Vị danh tướng giữ trọn khí tiết
Là một trong những vị tướng tài ba của triều Nguyễn, Nguyễn Tri Phương đã nhiều lần lãnh đạo quân dân chống ngoại xâm. Khi thành Hà Nội thất thủ năm 1873, dù bị trọng thương và rơi vào tay quân Pháp, ông nhất quyết không khuất phục, từ chối chữa trị và tuyệt thực cho đến lúc qua đời. Sự ra đi của ông đã trở thành biểu tượng của lòng trung nghĩa và khí phách của dân tộc Việt Nam.
Nguyễn Tri Phương tên thật là Nguyễn Văn Chương, sinh năm 1800 tại huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Xuất thân từ một gia đình nông dân, ông không qua trường lớp khoa bảng nhưng nhờ tài năng và sự tận tụy, đã từng bước trở thành một trong những vị đại thần, danh tướng nổi tiếng của triều Nguyễn.
Trong nhiều năm, Nguyễn Tri Phương đã có công lớn trong việc bảo vệ biên cương, dẹp loạn và giữ gìn sự ổn định của đất nước.
Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, ông được giao trọng trách chỉ huy quân dân chống giặc.
Năm 1858, ông trực tiếp chỉ huy mặt trận Đà Nẵng, góp phần làm thất bại kế hoạch "đánh nhanh thắng nhanh" của quân Pháp.
Sau đó, ông tiếp tục chỉ huy quân dân chiến đấu tại Gia Định và nhiều địa phương khác.
Năm 1873, khi quân Pháp do Francis Garnier chỉ huy đánh chiếm Hà Nội, Nguyễn Tri Phương lúc ấy đã 73 tuổi nhưng vẫn trực tiếp chỉ huy bảo vệ thành.
Trong trận chiến ác liệt, ông bị thương nặng và rơi vào tay quân Pháp.
Biết rõ tài năng và uy tín của vị đại thần này, quân Pháp tìm cách cứu chữa.
Nhưng Nguyễn Tri Phương kiên quyết từ chối.
Ông nói:
"Bao giờ lấy lại được thành thì ta mới chữa."
Rồi ông tuyệt thực.
Ngày 20 tháng 12 năm 1873, Nguyễn Tri Phương qua đời.
Người tướng già ra đi ở tuổi 73.
Nhưng ông đã để lại một bài học lớn về lòng yêu nước và khí tiết của người Việt Nam.
Đại Nam thực lục từng ghi lại sự tiếc thương của triều đình đối với vị đại thần tận trung ấy.
Ngày nay, tên tuổi Nguyễn Tri Phương được đặt cho nhiều trường học, đường phố và bệnh viện trên cả nước.
Đặc biệt, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương tại Thành phố Hồ Chí Minh mang tên ông như một sự tri ân đối với người đã dành cả cuộc đời cho đất nước.
Hơn một thế kỷ đã trôi qua.
Nhưng hình ảnh người tướng già bị thương, từ chối chữa trị để giữ trọn khí tiết vẫn khiến nhiều thế hệ xúc động.
Bởi đối với ông, danh dự của Tổ quốc còn lớn hơn cả sự sống của bản thân mình.


