Vị Chủ tịch được bầu khi còn đang bị giam lỏng giữa rừng

Nguyễn Hữu Thọ sinh năm 1910 tại Long An, là luật sư nổi tiếng tốt nghiệp tại Pháp, tích cực tham gia phong trào đấu tranh đòi hòa bình, dân sinh, dân chủ tại Sài Gòn. Do hoạt động tích cực trong phong trào hòa bình Sài Gòn - Chợ Lớn, tháng 11/1954 ông bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt và lưu đày lên vùng núi Củng Sơn, Tuy Hòa, Phú Yên nhằm cách ly ông khỏi trung tâm đấu tranh. Ông bị giam lỏng tại đây gần 7 năm ròng.

Ngày 20/12/1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam chính thức được thành lập, nhưng điều đặc biệt là người được Đảng và Bác Hồ chọn làm Chủ tịch lại chưa thể có mặt — chính là luật sư Nguyễn Hữu Thọ, khi đó vẫn đang bị quản thúc tại Phú Yên. Khu ủy và Tỉnh ủy Phú Yên được giao nhiệm vụ trực tiếp tổ chức kế hoạch giải thoát ông, mang mật danh "kế hoạch chị Nghĩa". Trong một lần chuẩn bị kế hoạch, một cán bộ liên lạc bị công an ngụy đuổi bắt, đánh đến hộc máu mồm ngay trước phòng bệnh nơi ông đang bị giam giữ để tra khảo — nhưng người cán bộ ấy cắn răng chịu đựng, không hé nửa lời, và cả hai vẫn giữ vẻ mặt như hoàn toàn xa lạ, khiến kế hoạch không bị lộ dù địch có nghi ngờ.

Qua hai lần thực hiện không thành công (từ giữa năm 1960 đến tháng 6/1961), đến cuối năm 1961, lực lượng cách mạng Phú Yên mới giải thoát thành công ông. Sau nhiều tháng ròng rã băng rừng vượt suối, ông đã về đến căn cứ địa Bắc Tây Ninh an toàn. Tại Đại hội lần thứ nhất Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ngày 16/2/1962, tám mươi đại biểu đại diện các chính đảng, đoàn thể, dân tộc, tôn giáo đã chính thức bầu ông làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận — hoàn thành trọn vẹn hành trình từ một luật sư bị lưu đày trở thành người đứng đầu tổ chức chính trị tập hợp lực lượng yêu nước rộng rãi nhất miền Nam thời kỳ đó.