VẺ VANG CHIẾN THẮNG TRẬN ĐẦU NGÀY 5/8/1964 QUÂN VÀ DÂN HÒN GAI – QUẢNG NINH

VẺ VANG CHIẾN THẮNG TRẬN ĐẦU NGÀY 5/8/1964

QUÂN VÀ DÂN HÒN GAI – QUẢNG NINH

Năm 1964, cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn mới đầy cam go. Đế quốc Mỹ từng bước mở rộng chiến tranh, chuẩn bị dùng không quân và hải quân đánh phá miền Bắc, nhằm cắt đứt sự chi viện của hậu phương lớn cho chiến trường miền Nam. Trong bối cảnh ấy, Quảng Ninh – vùng đất mỏ nơi địa đầu Đông Bắc Tổ quốc – trở thành một trong những mục tiêu trọng điểm mà kẻ thù nhắm tới.

Từ cuối năm 1963, đế quốc Mỹ liên tiếp tung gián điệp, biệt kích xâm nhập vùng ven biển và nội địa miền Bắc, trong đó có khu vực Cẩm Phả, Hòn Gai, Hải Ninh. Đến cuối tháng 7 năm 1964, tàu khu trục và máy bay Mỹ thường xuyên xâm phạm vùng biển, vùng trời ta, cố tình khiêu khích, tạo cớ cho một cuộc chiến tranh phá hoại quy mô lớn.

Đêm 31/7 rạng sáng 1/8/1964, tàu khu trục Ma-đốc của Mỹ ngang nhiên tiến sâu vào vịnh Bắc Bộ. Hải quân ta kiên quyết xuất kích đánh đuổi, buộc tàu Mỹ phải rút chạy. Bị thất bại, Mỹ dựng lên cái gọi là “Sự kiện Vịnh Bắc Bộ” để che giấu âm mưu thật sự: mở rộng chiến tranh, trực tiếp đánh phá miền Bắc Việt Nam.

Trưa ngày 5/8/1964, Tổng thống Mỹ Giôn-xơn trực tiếp ra lệnh cho Hạm đội 7 mở cuộc tiến công bằng không quân và hải quân vào miền Bắc. Hàng chục lượt máy bay phản lực cất cánh từ tàu sân bay, hướng vào các mục tiêu trọng yếu như Bến Thủy, Lạch Trường, Sông Gianh và thị xã Hòn Gai của tỉnh Quảng Ninh.

Sáng hôm ấy, Hòn Gai vẫn mang dáng vẻ quen thuộc của một thị xã mỏ ven biển. Nhưng trong các sở chỉ huy, không khí đã trở nên căng thẳng. Lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ninh nhận được tin báo máy bay trinh sát U-2 của Mỹ xuất hiện từ hướng biển. Các đơn vị được lệnh nâng cao cảnh giác, sẵn sàng bước vào trận chiến chưa từng có.

14 giờ 30 phút ngày 5/8/1964, tiếng còi báo động vang lên khắp thị xã Hòn Gai. Từ ngoài khơi, những tốp máy bay cường kích Mỹ bay là là mặt biển, lấy các đảo ngoài khơi làm mốc, rồi bất ngờ nâng độ cao, bổ nhào thẳng vào khu vực Bãi Cháy, cảng quân sự và vùng phụ cận thị xã.

Đây là lần đầu tiên quân và dân Hòn Gai phải trực tiếp đối đầu với máy bay phản lực siêu âm của đế quốc Mỹ. Trong những phút đầu, sự bỡ ngỡ là điều không tránh khỏi. Một số trận địa pháo chưa kịp nổ súng. Nhưng rất nhanh, các đơn vị phòng không, hải quân, công an vũ trang và dân quân tự vệ đã lấy lại thế chủ động, sẵn sàng đánh trả.

Từ các trận địa Bãi Cháy, Cọc 3, Hà Tu, những loạt đạn phòng không 37mm, 14,5mm đồng loạt vươn lên bầu trời. Lưới lửa tầm thấp, tầm trung, tầm cao đan chéo nhau, chặn đứng các hướng bổ nhào của máy bay địch. Khói đạn nở tung trên không trung, phủ kín bầu trời Hòn Gai trong tiếng súng dồn dập.

Ngoài cửa Lục, các tàu hải quân của ta nhanh chóng cơ động theo đội hình chiến đấu. Vừa tránh bom, vừa kiên cường bắn trả, các tàu vẫn giữ vững đội hình, hỗ trợ lẫn nhau giữa làn bom đạn dữ dội. Dù cột nước bom nổ tung làm tàu chòng chành, cán bộ chiến sĩ vẫn bám chắc vị trí, quyết không rời tay súng.

Trên bờ, bộ đội phòng không và dân quân tự vệ kiên cường bám trụ trận địa. Tiếng súng bộ binh hòa cùng tiếng pháo cao xạ tạo thành một bản hợp âm quyết liệt. Giữa khói lửa, cán bộ chiến sĩ động viên nhau lập công đầu, nhắc nhau khẩu hiệu mộc mạc mà sắt đá: “Có giặc là đánh, đánh là thắng”.

Khoảng 14 giờ 50 phút, từ các trận địa phòng không vang lên tiếng reo hò dồn dập: “Máy bay cháy!”. Một chiếc máy bay Mỹ trúng đạn, bốc cháy dữ dội rồi lao xuống biển. Chỉ ít phút sau, thêm những chiếc khác tiếp tục bị hỏa lực của ta bắn trúng. Bầu trời Hòn Gai rực lên trong khói lửa và niềm tin chiến thắng.

Một tên giặc lái Mỹ nhảy dù xuống biển sau khi máy bay bị bắn cháy. Ngay lập tức, lực lượng của ta phối hợp cùng ngư dân nhanh chóng tiếp cận. Trước thế trận vây chặt và sự kiên quyết của quân dân Việt Nam, tên phi công buộc phải đầu hàng. Đây là giặc lái Mỹ đầu tiên bị bắt sống trên miền Bắc, gây chấn động lớn đối với dư luận quốc tế.

Đến 15 giờ 15 phút, trận đánh kết thúc. Chỉ trong vòng 49 phút chiến đấu, quân và dân Hòn Gai đã bắn rơi 3 máy bay Mỹ, trong đó có 2 chiếc rơi tại chỗ, bắt sống 1 giặc lái, đồng thời làm bị thương nhiều máy bay khác. Âm mưu đánh nhanh, uy hiếp tinh thần của đế quốc Mỹ đã hoàn toàn thất bại.

Chiến thắng ngày 5/8/1964 không chỉ bảo vệ vững chắc khu mỏ, khu cảng chiến lược của Quảng Ninh, mà còn mang ý nghĩa đặc biệt sâu sắc: đây là trận đánh thắng đầu tiên của Hải quân nhân dân Việt Nam trước không quân Mỹ, khẳng định bản lĩnh, trí tuệ và sức mạnh của quân và dân ta.

Ngày 5 tháng 8 năm 1964 đã đi vào lịch sử như một mốc son chói lọi của tỉnh Quảng Ninh và của cả dân tộc Việt Nam. Từ Hòn Gai anh hùng, quân và dân ta bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ với niềm tin sắt đá: dù kẻ thù có hung bạo đến đâu, nhân dân Việt Nam quyết
không khuất phục, quyết chiến đấu đến ngày toàn thắng.