VÀNG KHÔNG MUA NỔI LÒNG NGƯỜI DAO THEO ĐẢNG
Lỷ A Coỏng – Dáng đứng kiên trung nơi biên cương Đông Bắc
Giữa núi rừng Đông Bắc hùng vĩ, nơi mây phủ quanh năm và những bản làng người Dao bám trụ nơi địa đầu Tổ quốc, có một con người đã sống trọn vẹn cho hai chữ trung thành. Ông là Lỷ A Coỏng (tên gọi khác: Lý Vĩnh Phớc), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – người mà cuộc đời và khí phách đã trở thành biểu tượng bất khuất của đồng bào dân tộc Dao Quảng Ninh.
Sinh năm 1923 trong một gia đình nghèo ở xã Thanh Y, huyện Đầm Hà (nay là xã Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh), Lỷ A Coỏng sớm nếm trải những mất mát khắc nghiệt của chiến tranh: mồ côi, nhà cửa bị giặc đốt phá, cuộc sống cơ cực giữa rừng sâu núi thẳm. Nhưng chính hoàn cảnh ấy đã tôi luyện nên ở ông một ý chí thép, một niềm tin sắt son vào con đường cách mạng.
Những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng Đông Bắc là địa bàn nóng bỏng. Địch dựng lên tổ chức phản động “Xứ Nùng tự trị”, cấu kết với thổ phỉ, địa chủ phản động nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết các dân tộc, gieo rắc tư tưởng ly khai, khủng bố cán bộ cách mạng. Trước tình hình đó, Lỷ A Coỏng trở thành một trong những hạt nhân lãnh đạo phong trào du kích tại xã Thanh Y. Ông tham gia hoạt động từ rất sớm, trực tiếp chỉ huy dân quân du kích, phối hợp với bộ đội, công an và nhân dân tiễu trừ các toán phỉ nguy hiểm.
Năm 1955, ông vinh dự đứng vào hàng ngũ Đảng Cộng sản Việt Nam, sau đó đảm nhiệm các cương vị Chính trị viên xã đội, Xã đội trưởng. Dưới sự chỉ huy của ông, nhiều toán phỉ khét tiếng như Chín Sồi Tắc, Trình Coóng Phí, Chíu Sồi Thống lần lượt bị tiêu diệt. Riêng năm 1961, lực lượng do ông trực tiếp lãnh đạo đã đánh tan các hang ổ phỉ, loại khỏi vòng chiến đấu gần 80 tên, góp phần giữ vững an ninh vùng biên giới Đầm Hà.
Chính trong những năm tháng ác liệt ấy, câu nói của ông đã trở thành huyền thoại. Khi tên trùm phỉ Chíu Sồi Thống tìm cách mua chuộc bằng vàng bạc để lôi kéo, phản bội cách mạng, Lỷ A Coỏng đã dõng dạc tuyên bố:
“Vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng.”
Một câu nói ngắn gọn, nhưng kết tinh khí phách, lòng trung nghĩa và niềm tin không gì lay chuyển của người cán bộ dân tộc thiểu số đối với Đảng, với nhân dân.
Hòa bình lập lại, Lỷ A Coỏng tiếp tục cống hiến trong vai trò người cán bộ chính quyền. Từ năm 1967 đến 1986, ông công tác tại Công an huyện, UBND huyện và giữ chức Phó Chủ tịch UBND huyện Đầm Hà (cũ). Dù ở cương vị nào, ông cũng sống giản dị, liêm khiết, gần dân và hết lòng vì dân. Không được học hành từ nhỏ, ông tự học chữ dưới ánh đèn dầu, vừa để làm việc, vừa dạy con cháu học tập, rèn nhân cách.
Bận rộn công tác là vậy, nhưng mỗi mùa cấy gặt, ông vẫn lội bộ về bản giúp vợ con làm ruộng. Ông dạy con cháu phải sống bằng thực lực, không dựa dẫm vào danh hiệu hay công lao của gia đình, càng không được nhận những ưu ái trái nguyên tắc. Những bài học âm thầm ấy đã trở thành nền tảng đạo đức vững bền cho nhiều thế hệ.
Tinh thần Lỷ A Coỏng không dừng lại ở một cuộc đời. Con trai ông – ông Lỷ Say Dùng, nguyên cán bộ lãnh đạo xã Đồng Văn (Bình Liêu cũ) – tiếp nối con đường phục vụ nhân dân, bền bỉ gìn giữ khối đoàn kết dân tộc và bản sắc văn hóa người Dao. Đến thế hệ cháu nội, anh Lỷ Chủ Huy, hiện công tác tại Ban Chỉ huy phòng thủ khu vực 2 – Bình Liêu, truyền thống ấy lại được tiếp nối trong màu áo lính nơi biên cương.
Đối với họ, Lỷ A Coỏng không chỉ là Anh hùng với huân chương và danh hiệu, mà trước hết là một tấm gương về nhân cách, sự chính trực và cống hiến thầm lặng. Được sinh ra trong gia đình có người ông anh hùng vừa là niềm tự hào, vừa là lời nhắc nhở sống sao cho xứng đáng.
Lỷ A Coỏng là một trong số rất ít người dân tộc thiểu số được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân từ thời chống Pháp. Cuộc đời ông khẳng định một chân lý bền vững: dù là người Kinh hay người Dao, dù ở đồng bằng hay miền núi xa xôi, khi đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết, ai cũng có thể trở thành anh hùng.
Ngày nay, khi vùng cao Quảng Ninh đổi thay từng ngày, đường về bản đã rộng mở, trẻ em được đến trường, đời sống ngày càng ấm no, thì tinh thần “vàng không mua nổi lòng người Dao theo Đảng” vẫn nguyên giá trị. Đó là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm giữ gìn biên cương, bảo vệ khối đại đoàn kết toàn dân tộc trước mọi âm mưu chia rẽ.
Từ người chiến sĩ giữ đất, người cán bộ tận tụy, đến người cha mẫu mực trong gia đình, Lỷ A Coỏng đã để lại cho quê hương và dân tộc một “dáng đứng” không bao giờ khuất – dáng đứng của lòng trung thành, của niềm tin và khí phách Việt Nam nơi địa đầu Tổ quốc.
