Về nơi lá cờ đỏ sao vàng lần đầu xuất hiện

Về nơi lá cờ đỏ sao vàng lần đầu xuất hiện

Trước thềm kỷ niệm 85 năm Ngày Khởi nghĩa Nam kỳ (23.11.1940 - 23.11.2025), chúng tôi trở lại Di tích đình Long Hưng (xã Long Hưng) - nơi những người yêu nước của tỉnh Mỹ Tho, nay là Đồng Tháp - làm nên cuộc khởi nghĩa có giá trị “vật báu của cách mạng Việt Nam”.

Vẫn cháy rực ngọn lửa yêu nước

Vừa bước qua cổng đình, những công trình, hiện vật và những câu chuyện được người dân kể cho nhau suốt nhiều thế hệ... đủ để chúng tôi cảm nhận cuộc khởi nghĩa hào hùng. Ở đó, những người nông dân áo vải bình thường nhưng trái tim chứa đựng lòng yêu nước phi thường, theo tiếng gọi của Đảng, đứng lên đánh đuổi xâm lược...

Tiếp chúng tôi là chị Lê Thị Huyền Linh - nhân viên Ban quản lý di tích tỉnh Đồng Tháp. “Đây là mũi giáo, búa và kiếm; còn đây là mõ... mà nhân dân xã Long Hưng sử dụng trong cuộc khởi nghĩa Nam kỳ ngày 23.11.1940”, lời kể của chị Huyền Linh như gợi chúng tôi nhớ đến hình tượng nghĩa sĩ vùng đất Nam Bộ cách đó gần 80 năm (1861), được danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Đình Chiểu (1822 - 1888) khắc họa trong áng hùng văn: “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc”. Có thể chỉ là “dân ấp, dân lân quanh năm chỉ quen việc cuốc việc cày, việc bừa, việc cấy” ...nhưng khi quê hương bị xâm lược giày xéo, họ sẵn sàng “liều mình như chẳng có”.

Đưa chúng tôi đến hiện vật là quả bom lép có trọng lượng hàng trăm ký, chị Huyền Linh cho biết: “Để chống phá cuộc khởi nghĩa, địch huy động nhiều vũ khí sát thương cao như vầy nè”. Câu nói tưởng chừng như ngắn gọn ấy lại có sức nặng biểu cảm khủng khiếp. Bởi không chỉ gợi chúng tôi niềm xúc động về mất mát to lớn của nghĩa quân, mà còn hâm nóng lòng tự hào dân tộc về người dân áo vải dũng cảm chiến đấu quên mình vì tự do của Tổ quốc.

Vật báu của cách mạng Việt Nam

Thực hiện lệnh của Xứ ủy Nam kỳ, rạng sáng 23.11.1940, tỉnh ủy Mỹ Tho (nay là Đồng Tháp) đã chọn đình Long Hưng làm trụ sở tập kết. Dưới sự điều hành của ông Phan Văn Khỏe - Bí thư Tỉnh ủy kiêm Trưởng ban Khởi nghĩa tỉnh, phụ trách chung; bà Nguyễn Thị Ngọc Tốt (Nguyễn Thị Thập - người phụ nữ duy nhất đến nay được tặng thưởng Huân chương Sao Vàng) phụ trách lực lượng vũ trang tập trung của tỉnh... phát lệnh xuất quân và lập tức tạo ra cơn địa chấn khi chỉ với vũ khí thô sơ đã đánh chiếm được 11 đồn của địch, giành được chính quyền tại 75 làng- xã...

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Phúc Nghiệp, tại đây còn khai mở nhiều sự kiện mang tính cách mạng đầu tiên. Lần đầu tiên trên cả nước, lá cờ đỏ sao vàng được cắm trên cây bàng ở sân đình. Và lần đầu tiên danh xưng “Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quốc” được viết trên một tấm biểu ngữ treo tại mặt tiền ngôi đình. Và cũng tại đây, ngay trong ngày 23.11.1940, trước sự chứng kiến của 3.000 đồng bào, chính quyền cách mạng tỉnh Mỹ Tho - chính quyền cách mạng cấp tỉnh đầu tiên trên cả nước - ra mắt nhân dân. Tại khuôn viên đình Long Hưng, trong những ngày diễn ra Khởi nghĩa Nam kỳ, Tòa án nhân dân tỉnh Mỹ Tho - tòa án nhân dân cách mạng đầu tiên ở Nam kỳ do Đảng lãnh đạo - được thành lập và thực thi nhiều chính sách mang tính nhân văn cách mạng...

Vì thế tuy chỉ tồn tại 49 ngày, nhưng theo nhà sử học Trần Văn Giàu, cuộc Khởi nghĩa Nam kỳ xuất phát từ đình Long Hưng đã “để lại cho toàn thể dân tộc ta một vật báu tiêu biểu cho truyền thống đấu tranh cách mạng anh dũng, cho hy vọng đầy tràn của nhân dân vào tương lai xán lạn của dân tộc. Đó là lá cờ đỏ sao vàng năm cánh - lá cờ của cuộc khởi nghĩa Nam kỳ và sau này là quốc kỳ Việt Nam”.

Vang mãi đến ngàn sau

Sau ngày thống nhất đất nước, Đảng, Nhà nước đã dành nhiều quan tâm trùng tu, tôn tạo và phát huy giá trị ngôi đình như: Nâng cấp, mở rộng và tạo quần thể kiến trúc khang trang. Bao gồm ngôi đình ở vị trí trung tâm; bên phải đình là Nhà trưng bày hiện vật lịch sử về cuộc khởi nghĩa Nam kỳ năm 1940 và ngôi nhà cổ Nam bộ thờ bà Nguyễn Thị Thập - người lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Nam kỳ. Bên trái đình là nhà bia ghi danh 614 liệt sĩ của xã... Đến năm 1995, đình Long Hưng được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích Quốc gia.

Trải rộng 1ha cùng nhiều cây xanh, kiểng cổ quý hiếm, hoa tươi nở bốn mùa, không gian sinh thái xanh không chỉ tôn vinh cây bàng cổ thụ - nơi lá cờ đỏ sao vàng đầu tiên của nước ta được cắm trên đó cách đây đúng 85 năm - mà còn là điểm về nguồn cho các sinh hoạt yêu nước, giáo dục lý tưởng... Và có lẽ trong tương lai không xa, Di tích đình Long Hưng sẽ tiếp tục vươn cao hơn thế.

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung - Phó Ban quản lý di tích tỉnh Đồng Tháp - đối chiếu với các tiêu chí được quy định Luật Di sản văn hóa, nơi đây đáp ứng đủ tiêu chí là di tích có giá trị đặc biệt tiêu biểu của quốc gia gắn với sự kiện lịch sử tiêu biểu có ảnh hưởng to lớn đối với tiến trình lịch sử của dân tộc. Vì thế, tới đây với sự vào cuộc khẩn trương của các đơn vị nghiệp vụ trong củng cố tài liệu để tham mưu, đề xuất cơ quan chức năng thúc đẩy quá trình hoàn thiện hồ sơ trình cấp thẩm quyền xếp hạng, Di tích đình Long Hưng sẽ sớm trở thành Di tích Quốc gia đặc biệt. Khi đó, ngọn lửa Nam kỳ khởi nghĩa năm xưa có thêm điều kiện thắp sáng lòng tự hào cách mạng không chỉ cho thế hệ hôm nay mà lan tỏa đến những ngàn sau...