VẦNG TRĂNG TRÊN BẾN PHÀ

Tôi là Nguyễn Văn Lợi, sinh năm 1948, quê ở một làng nhỏ ven sông Gianh, Quảng Bình. Từ nhỏ, tôi đã quen với tiếng nước vỗ mạn thuyền, quen với mùi bùn non sau mỗi mùa lũ. Cha tôi làm nghề chèo đò, mẹ tôi bán rau ngoài chợ huyện. Tôi từng nghĩ đời mình cũng sẽ gắn với con sông ấy, ngày ngày đưa khách qua bến, tối về ăn bát cơm nóng bên mẹ. Nhưng rồi chiến tranh đến, con sông quê tôi không còn bình yên nữa. Bến đò trở thành bến phà, nơi từng đoàn xe, từng đơn vị bộ đội qua sông trong đêm để vào tuyến lửa.

Năm tôi mười chín tuổi, tôi tham gia đội dân công hỏa tuyến. Công việc của tôi là cùng anh em bảo vệ bến phà, kéo dây, đẩy phà, ngụy trang đường xuống bến và cứu xe khi bị bom đánh. Ban ngày, bến phà im lìm dưới những tán cây phủ kín. Ban đêm, khi trời vừa sụp tối, cả bến lại thức dậy. Tiếng máy xe nổ khẽ, tiếng người gọi nhau thì thầm, tiếng dây cáp căng lên trong nước nghe như tiếng đàn buồn.

Tôi nhớ nhất một đêm trăng cuối tháng. Trăng không sáng lắm, chỉ mỏng như lưỡi liềm treo trên đỉnh núi. Hôm ấy, đơn vị nhận lệnh đưa một đoàn xe chở thương binh qua sông gấp. Phía bên kia, đường đang bị pháo kích, nhưng nếu chậm, nhiều người sẽ không kịp về tuyến sau cứu chữa. Tôi cùng anh Ba Thắng phụ trách chuyến phà đầu tiên. Anh Ba hơn tôi vài tuổi, người gầy nhưng rất khỏe. Anh hay cười, lúc nào cũng bảo: “Sông còn chảy thì phà mình còn chạy.”

Đoàn xe xuống bến trong im lặng. Những thương binh nằm trong thùng xe, có người mê man, có người vẫn tỉnh, mắt nhìn lên trời. Một anh thương binh trẻ nắm tay tôi khi tôi phụ khiêng cáng xuống phà. Anh hỏi nhỏ: “Bao giờ qua tới bờ bên kia hả anh?” Tôi đáp: “Nhanh thôi, cậu cứ yên tâm.” Nói vậy nhưng lòng tôi nặng trĩu. Trên đầu, tiếng máy bay địch đã bắt đầu vọng lại từ xa.

Phà vừa ra giữa sông thì pháo sáng bùng lên. Cả mặt nước trắng lóa. Tiếng máy bay mỗi lúc một gần. Anh Ba Thắng quát khẽ: “Tất cả nằm xuống!” Rồi bom rơi. Mặt sông dựng lên từng cột nước lớn. Chiếc phà chòng chành như chiếc lá. Tôi bám chặt vào dây cáp, nước bắn vào mặt mặn chát. Một mảnh bom xé qua mép phà, làm một chiến sĩ bị thương ở vai. Tiếng rên, tiếng gọi, tiếng nước, tiếng bom trộn vào nhau thành một âm thanh khủng khiếp.

Trong lúc hỗn loạn, dây cáp chính bị đứt một đoạn. Chiếc phà bắt đầu trôi lệch theo dòng nước. Nếu phà trôi xuống vùng xoáy, cả xe lẫn người sẽ bị cuốn. Không kịp suy nghĩ, anh Ba Thắng nhảy xuống sông, ôm lấy đoạn dây còn lại, cố kéo phà hướng vào bờ. Tôi cũng lao xuống theo. Nước sông lạnh buốt, dòng chảy xiết kéo thân người tôi đi. Tôi nghe anh Ba hét: “Lợi, bám dây! Đừng buông!”

Tôi nghiến răng kéo. Hai bàn tay rớm máu vì dây cáp cứa vào da. Trên phà, mọi người cũng cố dùng sào chống. Sau một lúc tưởng như dài cả đời người, chiếc phà cuối cùng cũng cập được bờ. Các thương binh được đưa lên an toàn. Tôi bò lên bờ, toàn thân run rẩy, không biết vì lạnh hay vì sợ.

Nhưng khi nhìn lại, tôi không thấy anh Ba Thắng đâu. Chúng tôi gọi mãi, chỉ có tiếng sông trả lời. Mãi đến gần sáng, đồng đội mới tìm thấy anh ở đoạn nước dưới bến. Tay anh vẫn còn quấn chặt một mảnh dây cáp.

Hôm chôn anh, trăng đã lặn. Bến phà lặng đi như mất tiếng. Tôi đứng bên mộ anh, nhớ câu nói: “Sông còn chảy thì phà mình còn chạy.” Và đúng như vậy, ngay đêm hôm sau, chúng tôi lại đưa xe qua sông. Không ai nói nhiều, nhưng ai cũng hiểu mình đang đi tiếp phần việc của anh.

Sau này, khi đất nước hòa bình, bến phà cũ không còn nữa. Người ta xây một cây cầu lớn bắc qua sông. Mỗi lần đi qua cầu, tôi lại nhìn xuống dòng nước. Tôi thấy trong ánh trăng nhạt có bóng anh Ba Thắng, bóng những chuyến phà đêm, bóng những người đã lặng lẽ nằm lại để con đường ra trận không bị đứt đoạn. Với tôi, vầng trăng trên bến phà năm ấy không bao giờ tắt. Nó vẫn soi sáng ký ức của một thời hoa lửa, nơi con người có thể nhỏ bé trước bom đạn nhưng lại lớn lao trước lòng yêu nước.