VỊ ANH HÙNG LÀM NÊN HUYỀN THOẠI BẠCH ĐẰNG GIANG
Trần Quốc Tuấn sinh ra trong thời kỳ vương triều Trần đang bước vào giai đoạn hoàng kim. Cha của ông là An Sinh vương Trần Liễu, người từng có mối hiềm khích sâu sắc với Thái sư Trần Thủ Độ. Trước khi qua đời, Trần Liễu đã trăn trối, dặn dò Trần Quốc Tuấn phải vì cha mà giành lại thiên hạ. Tuy nhiên, khi đứng trước nguy cơ đất nước bị gót giày xâm lược của đế quốc Nguyên - Mông tàn bạo giày xéo, Trần Quốc Tuấn đã chọn gạt bỏ hoàn toàn tư oán. Ông chủ động dùng nước thơm tắm rửa cho Thái úy Trần Quang Khải (người thuộc chi trưởng) để xóa bỏ mọi hiềm khích gia tộc, cùng nhau đồng lòng chống giặc ngoại xâm. Người từng khẳng định: "Thù nhà tuy lớn, nhưng nợ nước còn cao hơn hết".
Năm 1285, quân Nguyên - Mông ồ ạt tràn sang nước ta lần thứ hai với sức mạnh như vũ bão. Trước thế giặc mạnh, nhiều tông thất có tư tưởng cầu hòa, dao động. Giữa lúc nghìn cân treo sợi tóc, Trần Quốc Tuấn đã viết bản Hịch tướng sĩ bất hủ. Lời hịch chứa chan bầu nhiệt huyết, vừa quở trách nghiêm khắc vừa khích lệ lòng tự tôn dân tộc: "Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa...". Bản hịch như ngọn lửa bùng cháy, thổi bùng ý chí chiến đấu độc lập của toàn quân. Khắp các doanh trại, tướng sĩ đồng lòng khắc lên tay hai chữ "Sát Thản" (Giết giặc Mông Cổ), thề quyết tử để bảo vệ giang sơn bờ cõi nước Nam.
Đỉnh cao tài thao lược của Hưng Đạo Vương được thể hiện rõ nét nhất trong cuộc kháng chiến lần thứ ba (năm 1288). Biết quân giặc cạn kiệt lương thảo và có ý định rút lui bằng đường thủy qua sông Bạch Đằng, ông đã cho người nghiên cứu kỹ quy luật thủy triều, bí mật đốn gỗ, vạt nhọn rồi đóng hàng vạn chiếc cọc bờ đập xuống lòng sông. Vào ngày quyết chiến, ông cho chiến thuyền nhỏ ra khiêu chiến rồi vờ thua chạy. Tướng giặc Ô Mã Nhi dính kế, hùng hổ thúc đoàn thuyền chiến khổng lồ đuổi theo. Đến khi thủy triều rút xuống cực điểm, Trần Quốc Tuấn hạ lệnh tổng tấn công. Đoàn thuyền giặc quay đầu tháo chạy thì đâm sầm vào bãi cọc nhọn nhô lên, bị xé toạc và chìm nghiệm. Máu giặc nhuộm đỏ dòng sông, tướng Ô Mã Nhi bị bắt sống, đập tan hoàn toàn ý chí xâm lược của đế quốc Nguyên - Mông.
Trước khi qua đời vào mùa thu năm 1300, khi được vua Trần Anh Tông hỏi về kế sách giữ nước, Đại vương vẫn đau đáu để lại lời khuyên nghìn vàng: "Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy". Với công lao vĩ đại ba lần đánh đuổi giặc Nguyên - Mông, bảo vệ vẹn toàn bờ cõi, ông được người dân tôn kính gọi là Đức Thánh Trần. Cuộc đời ông là biểu tượng sáng ngời cho tài năng, đức độ và tấm lòng trung quân ái quốc, lưu danh muôn thuở cùng non sông Việt Nam.
