Vị Hoàng Đế Lần Đầu Xưng Đế Sau Một Ngàn Năm Bắc Thuộc

Đinh Bộ Lĩnh sinh ra tại thôn Kim Lư, xã Đại Hữu, châu Đại Hoàng (nay thuộc huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình). Ông là con trai của Đinh Công Trứ, một thứ sử thời Ngô Quyền. Tuy nhiên, cha mất sớm, Đinh Bộ Lĩnh từ nhỏ đã sống cùng mẹ tại quê nhà.

Ngay từ thời niên thiếu, ông đã tỏ ra là người có tư chất thủ lĩnh tài ba. Câu chuyện dân gian truyền tụng về "Cờ lau tập trận" ghi lại cảnh Đinh Bộ Lĩnh cùng bạn bè chăn trâu trong vùng lấy bông lau làm cờ, dựng hàng ngũ chiến đấu. Nhờ sự thông minh, gan dạ và tính tình cởi mở, ông được lũ trẻ trong vùng tôn làm thủ lĩnh. Mỗi lần chiến thắng trong các "trận đánh", các bạn lại rước ông về bằng kiệu tay võng lọng bằng bông lau. Những trò chơi tuổi thơ ấy chính là những bài học quân sự và nghệ thuật thu phục lòng người đầu tiên của vị Hoàng đế tương lai.

Năm 944, sau khi Ngô Quyền mất, triều đình nhà Ngô rơi vào khủng hoảng sâu sắc. Các lực lượng phong kiến địa phương nổi dậy xâu xé đất nước, hình thành nên cục diện "Sự biến 12 sứ quân". Đất nước bị chia cắt, nhân dân lầm than, nguy cơ xâm lược từ phương Bắc lại hiện hữu.

Trước tình thế đó, Đinh Bộ Lĩnh dựa vào vùng núi non hiểm trở Hoa Lư để dấy binh. Với tài thao lược quân sự kiệt xuất và đường lối ngoại giao mềm dẻo nhưng kiên quyết, ông đã thực hiện chiến lược vừa thu phục, vừa đánh dẹp chủ động liên kết với các sứ quân mạnh như Trần Lãm (Trần Mệnh Công) ở Kỳ Bố Thái Bình, được Trần Lãm tin tưởng giao toàn bộ lực lượng. Ông cũng thu phục các tướng tài như Nguyễn Bặc, Đinh Điền, Trịnh Tú, Lưu... Bằng các trận đánh quyết đoán và chớp thời cơ, trong vòng chưa đầy 2 năm (966–967), ông đã lần lượt đánh bại và thu phục toàn bộ 11 sứ quân còn lại, dập tắt nguy cơ nội chiến, thu giang sơn về một mối.

Năm 968, sau khi hoàn thành sự nghiệp thống nhất, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, định đô tại Hoa Lư (Ninh Bình) và lấy niên hiệu là Thái Bình.

Việc Đinh Bộ Lĩnh xưng "Hoàng đế" (thay vì xưng "Vương" như các triều đại trước) mang ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Ông khẳng định vị thế bình đẳng của người Việt với các triều đại phong kiến phương Bắc (nhà Song), đập tan tư tưởng lệ thuộc. Ông cho đúc tiền đồng "Thái Bình Hưng Bao" — đồng tiền đầu tiên của Việt Nam, đồng thời xây dựng bộ máy hành chính, quân đội và hệ thống luật pháp riêng.