Vệt sáng "cổ nghéo" ở Pochentong và búi dù sương gió gối đầu lời hẹn ước tám năm

Trong căn nhà nhỏ ấm cúng giữa một chiều đông se lạnh tại vùng đất trung du xã Tân Lạc, tỉnh Phú Thọ, mùi trà thơm thoảng đưa quyện vào không gian trầm mặc. Ngồi đối diện chúng tôi là Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Xuân Hình — nguyên Phó tham mưu trưởng Binh chủng Đặc công. Ở tuổi ngoài tám mươi, ánh mắt người cựu chiến binh ấy vẫn rực sáng nét tinh anh lạ thường. Nhấp một ngụm trà nóng, ông đưa chúng tôi ngược dòng thời gian, trở về những năm tháng xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước bằng giọng kể trầm hùng, như thể những trận bão lửa của hơn nửa thế kỷ trước mới vừa diễn ra vào ngày hôm qua.

Đêm Pochentong rực lửa và chiếc đèn pin soi lối những bước chân trần

Mùa xuân năm 1971, giữa lúc đế quốc Mỹ điên cuồng mở rộng chiến trường, thực hiện chiến lược “Đông Dương hóa chiến tranh”, sân bay Pochentong trở thành căn cứ không quân hỗn hợp lớn nhất của ngụy quân Lon Nol trên đất bạn Campuchia. Đây là một tử địa thực sự với các lớp hàng rào phòng thủ dày đặc, hỏa lực cực mạnh, nơi hàng trăm máy bay Mỹ, ngụy liên tục cất cánh dội bom xuống các căn cứ của ta ở Tây Nguyên và Nam Bộ.

Nhiệm vụ san phẳng "tổ ong chòe" này được giao cho J16 đặc công cơ giới Miền (một trong những đơn vị tiền thân của Lữ đoàn 429, Binh chủng Đặc công). Đêm 21, rạng sáng ngày 22-1-1971, trên cương vị Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 7, Bùi Xuân Hình trực tiếp chỉ huy các mũi đặc công, phối hợp cùng đơn vị bạn âm thầm xuất kích.

Chỉ sau 3 giờ chiến đấu sấm sét và chuẩn xác đúng chất đặc công, trận tập kích kết thúc vào lúc 5 giờ sáng. Kết quả làm rúng động chiến trường: Gần 1.000 tên địch bị tiêu diệt (trong đó có 300 giặc lái và nhân viên kỹ thuật), hơn 100 máy bay bị thiêu rụi, 9 kho bom đạn, xăng dầu hóa thành tro bụi, sở chỉ huy sân bay bị phá hủy hoàn toàn.

Bước ra từ đống đổ nát ngập ngụa khói súng của Pochentong, chiến lợi phẩm mà người chỉ huy trẻ Bùi Xuân Hình giữ lại bên mình vô cùng giản dị: một chiếc đèn pin cổ nghéo (đèn pin chữ L góc vuông) do Mỹ sản xuất.

Đối với người lính đặc công, vệt sáng cụp, hẹp đầy tinh tế của chiếc đèn góc vuông ấy đã trở thành người bạn đồng hành thầm lặng trong những chặng đường vạn dặm sau đó. Chiếc đèn giúp ông soi đường, đọc bản đồ, giữ nhịp liên lạc trong những cuộc hành quân bí mật đêm tối — nơi mà sự sống và cái chết chỉ được định đoạt bằng một sơ suất nhỏ của ánh sáng.

Tháng 12-2018, sau khi được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 4 cùng năm, Đại tá Bùi Xuân Hình đã trịnh trọng trao lại chiếc đèn pin cổ nghéo ấy cho Bảo tàng Quân khu 3. Ông xúc động chia sẻ:

“Cái đèn này theo tôi cả đời lính. Tôi trao lại cho bảo tàng, coi như gửi lại kỷ niệm của chiến tranh, để lớp trẻ sau này nhìn vào biết được cha anh đã từng chiến đấu anh dũng như thế nào”.

Búi dù Mỹ và lời hẹn bâng quơ hóa tình yêu vĩnh cửu

Câu chuyện của chúng tôi chợt rộn ràng hơn khi bóng dáng một người phụ nữ mái tóc đã nhuốm màu thời gian bước qua ngưỡng cửa, trên tay nâng chiếc làn đi chợ về. Đó là bà Bùi Thị Mến — người vợ, người bạn thanh mai trúc mã đã cùng ông lớn lên dưới lũy tre làng, cùng chia nhau con đường đất gồ ghề dẫn lối tới trường thuở thiếu thời. Ông Hình đon đả đứng dậy đỡ làn cho vợ, nhìn bà bằng ánh mắt trìu mến rồi khẽ khàng bảo: “Sau những trận chiến khốc liệt, sau bom đạn và những cuộc hành quân không hẹn ngày về, tôi luôn có một điểm tựa lặng lẽ ở phía sau. Đó chính là bà ấy”.

Ký ức ngược về năm 1967, chàng trai Bùi Xuân Hình bước sang tuổi 22, xếp bút nghiên xung phong nhập ngũ. Trong buổi tiễn đưa đầy nước mắt của gia đình, anh lính trẻ ngượng ngùng quay sang người con gái son sắt, buông một lời hẹn ước mộc mạc, nửa đùa nửa thật: “Đi nhé, ở nhà nhé. Đi rồi lấy dù về cho!”.

Lời nói tưởng như bâng quơ thuở đôi mươi ấy lại trở thành một mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim, theo ông đi qua hàng nghìn trận đánh. Năm 1969, giữa chiến trường khốc liệt, sau một trận đánh thắng quân Mỹ, ông thu được một chiếc dù của địch. Nhớ lời hẹn ước năm nào, ông cẩn thận cuộn mảnh dù ấy lại thành một búi nhỏ, nhét chặt dưới đáy ba lô. Suốt 8 năm trời đằng đẵng hành quân gian khổ, búi dù ấy là chiếc gối đầu giường, là nhân chứng cho nỗi nhớ và niềm tin cháy bỏng về một ngày mai hòa bình, đoàn viên.

Ở quê nhà, bà Mến đưa mắt nhìn chồng, bồi hồi nhớ lại những năm tháng thanh xuân chờ đợi: “Ông ấy đi miết, không có lấy một lá thư. Mỗi lần thấy cán bộ chính sách đi báo tử từng nhà trong xóm, lòng tôi lại thắt nghẹt, chỉ sợ phải nghe tin dữ của ông. Nhưng tôi vẫn đợi...”

Và rồi, ngày 30-4-1975 lịch sử vang lên khúc khải hoàn, người lính đặc công Bùi Xuân Hình trở về bằng xương bằng thịt. Giữa sân nhà lộng gió, ông mở ba lô, trao vào tay người con gái đã dành cả thanh xuân chờ đợi mình một búi dù Mỹ cũ sờn nhưng vẹn nguyên lời hẹn ước. Một đám cưới giản dị diễn ra ngay sau đó, không cỗ bàn linh đình, chỉ có hai con gà làm cơm báo cáo tổ tiên và sự chúc phúc của họ hàng. Đầm ấm, vẹn tình và thủy chung đến rơi nước mắt.

Mạch ngầm của lý tưởng và niềm tin

Cuộc đời của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Bùi Xuân Hình giống như một dòng sông phẳng lặng nhưng chứa đựng mạch ngầm cuộn sóng. Từ ánh sáng lặng thầm của chiếc đèn pin cổ nghéo nơi chiến trường Pochentong đến búi dù gắn với lời hẹn ước đoàn viên, tất cả được gắn kết bởi một đức tin duy nhất: lý tưởng và trách nhiệm với Tổ quốc.

Chiếc đèn pin nay đã nằm yên bình trong tủ kính bảo tàng, mảnh dù xưa có lẽ cũng đã sờn cũ theo thời gian, nhưng câu chuyện về tình yêu, tình lính của người anh hùng đặc công Bùi Xuân Hình vẫn sẽ còn mãi như một biểu tượng trác tuyệt, thắp sáng niềm tự hào cho những thế hệ mai sau.