VẺ VANG VÀ NHỮNG TƯỚNG LĨNH ANH HÙNG

Trong lịch sử quân sự Việt Nam hiện đại, cái tên Đàm Quang Trung gắn liền với hình ảnh một vị tướng tài ba, mưu lược, kiên cường và quả cảm. Ở chiến trường khu 5 khốc liệt những năm đầu kháng chiến chống Pháp, ông được đồng đội và cả đối phương nể sợ với biệt danh “Hùm xám Khu 5” – biểu tượng của sức mạnh tiến công, trí dũng song toàn.

Sinh ngày 12/9/1921 tại bản Nà Nghiềng, xã Sóc Hà, huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng, trong một gia đình dân tộc Tày, cậu bé Đàm Ngọc Lưu sớm thấm nỗi nhọc nhằn của dân bản vùng biên. Tháng 3/1941, được tổ chức giải thoát khỏi sự quản thúc của địch, ông sang Tĩnh Tây (Trung Quốc) làm công tác phục vụ cho cơ quan lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương ở hải ngoại. Tại đây, bước ngoặt lớn đến khi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cử ông đi học ở Trường quân sự Hoàng Phố – “lò luyện” nhiều vị tướng lừng danh sau này như Hoàng Văn Thái, Hoàng Minh Thảo, Nam Long… Tháng 7/1944, với tên mới Đàm Quang Trung, ông trở về nước huấn luyện du kích vùng biên giới, rồi gia nhập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân. Không lâu sau, ông được giao trọng trách chỉ huy Đội vệ binh bảo vệ Trung ương Đảng và Bác Hồ ở Tân Trào, một nhiệm vụ đòi hỏi tuyệt đối trung thành, tinh nhuệ và mưu trí.

Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, khi lửa chiến tranh bùng nổ ở Nam Bộ, ông chỉ huy Chi đội 4 Nam tiến, hay còn gọi là Chi đội Đàm Quang Trung, lập nhiều chiến công ở chiến trường miền Nam. Đầu năm 1946, trở lại Hà Nội trong cương vị Khu trưởng Đặc khu Hà Nội, ông chỉ huy cuộc diễu binh lịch sử giữa Vệ quốc đoàn và quân Pháp tại Vườn hoa Canh Nông – một thông điệp hòa bình, nhưng cũng là lời cảnh báo sức mạnh sẵn sàng chiến đấu của quân dân ta.

Tháng 10/1946, nhận lệnh Trung ương, Đàm Quang Trung vào Đà Nẵng, giữ chức Chỉ huy trưởng Ủy ban Quân sự Quảng Nam – Đà Nẵng, kiêm Đại đoàn trưởng Đại đoàn 31. Thời điểm này, chiến trường Khu 5 được coi là “yết hầu” chiến lược, nơi giao tranh khốc liệt giữa ta và địch. Bằng tài thao lược, ông tổ chức nhiều trận tập kích, phục kích táo bạo, đánh thẳng vào sào huyệt địch, khiến quân Pháp hoang mang, gọi ông là “Hùm xám” vì sự xuất hiện bất ngờ, đánh nhanh, rút gọn, để lại nỗi khiếp sợ nơi đối phương. Năm 1948, khi Liên khu 5 được thành lập, ông trở thành Phó Liên khu trưởng, kiêm chỉ huy đơn vị chủ lực. Dấu ấn của ông ở Khu 5 không chỉ là những trận đánh vang dội mà còn ở cách ông gắn bó máu thịt với đồng bào các dân tộc miền Trung – Tây Nguyên, coi dân là gốc, là chỗ dựa vững chắc cho lực lượng vũ trang.

Năm 1950, ông được điều ra Bắc làm Đại đoàn phó Đại đoàn 312. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị do ông chỉ huy đã đánh trận mở màn ở Him Lam ngày 13/3/1954 và bắt sống chỉ huy tập đoàn cứ điểm ngày 7/5/1954, khoảnh khắc kết thúc chín năm kháng chiến chống Pháp. Sau 1975, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách của Đảng, Nhà nước, trong đó có Phó Chủ tịch Hội đồng Nhà nước, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc. Dù ở cương vị nào, ông vẫn giữ phong thái của một vị tướng trận mạc: quyết đoán, gần gũi, luôn đặt lợi ích của dân, của nước lên hàng đầu.

Ngày 3/3/1995, Thượng tướng Đàm Quang Trung qua đời, để lại hình ảnh bất tử về một “Hùm xám Khu 5” – người chiến tướng tài ba, đức độ, trọn đời vì Tổ quốc, vì Nhân dân.

BBT Báo Quân Khu 5