Về Truông Bồn rưng rưng nước mắt
Về Truông Bồn, xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương (Nghệ An) trong những ngày tháng 7 khi cả nước đang tổ chức nhiều hoạt động kỷ niệm 75 năm Ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7/1947 - 27/7/2022) với nhiều hoạt động tri ân các gia đình chính sách, tưởng nhớ các Anh hùng liệt sỹ, càng thấy thấm thía hơn giá trị của hòa bình hôm nay. Để bảo vệ Tổ quốc, trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, rất nhiều Anh hùng liệt sỹ đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Trong đó, câu chuyện về sự hi sinh anh dũng của 13 chiến sỹ thanh niên xung phong thuộc Đại đội 317, thuộc tổng đội Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước, hy sinh vào rạng sáng ngày 31/10/1968 khiến ai nấy đều lặng đi. Trong những năm đế quốc Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc, Truông Bồn được coi như là “tuyến lửa”, lượng bom đạn mà kẻ thù trút xuống mảnh đất này ngày càng dày đặc.
Cung đường độc đạo Truông Bồn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, bởi là nơi kết nối các huyết mạch giao thông của ta từ hậu phương lớn miền Bắc chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Truông Bồn là nút giao thông trọng điểm trên tuyến đường chiến lược 15A, là yết hầu vận tải chi viện từ hậu phương lớn miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Nắm được vị trí chiến lược của Truông Bồn, đế quốc Mỹ rải bom đạn huỷ diệt, hòng cắt đứt mạch máu giao thông của ta. Chỉ tính từ năm 1964 - 1968, chúng đã trút xuống nơi đây gần 20 nghìn quả bom các loại, hàng chục ngàn quả tên lửa. Trung bình mỗi mét đất nơi đây phải hứng chịu 3 quả bom. Với số lượng bom đạn khủng khiếp như vậy, Truông Bồn được ví là hố bom của miền Bắc. Giữa mảnh đất bom cày đạn xới, khi mà cái chết luôn cận kề, nhưng hàng vạn con người nơi đây đã vượt lên bom đạn, vất vả thiếu thốn, ngày đêm bám trận địa.
Đoàn đại biểu Báo Tuyên Quang dâng hương tại mộ tập thể 13 chiến sỹ TNXP tại Khu di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn.
Để đảm bảo tiếp vận cho chiến trường miền Nam, tỉnh Nghệ An và Quân khu 4 đã huy động 13 đơn vị quân đội, 9 đại đội TNXP cùng các lực lượng ngành giao thông vận tải, dân quân địa phương tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu để bảo vệ tuyến đường. Khó khăn, gian khổ, nhưng với quyết tâm sắt đá “tim có thể ngừng đập nhưng đường không thể tắc" hàng vạn con người nơi đây đã vượt lên bom đạn, vất vả thiếu thốn ngày đêm bám trận địa, san lấp hố bom, mở đường, phá bom, đêm về thay nhau làm “cọc tiêu sống” dẫn đường cho từng chuyến xe qua, chúng ta đã giữ vững mạch máu giao thông, đào đắp hàng triệu m3 đất đá, đưa hơn 94 nghìn lượt xe cơ giới, vận chuyển và giải tỏa hơn 1 triệu tấn hàng vượt qua Truông Bồn theo sát các đoàn quân vào chiến trường Miền Nam.
Trong cuộc chiến sinh tử này, 1.240 cán bộ, chiến sỹ đã dũng cảm chiến đấu và anh dũng hy sinh, tiêu biểu là sự hy sinh của 13 Thanh niên xung phong Đại đội 317 ngày 31/10/1968. Đó là một đêm không ngủ, đơn vị đang tổ chức liên hoan chia tay các đồng chí được xuất ngũ, thì nhận được mật lệnh của cấp trên, yêu cầu đảm bảo thông đường để đoàn xe quân sự vượt qua Truông Bồn trước khi trời sáng, mọi người lập tức ra trận địa, ai cũng hồ hởi, náo nức lạ thường, họ chia nhau từng ngụm nước, ăn chung vắt cơm nguội độn mì, kể cho nhau nghe những ngày nhường cơm sẻ áo, chia bom sẻ đạn, bao nhiêu dự định... khi công việc sắp hoàn thành, bất ngờ, hàng chục chiếc máy bay gầm rú lao tới ào ạt trút bom xuống Truông Bồn. Tiếng nổ rung chuyển cả núi đồi, bầu trời lả tả rơi xuống những mảnh áo, những cán xẻng, cành cây, cả những vành nón mũ… Đội hình tiểu đội 2 đã bị vùi nát dưới trận bom dữ dội... Khói bom chưa tan, đồng đội hớt hải chạy ra, gào thét: "Có ai còn sống không, có ai còn sống không... chết hết cả rồi sao?"... Tiếng gọi thảm thiết vọng dài vào rừng núi, nhưng không một ai trả lời... Bỗng có một nòng súng nhô lên mặt đất, đồng đội nhào tới, lấy tay bới đất như điên như dại, một lúc thì túm lôi được lên, cơ thể vẫn còn ấm, đồng đội chưa kịp cứu thì máy bay địch lại gầm rú lao tới trút bom xuống trận địa, cả Truông Bồn chìm trong biển lửa, trên đoạn đường chỉ có chiều dài 120m nhưng đã phải hứng chịu 170 quả bom phá, 13 chiến sỹ hy sinh, thân xác tan vào đất đá, cỏ cây, tất cả những gì tìm được chỉ là những phần thi thể không nguyên vẹn hình hài.
Đồng chí Mai Đức Thông, Tỉnh ủy viên, Tổng Biên tập Báo Tuyên Quang, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh thắp hương tưởng nhớ các Anh hùng liệt sỹ thanh niên xung phong Truông Bồn.
