những chiến dịch lớn vang dội, mà bằng lòng trung thành bền bỉ, bằng sự kiên gan và niềm tin son sắt. Trong số đó, Lỷ A Coỏng – người con dân tộc Dao ở vùng cao Quảng Ninh – đã đi vào lịch sử như một biểu tượng sáng ngời của lòng dân theo Đảng.

Ông sinh năm 1923, tại xã Thanh Y, huyện Đầm Hà (cũ), nay thuộc tỉnh Quảng Ninh, trong một gia đình nghèo. Tuổi thơ của Lỷ A Coỏng không có những ngày yên ả. Ông sớm mồ côi, nhà cửa bị giặc đốt phá, cuộc sống gắn liền với đói rét, mất mát và nỗi lo thường trực của người dân vùng cao trong thời loạn lạc. Nhưng cũng chính từ những gian truân ấy, một bản lĩnh đặc biệt đã hình thành trong con người ông: chịu đựng, gan góc và không khuất phục trước cường quyền.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp lan tới vùng Đông Bắc, các thế lực phản động tìm mọi cách lợi dụng khó khăn của đồng bào dân tộc thiểu số. Chúng dựng lên cái gọi là “Xứ Nùng tự trị”, cấu kết với các toán thổ phỉ, gieo rắc luận điệu chia rẽ, chống phá cách mạng. Những bản làng yên bình bị biến thành nơi khủng bố, cán bộ bị sát hại, nhà cửa bị đốt phá, người dân sống trong sợ hãi triền miên.

Trong bối cảnh ấy, Lỷ A Coỏng đã không chọn cách cúi đầu.

Ông tham gia lực lượng du kích từ rất sớm, hoạt động tại các bản vùng cao Thanh Y – Nà Pá. Bằng uy tín cá nhân, sự hiểu biết phong tục tập quán và tấm lòng vì dân, ông trở thành chỗ dựa tinh thần cho bà con. Năm 1955, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam – một dấu mốc thiêng liêng trong cuộc đời người chiến sĩ dân tộc Dao. Từ đây, ông vừa là Xã đội trưởng, vừa là Chính trị viên dân quân, trực tiếp lãnh đạo phong trào tiễu phỉ, giữ vững an ninh vùng giáp biên.

Những năm ấy, vùng Đầm Hà là địa bàn nóng bỏng. Các toán phỉ như Chín Sồi Tắc, Trình Coóng Phí, Chíu Sồi Thống… lẩn trốn trong rừng sâu, nắm rõ địa hình, thường xuyên tập kích và khủng bố nhân dân. Dưới sự chỉ huy của Lỷ A Coỏng, lực lượng dân quân xã phối hợp chặt chẽ với bộ đội và công an, kiên trì bám bản, bám dân, từng bước bóc gỡ từng ổ phỉ.

Riêng trong năm 1961, lực lượng do ông tổ chức và chỉ huy đã tiêu diệt và làm tan rã gần 80 tên phỉ, xóa sạch nhiều hang ổ phản động, đưa vùng cao Đầm Hà dần trở lại bình yên. Nhưng những chiến công ấy không chỉ đến từ súng đạn. Chúng đến từ sự thấu hiểu lòng người, từ niềm tin mà nhân dân dành cho người cán bộ Dao chân chất, nói được tiếng bản, hiểu được nỗi lo của dân.

Điều làm nên huyền thoại về Lỷ A Coỏng không chỉ nằm ở những trận tiễu phỉ ác liệt, mà còn ở một khoảnh khắc lựa chọn mang ý nghĩa lịch sử.

Một lần, trùm phỉ Chíu Sồi Thống tìm cách mua chuộc ông bằng vàng bạc, hứa hẹn quyền lực và cuộc sống sung túc, với hy vọng lôi kéo ông rời bỏ Đảng, phản bội cách mạng. Trước sự cám dỗ ấy, Lỷ A Coỏng không do dự. Ông nhìn thẳng vào kẻ thù và nói một câu ngắn gọn, nhưng vang vọng đến hôm nay:

“Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng.”

Đó không chỉ là một lời từ chối. Đó là lời thề danh dự, là tuyên ngôn về khí phách của đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam, khẳng định rằng niềm tin vào Đảng, vào cách mạng, không thể bị đánh đổi bằng vật chất hay quyền lực.

Sau khi vùng cao Đầm Hà được ổn định, đất nước bước vào thời kỳ mới, Lỷ A Coỏng tiếp tục phục vụ nhân dân trong thời bình. Từ năm 1967 đến 1986, ông đảm nhiệm nhiều cương vị: cán bộ Công an huyện, cán bộ UBND, rồi Phó Chủ tịch UBND huyện Đầm Hà. Ở bất cứ vị trí nào, ông cũng giữ trọn phong cách của một người cán bộ cách mạng: gần dân, liêm khiết, không tư lợi.

Ông tự học chữ dưới ánh đèn dầu để làm việc tốt hơn. Dù giữ cương vị lãnh đạo, ông vẫn về nhà cấy lúa, gặt hái cùng vợ con. Ông không cho con cháu hưởng đặc quyền của “con anh hùng”, mà dạy họ sống bằng năng lực, bằng lao động và nhân cách.

Hôm nay, con trai ông là cán bộ địa phương, cháu nội ông là sĩ quan quân đội. Nhưng điều họ mang theo không phải là hào quang, mà là kỷ luật, sự chính trực và tinh thần phụng sự – những giá trị mà Lỷ A Coỏng đã lặng lẽ gieo trồng suốt cả cuộc đời.

Lỷ A Coỏng không phải là người anh hùng của những chiến dịch lớn ghi dấu trên bản đồ quân sự. Ông là anh hùng của biên cương, của những bản làng xa xôi, nơi từng viên đạn, từng lời dụ dỗ, từng cái bẫy đều có thể làm đổ vỡ cả một phong trào cách mạng.

Nhưng ông đã giữ được điều quý giá nhất: lòng dân.

Và chính vì thế, lịch sử đã gọi tên ông bằng hai chữ trang trọng và xứng đáng:

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lỷ A Coỏng.