Vành mũ tai bèo anh để lại

Chúng tôi tìm về thôn Nhân Trạch, xã Phú Lương, quận Hà Đông, TP Hà Nội đúng ngày gia đình đưa hài cốt của anh, liệt sĩ Đỗ Như Hùng về quê nhà. Gặp đồng đội và những người thân của anh, chúng tôi biết thêm về cuộc sống, chiến đấu và sự anh dũng hy sinh của chiến sĩ đặc công Đỗ Như Hùng.

Tháng 12-1970, khi vừa học xong phổ thông, Hùng nhập ngũ và được huấn luyện đặc công tại trung tâm huấn luyện Thanh Hóa, rồi chuyển lên Bắc Giang. Một năm sau thì đi B, Hùng được biên chế vào Tiểu đoàn đặc công A12 của Tỉnh đội Long-Châu-Hà. Tại đây, gia đình Bà mẹ Việt Nam anh hùng-má Sáu Già, sống ở miệt vườn trù phú bên dòng kênh Năm, thuộc xã Nam Thái Sơn, huyện Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang đã coi Hùng và anh em Đại đội 2, Tiểu đoàn đặc công A12 Tỉnh đội Long-Châu-Hà như con cái trong nhà. Chị Ba Hương là con gái đầu và Út Nhung là con gái út của má Sáu Già.

Nhớ lại lúc chia tay trước khi vào trận đánh, chị Út Nhung kể: “Anh Hùng đưa cho tôi cất giữ chiếc mũ tai bèo có ngôi sao lấp lánh, với lời nhắn gửi đầy ý nhị: “Anh đi đánh đồn đêm nay rồi anh sẽ về, Út Nhung giữ chiếc mũ tai bèo này nhé, mai về anh xin lại”. Chị có ngờ đâu đó là lời nói cuối cùng của chàng trai Hà Nội-người có làn da trắng, đôi mắt sáng và dáng cao gầy thư sinh rất nhanh nhẹn, hoạt bát. Anh thường giúp chị chống xuồng hái rau và bông điên điển mỗi khi có dịp. Và mỗi lần như thế, Hùng kể một cách say sưa về quê hương miền Bắc xã hội chủ nghĩa, rồi ước mơ đến ngày thống nhất anh sẽ mời chị về thăm quê anh, anh sẽ nhờ may tặng chị tấm áo lụa Hà Đông. Nhưng anh đã vĩnh viễn gửi lại máu thịt mình trên quê hương Long-Châu-Hà, còn chị thì không bao giờ vơi nguôi mối tình chỉ nhìn nhau mà chưa nói cho đến tận hôm nay…

Xúc động trong từng giọt nước mắt, Út Nhung kể: Trung đội do anh Hùng chỉ huy có hơn chục người, nhận nhiệm vụ đánh mật tập vào khu đồn trú của quân địch tại kênh Năm. Đồn này đã cướp đất vườn nhà chị rồi dựng lên lô cốt, bốt gác, hệ thống giao thông hào, bao tải cát, hàng rào kẽm gai dày đặc kiên cố xung quanh. Trước khi xuất kích, các anh xin má Sáu Già cạo một ít nhọ nồi, cởi hết quần áo dài ra, chỉ mặc mỗi chiếc xà lỏn, bôi khắp mặt, khắp người một màu đen nhánh nhọ nồi than dầu dừa rồi ra đi! Chị nhớ như in trong ánh mắt gửi lại khi Hùng cởi chiếc mũ trao chị giữ. Sao nó lạ thế!

Đến khoảng 2 giờ sáng, tiếng súng nổ ran ngoài bưng mà trong lòng chị như có lửa đốt. Linh tính điều chẳng lành, cả nhà không ai đi ngủ. Lâu sau, có chiến sĩ chạy về báo trung đội đã rút ra được, nhưng thiếu hai người, đó là Hùng và Hưng-những người đột nhập luồn vào sâu nhất, tận trong cùng lô cốt và tiêu diệt địch. Khi súng nổ, bọn địch sau phút nháo nhào kịp trấn tĩnh và phản ứng. Chúng thiệt hại lớn nhưng ta cũng không tiêu diệt và chiếm giữ được đồn.

Rạng sáng hôm sau, Út Nhung cải trang chống xuồng đi hái rau bên rạch, vào đến sát đồn phát hiện chiến sĩ Hưng đã lết ra được gần trăm mét sát bờ tre và kiệt sức nằm ở đó. Anh đã hy sinh mà bọn giặc vẫn buộc Hưng vào xuồng kéo đi. Còn Hùng, sau khi bị thương, đã men theo bờ nước rút về hậu cứ theo kế hoạch, nhưng vết thương vào ổ bụng quá nặng, mất máu nhiều và kiệt sức, anh chìm xuống, mãi hơn hai ngày sau mới nổi lên. Gia đình chị vận động bà con xóm ấp đi đòi bằng được thi thể của Hùng và Hưng đem về chôn cất trong vườn nhà mình. Sau giải phóng, mộ của anh Hùng được xác định đầy đủ thông tin và đưa ra nghĩa trang liệt sĩ Nam Thái Sơn. Đến năm 1983, gia đình chị đưa anh lên nghĩa trang liệt sĩ huyện Hòn Đất, đến năm 2008, xin chuyển anh về yên nghỉ tại quê nhà. Ngần ấy năm trôi qua, kể cả khi Út Nhung lập gia đình với anh Phạm Thành Út, nguyên là Đại đội trưởng Đại đội 1 thuộc Tiểu đoàn đặc công A12, một đồng đội của liệt sĩ Hùng, họ vẫn luôn chăm sóc chu tất cho phần mộ của anh.

Trong khói hương chiều Nghĩa trang liệt sĩ xã Phú Lương, quận Hà Đông, TP Hà Nội, đồng đội và Út Nhung đặt lên mộ anh chiếc mũ tai bèo anh gửi lại và cùng đọc dòng thư anh viết: “Bố mẹ cố gắng nuôi các em, đến ngày thống nhất, nhất định con sẽ về…”. Và nay, anh đã được về bên mẹ!