Vẻ đẹp của quê hương- Thế là ta đẹp chung!
Tháng 3 năm 1960, hai cán bộ tỉnh Nghệ An là ông Nghị, Phó Trưởng Ty Văn hóa, và ông Liên, Bí thư xã Nam Liên, ra Bộ Văn hóa báo cáo tình hình và nhận kế hoạch xây dựng Nhà lưu niệm Hồ Chủ tịch cùng nhà khách tại quê nhà. Nhân dịp ấy, hai ông được Bác Hồ cho gọi vào gặp.
Khi hai ông đến, Bác và Thứ trưởng Bộ Văn hóa Lê Liêm đã chờ sẵn. Bác ân cần hỏi thăm tình hình cán bộ trong tỉnh, đời sống bà con trong xã, chuyện mùa màng và công tác thủy lợi. Sau đó, Bác nhẹ nhàng nhắc đến tên gọi của quê hương: Nam Liên là tên gọi cho đẹp, chứ trước đây vốn là Làng Sen; Nam Chung thì người dân vẫn quen gọi là làng Chùa, chứ mấy ai biết đến những tên gọi mới ấy.Bác tiếp tục góp ý về việc sửa sang ngôi nhà cũ của gia đình mình. Bác nói rằng trong những năm qua, các chú đã sửa chữa được nhiều chỗ đúng, nhưng vẫn còn những điều chưa phù hợp. Chẳng hạn, bậc thềm ngày xưa vốn bằng đất, chứ không phải bằng xi măng. Khi nghe báo cáo rằng bộ đồng trong nhà đã được tìm lại, Bác hỏi làm sao có thể xác định chính xác đó là bộ đồng của gia đình mình. Ông Liên thưa rằng các cán bộ đã hỏi những cụ cao tuổi trong làng để xác minh.
Rồi Bác hỏi thăm về lượng khách đến Nam Liên. Tưởng Bác bắt đầu đi vào nội dung công việc, ông Nghị nhanh nhảu trả lời. Nhưng Bác lại hỏi đường từ Vinh về Nam Liên dài bao nhiêu cây số. Nghe báo cáo quãng đường khoảng mười ba cây số, Bác nhẩm tính thời gian đi lại bằng xe đạp và ô tô, rồi phân tích rằng khách hoàn toàn có thể đến thăm quê Bác vào buổi sáng và trở về Vinh nghỉ ngơi vào buổi trưa. Không cần thiết phải xây dựng thêm nhiều công trình tốn kém, gây lãng phí tiền bạc của nhân dân.
Lúc này, thái độ của Bác trở nên nghiêm nghị. Bác liên tiếp đặt ra những câu hỏi về công trình đang được xây dựng: Đã làm đến đâu? Những chỗ sai đã sửa chưa? Bây giờ còn định làm gì nữa? Ai cấp tiền, ai chịu trách nhiệm, ai ký giấy cấp kinh phí và số tiền ấy đã được sử dụng như thế nào?
Trước những câu hỏi dồn dập của Bác, Thứ trưởng Lê Liêm cùng hai cán bộ tỉnh lúng túng, không kịp trả lời đầy đủ.
Sau khi nghe báo cáo về số tiền được cấp, hơn ba nghìn đồng, và khoản kinh phí đã sử dụng, Bác yêu cầu ông Nghị hoàn trả số tiền còn lại cho Nhà nước. Nếu thiếu dù chỉ một đồng, ông phải chịu trách nhiệm bù vào. Cả ba người nhìn nhau, im lặng trước lời nhắc nhở nghiêm khắc của Bác.
Thế rồi, Bác lại trở về với giọng nói thân tình, ôn tồn giải thích. Những vật liệu đã mua như vôi, gạch, ngói, đá, sỏi không nên để lãng phí mà cần chuyển giao cho ngành giáo dục xây dựng trường học, ngành y tế làm nhà hộ sinh. Việc sửa sang ngôi nhà, xây dựng nhà lưu niệm và nhà đón tiếp phải dứt khoát đình chỉ.
Theo Bác, muốn quê hương mình thực sự đẹp thì không thể chỉ chăm chút cho riêng ngôi nhà của Bác, mà phải chăm lo xây dựng cả quê hương. Trước hết, sản xuất phải phát triển tốt, người dân phải có cuộc sống no đủ, đường sá phải sạch sẽ, cây xanh phải được trồng nhiều để vừa có bóng mát, vừa cung cấp gỗ cho đời sống. Trẻ em phải được ăn no, mặc đẹp và học hành tiến bộ. Bác ân cần căn dặn: “Các cháu ăn no, có quần áo đẹp, học cho giỏi, thế là ta đẹp chung.”
Lời nói giản dị ấy chứa đựng một quan niệm sâu sắc về vẻ đẹp của quê hương. Một ngôi nhà dù được tô điểm lộng lẫy đến đâu cũng không thể che lấp cuộc sống còn nhiều thiếu thốn của người dân. Nếu đường sá vẫn chật hẹp, trẻ em vẫn ốm yếu, không được học hành đầy đủ mà người ta chỉ lo làm đẹp ngôi nhà của Bác, thì chẳng khác nào tô thêm chút phấn lên một khuôn mặt gầy gò. Đó không phải là điều Bác mong muốn, và nhất thiết không được làm. Cuối buổi gặp, Bác bảo ông Vũ Kỳ lấy ra một gói hạt phượng, trao cho ông Liên và dặn đem về trồng dọc hai bên đường. Bác chọn giống phượng có cành lá sum suê để khi cây lớn lên, các cháu nhỏ trên đường đến trường hay bà con đi làm trở về đều có bóng mát.
Từ câu chuyện ấy, ta càng thấm thía tấm lòng của Bác đối với quê hương và nhân dân. Bác không mong quê mình đẹp lên bằng những công trình tốn kém hay vẻ ngoài hào nhoáng, mà mong cuộc sống của mỗi người dân ngày càng ấm no, hạnh phúc; trẻ em được học hành, đường làng xanh sạch và cuộc sống ngày một tốt đẹp hơn. Bởi với Bác, quê hương chỉ thực sự đẹp khi con người được sống đủ đầy, khỏe mạnh và hạnh phúc. Khi mỗi người dân đều được hưởng niềm vui của cuộc sống, ấy mới là lúc tất cả cùng đẹp – thế là ta đẹp chung.
